کد خبر: ۴۳۳۴۷۰۶

تاریخ: ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۲:۱۵

حجت‌الاسلام سیدمهدی خاموشی:

فعالیت‌های خیرخواهانه نیازمند نگاه آینده‌نگرانه است

رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه بر لزوم نگاه آینده‌نگرانه به امر خیر و حرکت در مسیر حل مشکلات مردم تأکید کرد و گفت: جهت‌گیری فعالیت‌های خیرخواهانه باید به سوی اقداماتی باشد که بیشترین منفعت را برای جامعه داشته باشد.

به گزارش خبرنگار ایکنا، آیین اختتامیه دومین جشنواره ملی نشان نیکوکاری امروز دوشنبه، ۲۷ دی‌ماه در محل سالن همایش‌های هتل ارم تهران برگزار شد.

حجت‌الاسلام سیدمهدی خاموشی، رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه طی سخنانی با اشاره به جایگاه امر خیر و مسئولیت اجتماعی در آموزه‌های قرآن کریم، اظهار کرد: قرآن کریم در سوره مبارکه قلم با تأکید بر جایگاه هدایت، عقلانیت و ولایت، می‌فرماید: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ * ن ۚ وَالْقَلَمِ وَمَا یَسْطُرُونَ * مَا أَنتَ بِنِعْمَةِ رَبِّکَ بِمَجْنُونٍ ... وَإِنَّکَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِیم؛ به نام خداوند بخشنده مهربان. ن، سوگند به قلم و آنچه می‌نویسند، که تو به نعمت پروردگارت دیوانه نیستی، و یقیناً تو دارای اخلاقی بزرگ و برجسته هستی». این آیات بر مقام والای پیامبر اکرم (ص) و حکمت الهی در هدایت جامعه تأکید دارند و نشان می‌دهند که مسیر ولایت و هدایت، با عقلانیت، اخلاق عظیم و مسئولیت اجتماعی پیوند خورده است.

وی با اشاره به ادامه آیات سوره قلم و داستان «اصحاب الجنه» تصریح کرد: خداوند در این سوره سرگذشت صاحبان باغی را بیان می‌کند که تصمیم گرفتند فقرا و نیازمندان را از حق خود محروم کنند، اما به اراده الهی باغ آنان نابود شد. قرآن کریم در این باره می‌فرماید: «إِنَّا بَلَوْنَاهُمْ کَمَا بَلَوْنَا أَصْحَابَ الْجَنَّةِ... فَطَافَ عَلَیْهَا طَائِفٌ مِن رَّبِّکَ وَهُمْ نَائِمُونَ * فَأَصْبَحَتْ کَالصَّرِیمِ؛ ما آنان را آزمودیم، همان‌گونه که صاحبان باغ را آزمودیم... پس عذابی فراگیر از سوی پروردگارت در حالی که آنان در خواب بودند بر آن باغ فرود آمد، و آن باغ همچون زمین درو شده گردید».

رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه تأکید کرد: این آیات هشداری روشن به جوامعی است که نسبت به فقرا و نیازمندان بی‌توجه باشند و نشان می‌دهد که بی‌اعتنایی به مسئولیت اجتماعی، پیامد‌های سنگینی در پی خواهد داشت.

مردم بخش جدایی‌ناپذیر از مفهوم ولایت در اسلام

حجت‌الاسلام خاموشی با بیان اینکه رسیدگی به مردم بخشی جدایی‌ناپذیر از مفهوم ولایت در اسلام است، گفت: ولایت در آموزه‌های دینی، صرفاً یک جایگاه مدیریتی نیست، بلکه مسئولیتی برای رسیدگی به همه اقشار جامعه، به‌ویژه نیازمندان است. جامعه اسلامی دارای اقشار مختلفی از جمله توانمندان، نیازمندان، بیماران، خانواده‌های فاقد سرپرست و سایر گروه‌های آسیب‌پذیر است و نظام اسلامی وظیفه دارد نسبت به همه آنان توجه و رسیدگی داشته باشد.

وی با تبیین مفهوم احسان در قرآن کریم افزود: خداوند متعال نیکوکاران را دوست دارد، زیرا رفتار آنان منطبق با نظام خلقت و سنت‌های الهی است. خداوند رحمان و رحیم رحمت خود را بر همه بندگان نازل می‌کند و انسان‌ها نیز باید با پیروی از این سنت الهی به یاری یکدیگر بشتابند. بر همین اساس، حرکت به سوی کمال و سعادت الهی نیازمند دو بال اساسی است؛ نخست عبودیت و بندگی خداوند و دوم، رسیدگی به نیازمندان از طریق انفاق و کمک به دیگران.

اهمیت انفاق در قرآن کریم

رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه با اشاره به اهمیت انفاق در قرآن کریم اظهار کرد: خداوند متعال در آیات متعدد بر اهمیت کمک به نیازمندان تأکید کرده و فرموده است: «وَفِی أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِّلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ؛ و در اموال آنان حقی معلوم است، برای درخواست‌کننده و محروم». این حق فراتر از زکات و خمس است و بیانگر مسئولیت دائمی انسان نسبت به دیگران است. بر اساس تعالیم اسلامی هیچ‌کس نباید در حالی که همسایه یا نزدیکانش در تنگنا هستند، نسبت به آنان بی‌تفاوت باشد.

حجت‌الاسلام خاموشی با تأکید بر نقش سازمان اوقاف و امور خیریه در ترویج فرهنگ نیکوکاری تصریح کرد: سازمان اوقاف وظیفه دارد فعالیت‌های خیرخواهانه را حمایت و تقویت کند و زمینه گسترش این فرهنگ را در جامعه فراهم آورد. جشنواره ملی نشان نیکوکاری نیز در همین راستا و با هدف معرفی و تقدیر از فعالان این عرصه برگزار شده است.

وی در ادامه با قدردانی از همه مؤسسات خیریه اعم از برگزیده و سایر شرکت‌کنندگان، اظهار کرد: از همه مؤسسات و فعالان این حوزه که با اخلاص در مسیر خدمت به مردم گام برمی‌دارند، صمیمانه قدردانی می‌کنم. این اقدامات نقش مهمی در تحقق رضایتمندی مردم و تقویت سرمایه اجتماعی دارد.

نگاه آینده‌نگرانه در فعالیت‌های خیرخواهانه

رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه با تأکید بر ضرورت نگاه آینده‌نگرانه در فعالیت‌های خیرخواهانه افزود: کمک به نیازمندان هرچند اقدامی ارزشمند و ضروری است، اما کافی نیست و باید در کنار آن برای کاهش مشکلات در آینده نیز برنامه‌ریزی شود. خیرین می‌توانند با حمایت از پژوهش‌های علمی، فناوری‌های نوین و اقدامات دانش‌بنیان نقش مهمی در کاهش هزینه‌های درمان، بهبود شرایط زیست‌محیطی و ارتقای کیفیت زندگی مردم ایفا کنند.

وی با اشاره به اهمیت هدایت فرهنگی و معنوی جامعه نیز اظهار کرد: یکی از مهمترین عرصه‌های امر خیر تقویت بنیان‌های معنوی و تربیتی جامعه است. هدایت نسل جوان تقویت ارتباط آنان با مراکز دینی و ترویج ارزش‌های اخلاقی از جمله اقدامات اساسی در مسیر تعالی جامعه است و باید مورد توجه ویژه خیرین قرار گیرد.

حجت‌الاسلام خاموشی در پایان با تأکید بر اینکه بهترین کارها، سودمندترین آنها برای مردم است، تصریح کرد: جهت‌گیری فعالیت‌های خیرخواهانه باید به سوی اقداماتی باشد که بیشترین منفعت را برای جامعه داشته باشد. امیدواریم که با تداوم این حرکت ارزشمند شاهد گسترش فرهنگ نیکوکاری، ارتقای سطح خدمت‌رسانی به مردم و تحقق اهداف متعالی اسلامی در جامعه باشیم.

حجت‌الاسلام احمد شرفخانی، دبیر جشنواره ملی نشان نیکوکاری و رئیس مرکز امور خیریه سازمان اوقاف و امور خیریه طی سخنانی ضمن عرض خیرمقدم به مدیران، اعضای هیئت‌مدیره تشکل‌های خیریه، مسئولان و هیئت امنای مراکز نیکوکاری، خیرین و فعالان عرصه احسان و نیکوکاری، اظهار کرد: از تمامی تلاشگران این حوزه به‌ویژه اعضای هیئت داوران و مجموعه دبیرخانه جشنواره که در یک سال گذشته با تلاش مستمر زمینه برگزاری این رویداد ملی را فراهم کردند، صمیمانه قدردانی می‌کنم. همچنین، لازم می‌دانم از مدیران و مسئولان دستگاه‌ها و نهاد‌های مختلف که در این آیین حضور یافتند، تشکر کنم.

وی با اشاره به نقش رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه افزود: میزبان اصلی این مراسم، حجت‌الاسلام خاموشی، نماینده ولی‌فقیه و رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه هستند و جا دارد از حمایت‌ها، هدایت‌ها و راهبری ایشان در برگزاری این جشنواره قدردانی کنیم. امیدواریم دومین دوره جشنواره نقطه آغاز مناسبی برای ارتقای این حرکت در سال‌های آینده باشد.

پیشینه تاریخی فرهنگ نیکوکاری در ایران

وی در ادامه با اشاره به پیشینه تاریخی فرهنگ نیکوکاری در ایران تصریح کرد: امر خیر در کشور ما ریشه‌ای عمیق و تاریخی دارد و از گذشته‌های دور در ساختار خانواده و جامعه ایرانی نهادینه شده است. وجود بیش از ۲۳۷ هزار موقوفه در کشور در کنار سنت‌هایی همچون صدقه، احسان، انفاق، وصیت و اختصاص ثلث اموال نشان‌دهنده جایگاه برجسته فرهنگ نیکوکاری در جامعه ایرانی است. همچنین، آیین‌ها و مناسک دینی ما نیز بر پایه مشارکت مردمی در امور خیر شکل گرفته‌اند که این امر بیانگر عمق این فرهنگ در تمدن ایرانی ـ اسلامی است.

دبیر جشنواره ملی نشان نیکوکاری با اشاره به روند شکل‌گیری تشکل‌های خیریه در کشور گفت: پیش از پیروزی انقلاب اسلامی تعداد تشکل‌های خیریه رسمی در کشور محدود بود و فعالیت‌های نیکوکارانه بیشتر به صورت فردی، خانوادگی و محلی انجام می‌شد، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی و همزمان با تحولات جهانی در حوزه فعالیت‌های اجتماعی فعالیت‌های خیریه نیز در کشور به سمت سازمان‌یافتگی و ساختارمند شدن حرکت کرد و مؤسسات، بنیادها، انجمن‌ها و مجامع خیریه متعددی شکل گرفتند. امروز شاهد هستیم که این تشکل‌ها در کنار مراکز نیکوکاری نقش مهمی در توسعه کشور، رفع نیاز‌های اجتماعی، ارتقای رفاه عمومی و تحقق عدالت اجتماعی ایفا می‌کنند.

حجت‌الاسلام شرفخانی با تأکید بر اهمیت اعتماد عمومی به مؤسسات خیریه اظهار کرد: مؤسسات خیریه به عنوان واسطه‌ای امین میان خیرین و جامعه هدف مسئولیت سنگینی بر عهده دارند. این مؤسسات منابع مالی، انسانی و ظرفیت‌های مردمی را دریافت کرده و براساس نیت خیرین در مسیر صحیح هزینه می‌کنند؛ بنابراین لازم است با رعایت شفافیت، پاسخگویی و امانتداری، زمینه ارتقای اثربخشی و بهره‌وری در فعالیت‌های خیرخواهانه را فراهم کنند. بر همین اساس جشنواره ملی نشان نیکوکاری با هدف ارتقای سطح حرفه‌ای، تخصصی و اثربخشی فعالیت‌های خیریه و ایجاد نظام ارزیابی و اعتباربخشی طراحی و اجرا شده است.

وی با اشاره به تجربه سایر کشور‌ها در حوزه ارزیابی مؤسسات خیریه افزود: در بسیاری از کشور‌ها نظام رتبه‌بندی و سطح‌بندی مؤسسات خیریه وجود دارد و این امر به افزایش اعتماد عمومی کمک می‌کند. در کشور ما نیز هدف از برگزاری این جشنواره ایجاد الزام قانونی نیست، بلکه هدف اصلی، ارتقای سطح حرفه‌ای فعالیت‌ها، الگوسازی و ایجاد انگیزه برای بهبود عملکرد مؤسسات خیریه است. در همین راستا، شاخص‌ها و مؤلفه‌های ارزیابی براساس استاندارد‌های جهانی و با رویکرد بومی طراحی شده و مؤسسات به صورت داوطلبانه در این فرآیند شرکت می‌کنند.

رئیس مرکز امور خیریه سازمان اوقاف و امور خیریه با اشاره به استقبال گسترده از این جشنواره گفت: در نخستین دوره جشنواره یک هزار و ۹۹۸ مؤسسه خیریه ثبت نام کردند که از این تعداد ۲۳ مؤسسه موفق به دریافت نشان نیکوکاری شدند. در دومین دوره جشنواره، مجموعاً هفت هزار و ۶۹۴ مؤسسه، تشکل و مرکز نیکوکاری ثبت‌نام کردند که این آمار نشان‌دهنده رشد قابل توجه مشارکت در این رویداد است. از این تعداد بیش از دو هزار و ۵۰۰ مؤسسه خیریه و تشکل فعال در حوزه خدمات حمایتی و زیست‌بوم احسان حضور داشتند که نسبت به سال گذشته، رشد حدود ۲۵ درصدی را نشان می‌دهد. همچنین، با اضافه شدن مراکز نیکوکاری به فراخوان جشنواره، پنج هزار و ۱۶۱ مرکز نیکوکاری در این دوره شرکت کردند که این موضوع بیانگر استقبال گسترده فعالان این حوزه است.

وی با اشاره به فرآیند دقیق داوری جشنواره اظهار کرد: مؤسسات شرکت‌کننده موظف به ارائه مستندات کامل، شامل گزارش‌های مالی، حسابرسی، برنامه‌های اجرایی و اطلاعات منابع انسانی بودند و این اطلاعات در چندین مرحله مورد بررسی قرار گرفت. علاوه بر بررسی مستندات، ارزیابی‌های میدانی، بررسی عملکرد در فضای مجازی و بازدید‌های حضوری نیز توسط هیئت داوران انجام شد. در مرحله نهایی داوران با حضور در محل فعالیت مؤسسات، نسبت به راستی‌آزمایی مستندات اقدام کردند تا ارزیابی‌ها با دقت و صحت کامل انجام شود.

دبیر جشنواره ملی نشان نیکوکاری در ادامه افزود: در نهایت از میان هزاران مؤسسه و مرکز نیکوکاری شرکت‌کننده، ۱۵ مؤسسه خیریه موفق به دریافت نشان نیکوکاری شدند و هشت مرکز نیکوکاری نیز لوح تقدیر دریافت کردند. همچنین، در بخش ویژه جشنواره که به بررسی عملکرد مؤسسات در شرایط خاص از جمله جنگ تحمیلی ۱۲ روزه اختصاص داشت، سه مؤسسه به عنوان برگزیده معرفی شدند.

شاخص‌های ارزیابی جشنواره

وی با اشاره به شاخص‌های ارزیابی جشنواره گفت: شاخص‌های ارزیابی شامل ۱۱ محور اصلی و بیش از ۷۰ زیرشاخص است که موضوعاتی نظیر حکمرانی و مدیریت سازمانی، قانون‌مداری، اثربخشی خدمات، پایداری مالی، انضباط مالی، شفافیت و پاسخگویی، توان جلب مشارکت اجتماعی، مدیریت سرمایه انسانی و توان مطالبه‌گری را دربرمی‌گیرد. این شاخص‌ها در قالب یک کتاب جامع تدوین شده و به منظور ارتقای سطح حرفه‌ای فعالیت‌های خیریه، در اختیار مؤسسات قرار گرفته است.

حجت‌الاسلام شرفخانی در پایان تأکید کرد: جشنواره ملی نشان نیکوکاری صرفاً یک رویداد تقدیری نیست، بلکه هدف اصلی آن استقرار نظام صلاحیت حرفه‌ای در فعالیت‌های مردمی و خیریه، ایجاد نظام ارزیابی دقیق، اعتباربخشی مؤسسات خیریه و در نهایت تقویت اعتماد عمومی نسبت به این مؤسسات است. امیدواریم که با استمرار این مسیر، شاهد ارتقای کیفیت فعالیت‌های خیریه و توسعه فرهنگ نیکوکاری در کشور باشیم.