کد خبر: ۴۳۳۶۵۷۵

تاریخ: ۰۸ اسفند ۱۴۰۴ - ۱۰:۰۲

مروری بر مهمترین اخبار حوزه اندیشه و معارف

در مدار عقل و وحی؛ گذری بر مهم‌ترین تحولات اندیشه در هفته‌ای رمضانی

سرویس اندیشه ایکنا در هفته‌ای که گذشت و هم‌زمان با ماه مبارک رمضان، به پوشش درس‌گفتارها و نشست‌های معرفتی متنوع پرداخت و در کنار آن، سی‌وسومین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم را به‌عنوان یکی از رویدادهای محوری این ایام، به‌طور ویژه دنبال کرد.

سرویس اندیشه ایکنا در هفته‌ای که گذشت، در سایه‌ ماه مبارک رمضان، به سراغ مجموعه‌ای متنوع از درس‌گفتارها، نشست‌های معرفتی و رویدادهای فکری ـ فرهنگی رفت؛ برنامه‌هایی که با حال‌وهوای معنوی این ماه، بر تعمیق اندیشه دینی و تأمل معرفتی متمرکز بودند.

در کنار این رویکرد محتوایی، درگذشت دو تن از عالمان و استادان حوزه علمیه نیز در کانون توجه اخبار این سرویس قرار گرفت؛ رخدادی که با بازخوانی نقش علمی و تربیتی آنان همراه شد. همچنین، برگزاری همایش حدیث‌پژوهش از دیگر محورهای خبری این هفته بود که به بررسی ابعاد علمی و روشی مطالعات حدیثی پرداخت.

در عرصه تحولات دانشگاهی و اجتماعی، بیانیه دانشگاه تهران در محکومیت هتک حرمت به پرچم جمهوری اسلامی ایران نیز بازتاب یافت و مورد توجه قرار گرفت.

در نهایت، بخش ویژه‌ای از پوشش‌های این هفته به اخبار و رویدادهای سی‌وسومین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم اختصاص داشت؛ نمایشگاهی که با برنامه‌ها، نشست‌ها و فعالیت‌های قرآنی متنوع، یکی از مهم‌ترین کانون‌های فرهنگی ماه رمضان به‌شمار می‌رود.

در بخش اخبار دانشگاهی با نشست‌ها و درس گفتارهای رمضانی، فراخوان برگزاری همایش‌های علمی و ارسال مقالات، بیانیه دانشگاه تهران در محکومیت هتک حرمت پرچم جمهوری اسلامی ایران، خبر از برگزاری دو نوبت فراخوان جذب هیئت علمی در سال ۱۴۰۵ و معرفی داوران بخش «جایزه دانشگاهیان» جشنواره فیلم  فجر همراه مخاطبان این حوزه بودیم که در ادامه مروری خواهیم داشت بر سرفصل مهمترین اخبار این حوزه.

چگونه صبر آگاهانه زمینه‌ساز ظهور می‌شود

حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمهدی مرویان حسینی، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، در نشستی علمی با محور آیات ۱۵۵ و ۱۵۶ سوره بقره، از ابتلاء و صبر به‌عنوان مؤلفه‌های اصلی فرهنگ انتظار یاد کرد و تأکید داشت که مسیر یاران امام زمان(عج) از دل آزمون‌های سخت می‌گذرد. به گفته او، قرآن کریم صراحتاً از سنت قطعی امتحان الهی سخن می‌گوید؛ سنتی که همه مؤمنان، حتی انبیا، در معرض آن قرار می‌گیرند و هیچ‌کس از آن مستثنی نیست.

وی با اشاره به پیوند باطنی این آیات با وجود مقدس امام عصر(عج) توضیح داد که خوف، گرسنگی و کاهش مال و جان، نشانه‌هایی از ابتلائات پیش از ظهور است؛ ابتلائاتی که در روایات اهل‌ بیت(ع) به دوران غیبت و حاکمیت ظلم تفسیر شده‌اند.

مرویان حسینی صبر آگاهانه و مقاومت فعال را شاخصه یاران حضرت مهدی(عج) دانست و تصریح کرد که این سختی‌ها نه مانع حرکت، بلکه زمینه‌ساز تعالی انسان و تعجیل در فرج خواهند بود؛ مشروط بر آنکه مؤمنان، همچون آموزه قرآن، در مصیبت‌ها «إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ» را نه فقط بر زبان، بلکه در عمل باور داشته باشند.

سیر از حق به خلق؛ شناخت خدا به واسطه خود خداوند

حجت اسعدی، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، در نشستی از سلسله برنامه‌های «سی شب، سی آیه» با محور آیه ۵۳ سوره فصلت، کوشید مسیر خداشناسی را از قالب براهین صرفاً ذهنی فراتر ببرد و به خوانشی عمیق‌تر و قرآنی‌تر برساند؛ خوانشی که در آن، خداوند نه از راه «غیر»، بلکه به واسطه خود او شناخته می‌شود.

وی با تأکید بر اینکه قرآن کریم دارای ظاهر و بواطن نامحدود است، آیه «سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ» را دریچه‌ای مهم برای تبیین راه‌های معرفت الهی دانست.

به گفته او، خداشناسی دست‌کم از سه مسیر قابل پیگیری است: گاه انسان از معلول به علت می‌رسد (برهان اِنّی)، گاه از علت به معلول (برهان لِمّی) و گاه از ملازمه‌ها و نشانه‌های عام وجودی به حقیقت راه می‌یابد.

اسعدی با توضیح «سیر آفاقی» گفت: مشاهده نظم شگفت‌انگیز عالم و هماهنگی دقیق اجزای هستی، انسان را به وجود ناظم و خالقی حکیم رهنمون می‌سازد. در کنار آن، «سیر انفسی» قرار دارد؛ نگاهی تأملی به نفس انسان که در روایات از آن به‌عنوان شگفتی خلقت یاد شده و می‌تواند نردبانی برای معرفت خداوند باشد.

او سپس به مرتبه‌ای عمیق‌تر اشاره کرد؛ یعنی «معرفت نفس» به معنای خاص. بر اساس آموزه‌های روایی و فلسفی، خودشناسی شرط اصلی خداشناسی است. آنجا که گفته‌اند: «من عرف نفسه عرف ربه»، مراد این است که انسان در شناخت حقیقت وجودی خویش، به فقر، وابستگی و ربط محض خود پی می‌برد و همین آگاهی، او را به شناخت رب می‌رساند.

استقامت ایستادگی در مسیر عقلانیت نه صرفاً مقاومت

حجت‌الاسلام والمسلمین حمیدرضا شریعتمداری، عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب، در نشستی از سلسله برنامه‌های «سی شب، سی آیه» با محور آیه ۱۱۲ سوره هود، کوشید قرائتی دقیق‌تر و عمیق‌تر از مفهوم «استقامت» ارائه دهد؛ مفهومی که به باور او، بسیار فراتر از معنای رایج «مقاومت» است و بار معرفتی و عقلانی سنگین‌تری بر دوش انسان می‌گذارد.

وی با اشاره به آیه «فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ…» یادآور شد که این آیه، بنا بر نقل‌های متعدد شیعه و سنی، از دشوارترین آیات قرآن برای پیامبر اکرم(ص) بوده و حتی در روایات آمده است که همین آیه عامل پیری زودرس پیامبر(ص) شده است.

به گفته شریعتمداری، سختی این فرمان نه صرفاً در دعوت به ایستادگی، بلکه در الزام به «در راه درست ماندن» و همراه کردن مردم در این مسیر نهفته است.

او با بررسی کاربردهای مختلف واژه «استقامت» و مشتقات آن در قرآن، از جمله «مستقیم»، توضیح داد که استقامت در همه این موارد به یک معنا بازمی‌گردد: منحرف نشدن از مسیر حق. از این منظر، استقامت به معنای تاب‌آوری صرف یا مقاومت فیزیکی نیست، بلکه پایداری آگاهانه بر صراط درست و پرهیز از افراط و تفریط است؛ مسیری که همواره انسان را در معرض لغزش‌های فکری، تبلیغاتی و نفسانی قرار می‌دهد.

این استاد دانشگاه ادیان و مذاهب تأکید کرد که چه‌بسا انسان‌هایی بدون ایمان عمیق نیز بتوانند مقاومت کنند، اما استقامت حقیقی نیازمند بصیرت، عقلانیت و مراقبت دائمی است. دشواری کار در این است که انسان در طول زندگی، در کشاکش احساسات، دشمنی‌ها و فشارها، نه به تندروی کشیده شود و نه به سستی و انفعال.

فراز و نشیب های زندگی محملی برای رشد و تربیت آدمی‌اند

حجت‌الاسلام والمسلمین میرمجید سیدقریشی رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی، در دومین جلسه از دوره تفسیر قرآن با عنوان «طرح رمضان، بهار قرآن» که ظهر امروز در نمازخانه سازمان مرکزی این دانشگاه برگزار شد، به تبیین فلسفه بلایای طبیعی و نقش آن در خودسازی انسان پرداخت.

او با بیان اینکه اگر انسان بداند از کجا آمده، در کجاست و به کجا می‌رود، هرگز در برابر سختی‌ها احساس شکست نمی‌کند، گفت: بدن انسان محدود به مکان است، اما روح او از این قید رهاست و پس از خروج از بدن، توانایی حضور همزمان در هزاران مکان را پیدا می‌کند. این حقایق، همگی آزمون‌هایی برای انسان هستند. نگاه صحیح به هستی و باور به آخرت، سختی‌های زندگی را قابل تحمل می‌سازد. عارفان حقیقی با کمترین امکانات مادی، خوش‌خلق‌ترین، راضی‌ترین، صبورترین و پرتلاش‌ترین انسان‌ها هستند. نمونه بارز این صبر و اقتدار را در سیره رهبر معظم انقلاب می‌بینیم که با وجود همه مشکلات، با ابهت تمام در برابر ابرقدرت‌های جهان ایستاده و از هیچ‌یک هراسی ندارند.

قناعت نتیجه نگاه درست به دنیا در جهان‌بینی اسلامی است

سلسله کارگاه‌های «شب‌های معرفت» به مناسبت ماه مبارک رمضان و به همت کانون قرآن و عترت دانشگاه علوم پزشکی حکیم سبزواری برگزار می‌شود مصطفی مؤمنی، دانشیار دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، با موضوع «ارزش قناعت و دوری از وابستگی» سخنانی را مطرح کرد.

او با تبیین نگاه دین به دنیا، تأکید کرد که دنیا در آموزه‌های اسلامی نه ذاتاً مذموم است و نه مقصد نهایی انسان، بلکه مرحله‌ای از یک مسیر واحد برای رسیدن به آخرت به‌شمار می‌آید. آنچه نکوهش می‌شود، دلبستگی و وابستگی قلبی به دنیاست، نه داشتن و بهره‌مندی از نعمت‌ها.

وی با استناد به آیات قرآن و بیانات امیرالمؤمنین(ع)، دنیا را مزرعه آخرت و میدان آزمون الهی دانست و توضیح داد که قناعت به‌معنای ترک تلاش یا انفعال نیست، بلکه بسنده‌کردن خردمندانه به اندازه نیاز و رهایی از اسارت مصرف‌زدگی است. در کنار قناعت، مفهوم زهد به‌عنوان حالتی درونی و قلبی معرفی شد که انسان را از افراط در اندوه و شادی نسبت به داشته‌ها و نداشته‌ها حفظ می‌کند. جمع‌بندی او بر این نکته استوار بود که پیوند قناعت و زهد، راهی برای دستیابی به آرامش درونی، تعادل اخلاقی و رشد معنوی در دنیای معاصر است.

بیشتر بخوانید: سختی‌های زندگی داروی تلخ رحمت الهی‌ هستند

سایر اخبار به اختصار؛

برگزاری دوازدهمین همایش ملی «حدیث‌ پژوهش»

برگزاری کنگره بین‌المللی «تجلی ۱۵ قرن نور نبوی در آیینه علم و پژوهش» در تهران

انتشار فراخوان مقاله نشریه علمی «پژوهشنامه نوین فقهی ـ حقوقی زنان و خانواده»

فراخوان چهارمین کنگره بین‌المللی «امام علی(ع)؛ انسان ۲۵۰ ساله در افق تمدن نوین اسلامی»

در بخش اخبار حوزه علمیه، درس گفتارهای رمضانی، فراخوان جذب طلبه، خبر درگذشت آیت‌الله محمدرضا مامقانی و آیت‌الله سید مهدی امام جمارانی بخشی از رخدادهایی این حوزه بود.

عقل چراغ هدایت انسان در پرتو وحی است

حجت‌الاسلام والمسلمین مرتضی جوادی آملی، رئیس بنیاد بین‌المللی اسراء و استاد حوزه، دوم اسفندماه و در مباحث روزانه به مناسبت ماه مبارک رمضان، به بررسی جایگاه عقل در پرتو وحی، ضرورت تطبیق آن با آموزه‌های دینی و نقش آن در اصلاح جامعه و زندگی انسانی  پرداخت.

او با تأکید بر اندیشه‌های آیت‌الله العظمی جوادی آملی، بر این نکته پای می‌فشارد که اگر عقل در پرتو وحی نباشد، به جای روشن کردن مسیر، خود به سرچشمهٔ گمراهی تبدیل می‌شود. در آغاز، او از غفلت جامعه نسبت به حقیقت عقل سخن می‌گوید؛ از اینکه بسیاری از انحرافات دینی ناشی از دوری از عقل و بسنده‌کردن به نقل ظاهری است. نقل، بدون چراغ عقل، راه را نشان نمی‌دهد؛ زیرا تنها عقل است که می‌تواند میان عام و خاص، مطلق و مقید تمییز نهد و معنا را از قالب ظاهر جدا سازد.

در ادامه، او عقل را در دو ساحت می‌بیند: عقل نظری برای رفع شبهات علمی،  عقل عملی برای مهار شهوت و انحراف رفتاری. اما این عقل، تا زمانی که در پرتو وحی پالایش نیابد، مصون از خطا نیست. وحی مانند نوری است که عقل را از غبار اوهام می‌روبَد و حقیقت ناب را به آن می‌نمایاند. به تعبیر او، تنها عقل وحیانی نجات‌بخش است، زیرا اگر عقل در حصار هوا و هوس بماند، از هدایت فاصله می‌گیرد.

در ادامه این سلسه جلسات بیشتر بخوانید:

عقل، اختیار و هدایت؛ افقی تازه در فهم عقلانیت قرآنی

نقش وحی در شکوفایی عقل

سایر اخبار حوزه علمیه به اختصار:

پرورش انسان در مکتب رمضان؛ از ضیافت معنوی تا اصلاح اخلاق

فراخوان جذب طلبه در حوزه علمیه سفیران هدایت امام صادق(ع)

اعزام ۸۰۰ مبلغ جامعه الزهرا(س) در ماه مبارک رمضان

آیت‌الله محمدرضا مامقانی درگذشت

آیت‌الله سید مهدی امام جمارانی دار فانی را وداع گفت + زندگینامه

نقش حوزه‌های علمیه در بازسازی سرمایه اجتماعی و ترمیم شکاف‌ها

در بخش اخبار اندیشه، ایکنا به درس گفتاری با عنوان پای سخن رسول(ص) به مناسبت ماه رمضان و همچنین بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی و حکیم سبزواری پرداخت.

ماه مبارک رمضان، فرصتی مغتنم برای بازخوانی سیره و سخن پیامبری است که رسالتش، پیش از هر چیز، هدایت دل‌ها و بیدارسازی جان‌ها بود. در روزگاری که گاه دین به ظواهر و نمودهای بیرونی فروکاسته می‌شود، رجوع به روش و منش حضرت رسول(ص) ضرورتی دوچندان می‌یابد؛ پیامبری که جوهره دعوتش، نفوذ ایمان در عمق جان انسان و پرورش دل‌هایی خدا‌آگاه و مسئول بود. خبرگزاری ایکنا، با همین نگاه در این ماه با برکت سلسله درس‌گفتار رمضانی را با عنوان پای سخن رسول(ص)،  با بیان عبدالحسین طالعی، استاد دانشگاه، پژوهشگر و نویسنده تهیه کرده است تا در قالبی کوتاه و منظم، نکاتی از سیره، اخلاق و درس‌های زندگی پیامبر اکرم(ص) را مرور کند و در سومین روز از این درس‌گفتار می‌کوشد ما را به این حقیقت رهنمون سازد که اسلام ناب، بیش از آنکه در پی قدرت‌نمایی و کثرت ظاهری باشد، بر کیفیت ایمان، خلوص عمل و تربیت انسان‌های اثرگذار تکیه دارد.آنچه در این مجال تقدیم می‌شود، بخشی از این تأملات است؛ نگاهی به تفاوت میان دینِ نمایشی و دینِ ریشه‌دار در جان و تأکید بر اینکه هدایت حتی یک انسان، ارزشی فراتر از همه جلوه‌های فریبنده دنیا دارد.

در ادامه سلسله جلسات این درس گفتار بیشتر بخوانید:

معجزه و هدایت، رمز عظمت حضرت محمد(ص) / قسمت 4
«ثقلین»؛ وصیت جاودانه محمد(ص) برای نجات امت/ قسمت 5
پیامبر(ص) و احیای خرد؛ هدایت بر مدار عقل/قسمت 6
راز وفاداری حضرت ابوطالب؛ ایمان در سایه تقیه/ قسمت 7

صحابه و حجیت تاریخی؛ همراهی با حق یا صرف هم‌عصری/قسمت 8

بانویی فراتر از دارایی و مقام: راز کمال حضرت خدیجه(س)/قسمت 9

حکیمی که فارسی را به زبان علم بدل کرد

آیین بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی، فیلسوف، فقیه و ریاضی‌دان برجسته ایرانی با عنوان «معمار خرد در سپهر دانش» پنجم اسفندماه به همت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در فضای مجازی برگزار شد.

محمود شالویی رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در ابتدای این مراسم گفت: بسیاری از مفاخر عالم بشری در قلمرو ایران فرهنگی واقع شده‌اند که نام و نشانشان در سرتاسر جهان می‌درخشد و بشریت به آن‌ها امتیاز والا می‌دهد و به آن‌ها می‌بالد. از میان این مفاخر و مشاهیر، خواجه نصیرالدین طوسی شخصیتی بالنده و برازنده است که در قلمروهای مختلف، از فلسفه و حکمت تا کلام و ریاضی و نجوم، گوی سبقت را از دیگران ربوده و منشأ آثار متعدد و ارزشمند شده است.

نجفقلی حبیبی استاد فلسفه با بیان اینکه خواجه طوسی افزون بر فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی، آثار فراوانی در نجوم، ریاضیات و فلسفه دارد گفت: شرح او بر «اشارات» ابن سینا همچنان در حوزه‌های علمیه تدریس می‌شود. از نکات بسیار مهم در کار او نگارش بخش عمده‌ای از آثار علمی به زبان فارسی است؛ به‌ ویژه در ریاضیات که نشان می‌دهد خواجه به زنده نگه‌داشتن و علمی کردن زبان فارسی توجهی ویژه داشته است.

منوچهر صدوقی‌سها مدرس و پژوهشگر حکمت اسلامی در بخش دیگری از آیین، طی سخنانی گفت: معروف است که فلاسفه در «برج عاج» زندگی می‌کنند، یعنی از مسائل اجتماعی پیرامون خود غافل‌اند؛ شاید این سخن چندان دور از واقعیت نباشد، اما در تاریخ فلسفه ما دو حکیم تراز اول از این برج عاج بیرون آمده‌اند: نخست ابن سینا و دوم خواجه نصیرالدین طوسی که هر دو به صدارت رسیدند.

متکلمی در لباس حکیم

در سپهر اندیشه ایرانی و اسلامی، قامت بلند حکیم طوس، خواجه نصیرالدین، همواره در مرزی لغزان میان دو قلمروِ ظاهراً آشتی‌ناپذیر ایستاده است؛ مرزی که یک سوی آن را عقل خودبنیاد فلسفی و سوی دیگر را شهود وحیانی و الزامات کلامی دربرگرفته است. پرسش از هویت واقعی این اعجوبه تاریخ، صرفاً یک کنکاش تاریخی در احوال یک دانشمند نیست، بلکه واکاوی یک جریان سیال فکری است که قرن‌هاست محققان را به دو اردوگاه بزرگ تقسیم کرده است؛ گروهی که او را فیلسوفی تمام‌عیار و احیاگر سنت مشائی می‌دانند و گروهی که او را متکلمی آگاه و مدافع سرسخت حریم تشیع قلمداد می‌کنند. این دوگانگی پندار، ریشه در آثار خود او دارد؛ آنجا که در «شرح اشارات»، چنان از مبانی بوعلی سینا دفاع می‌کند که گویی عقل کل است و آنجا که در «تجرید الاعتقاد»، با صلابتی کلامی، بنیان‌های همان فلسفه را در پیشگاه وحی به چالش می‌کشد.نابراین، اگر بخواهیم میان این دو ساحت، یکی را به عنوان هویت اصیل او برگزینیم، بی‌تردید باید او را «متکلمی در لباس حکیم» بنامیم. دلبستگی او به آموزه‌های تشیع و دفاع جانانه‌اش از امامت و معاد جسمانی، نشان می‌دهد که قطب‌نمای فکری او همواره به سمت کلام امامیه تنظیم شده است.

حکیم سبزواری، فیلسوفی نوآور در مسیر حکمت متعالیه

محمدهادی توکلی؛ عضو هیئت علمی فلسفه و کلام پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، پنجم اسفندماه در نشست علمی «نوآوری های فلسفی حکیم ملاهادی سبزورای» به بررسی زندگینامه و برخی نوآوری‌های فلسفی حکیم سبزواری پرداخت. حکیم سبزواری، اگرچه در جایگاه ابن‌ سینا و شیخ اشراق قرار ندارد و مکتبی نو بنیاد نکرده است، اما شخصیتی است که در استمرار و تبیین حکمت متعالیه ملاصدرا نقشی نوآورانه ایفا کرده است. او صرفاً مقلد پیشینیان نبود؛ گاه نظریات آنان را نقض می‌کرد، گاه تأیید و تفصیل می‌داد و گاه تقریب جدیدی ارائه می‌کرد.

زندگی و آثار حکیم سبزواری، به ویژه در شرایط پرچالش پس از سقوط صفویه و دوران متغیر قاجار، نشان‌دهنده نه تنها تلاش او برای حفظ و گسترش حکمت، بلکه روحی خالص و عاشق علم و معرفت است. کتاب‌هایی همچون «شرح منظومه» و حواشی بر «اسفار» و «شواهد الربوبیه» گواهی بر درک عمیق و نوآوری اوست و سبب شده است تا شاگردان و علاقه‌مندان از هر نقطه‌ای به سبزوار آمده و از محضر او بهره ببرند. حکیم سبزواری نماد فیلسوفی است که علم و معنویت را در هم می‌آمیزد و با طرح پرسش‌ها و نظریه‌های نو، مسیر فلسفه متعالیه را در دوران خود زنده نگاه می‌دارد.

در مطالعه یک فیلسوف نباید تنها به یک اثر او مراجعه و بر همان اساس قضاوت کرد؛ زیرا فیلسوف فرایندی تکاملی را طی می‌کند و در آثارش به‌تدریج به پختگی بیشتری می‌رسد. از جمله در نظریه «حدوث اسمی» حکیم است که دست‌کم سه تقریر از نظریه خود ارائه داده است؛ در حالی‌که ما معمولاً در «منظومه» فقط تقریر نخست را می‌خوانیم و با دو تقریر دیگر آشنا نیستیم، در صورتی‌که در تقریرهای بعدی تحولاتی در دیدگاه او رخ داده است. ایشان در حاشیه بر «شرح اسماء الحسنی» نیز تقریری از حدوث اسمی ارائه کرده که متفاوت از بیان پیشین اوست.

در بخش کتاب و مجلات

از فلسفه سیاسی اسلامی تا امنیت فرهنگی؛ نگاهی به یک نظریه نو

کتاب «نظریه امنیت و سبک زندگی» با تمرکز بر مبانی فلسفه سیاسی اسلامی، به بررسی نسبت میان «امنیت» و «سبک زندگی» پرداخته و درصدد است چارچوبی نظری برای فهم این دو مقوله در نسبت با یکدیگر ارائه دهد. در رویکرد فلسفه سیاسی اسلامی، اعتقادات دینی نقشی بنیادین در شکل‌دهی به رفتار و کیفیت آن دارند و از همین منظر، امنیت و سبک زندگی دو حوزه مستقل تلقی نمی‌شوند، بلکه در پیوندی عمیق و دوسویه با یکدیگر قرار دارند. در این کتاب، امنیت صرفاً به معنای فقدان تهدیدات خارجی تعریف نشده، بلکه ایجاد محیطی امن و عاری از تهدیدات بیرونی و درونی را دربرمی‌گیرد؛ محیطی که ثبات، آرامش، تعادل و پایداری را در سطوح فردی، اجتماعی و سیاسی فراهم می‌آورد. نویسنده تأکید می‌کند چنین تلقی‌ از امنیت، آثار مستقیم و غیرمستقیمی بر سبک زندگی افراد و جوامع دارد و شکل‌گیری سبک زندگی متعادل را حاصل وجود امنیتی فراگیر می‌داند؛ سبکی که در آن، روابط فرد و جامعه بر پایه ارزش‌های حاکم تنظیم شده و تعادل در مصرف کالاهای فرهنگی برقرار می‌شود؛ وضعیتی که در نهایت به تقویت «امنیت فرهنگی» می‌انجامد.

کتاب «اندیشه تفسیری صدر»؛ بزودی منتشر می‌شود

کتاب «اندیشه تفسیری صدر» به‌زودی از سوی پژوهشگاه تخصصی شهید صدر منتشر می‌شود؛ این کتاب اثری پژوهشی ـ آموزشی است که به بررسی و تبیین یکی از مهم‌ترین نوآوری‌های روش‌شناختی شهید آیت‌الله سیدمحمدباقر صدر، یعنی «رویکرد تفسیر موضوعی قرآن» اختصاص دارد. کتاب «اندیشه تفسیری صدر» حاصل مجموعه‌ای از درس‌گفتارهای اساتید و صدرپژوهان برجسته کشور است که در قالب ده گفتار سامان یافته و ابعاد مختلف روش تفسیری شهید صدر را از منظر تاریخی، مفهومی، روش‌شناختی و کارکردی بررسی می‌کند. کتاب «اندیشه تفسیری صدر» حاصل سلسله‌ درس‌گفتارهایی از اساتید و صدرپژوهان برجسته است که در ده گفتار سامان یافته است: تاریخچه تکون تفسیر موضوعی شهید صدر (سیدامید مؤذنی)، پیشینه تفسیر موضوعی شهید صدر (علیرضا محمدی‌فرد)، اصطلاح‌شناسی انتقادی تفسیر موضوعی شهید صدر (سعید بهمنی)، فرایندشناسی تفسیر موضوعی شهید صدر (سعید بهمنی)، خوانش نظریه سنت های تاریخی به مثابه نمونه عملیاتی (سعید بهمنی)، کارایی دانش اصول فقه در تفسیر موضوعی (مجتبی الهی خراسانی)، بازخوانی روش تفسیری شهید صدر در پرتو دانش‌های زبانی (محمدعلی عبداللهی)، کارکردشناسی تفسیر موضوعی شهید صدر در حوزه علوم انسانی و نظام اجتماعی (هادی موسوی)، مناسبات متن و عینیت در روش تفسیر موضوعی (محمدعلی میرزایی)، چهارچوب های سه گانه فکری، گرایشی و اخلاقی و نقش آن ها در تفسیر موضوعى(احمد مبلغی) است که با ۴٠ درصد تخفیف ویژه پیش‌خرید، در دسترس علاقه‌مندان است.

سایر اخبار این حوزه به اختصار :

تمرکز بر اخلاق و معنویت سازمانی در تازه‌ترین شماره فصلنامه  «مطالعات دین، معنویت و مدیریت»

در بخش اخبار نمایشگاه

عرضه ‌جدیدترین آثار نشر معارف در نمايشگاه بین المللی قرآن

غرفه دفتر نشر معارف وابسته به نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها در بخش کتاب سی و سومین دوره نمایشگاه بین المللی قرآن کریم جدیدترین و پرفروش ترین آثار خود را به علاقه مندان کتاب ارائه می دهد. جدیدترین اثر این انتشاراتی شامل «بوسه آذر»، «عملیات بیولوژیک»، «درخت محبت»، «تمحیص»، «سمن سای»، «جهاد فطرت» و بسته کتاب «منتظران موعود» است. همچنین علاقه‌مندان می توانند کتاب ها و مجموعه های پرفروش این نشر را با موضوعات چرا انقلاب کردیم؟ پهلوی و جمهوری اسلامی در ترازوی منطق، مرگ تدریجی یک رؤیا، چه کسی بر جهان حکومت می کند؟ چرا مرگ بر آمریکای جهان خوار را با تخفیف نمایشگاهی؛ خرید بیش از یک میلیون تومان با ۳۰ درصد تخفیف و یا خرید از رو سایت انتشاراتی به نشانی https://nashremaaref.ir خریداری کنند.

سی و سومین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم با شعار «ایران در پناه قرآن» در ۱۱ بخش نمایشگاهی و سه بخش فروشگاهی در ۷۰ زیرمجموعه و ۱۴ محور موضوعی، از اول تا ۱۵ اسفند در شبستان اصلی مصلی امام خمینی(ره) تهران در حال برگزاری است.

کاربست تدبر قرآنی در قالب الگوریتم‌های شبیه‌سازی برای ارتقای حکمرانی

سلسله نشست‌های تخصصی «هوش مصنوعی و قرآن‌پژوهی دیجیتال» هم‌زمان با برگزاری سی و سومین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم در مصلای امام خمینی (ره) تهران در حال برگزاری است.

نشست تخصصی «هوش مصنوعی و قرآن‌پژوهی دیجیتال» شامگاه دوشنبه ۴ اسفند با سخنرانی حجت الاسلام و المسلمین سید سعیدرضا عاملی، رئیس دانشکده مطالعات جهان و عضو شورای عالی فضای مجازی برگزار شد. وی در این جلسه به تبیین موضوع «نسبت میان شبکه‌های عصبی انسان، شبکه‌های هوش مصنوعی و یادگیری عمیق تعالیم قرآنی» با محوریت الگوهای اندیشه‌ورزی در قرآن کریم از جمله تفکر، تعقل، تدبر، رأی، فهم و علم پرداخت.

او همچنین بر این باور است که ظرفیت اصلی ما تنها استفاده از هوش مصنوعی برای فهم قرآن نیست، بلکه باید الگوی شبکه عصبی قرآن را برای طراحی هوش مصنوعی به کار بگیریم و هدف نهایی این است که هوش مصنوعی بتواند بر اساس تعالیم فکری قرآن، به مسائل پیچیده انسان معاصر از جمله چالش‌های هویتی و اختلالات روانی پاسخ دهد که این امر مستلزم پیوند حوزه‌های نورولوژی، ارتباطات و هوش مصنوعی است.

غفلت از نظام واژگانی قرآن، ریشه بسیاری از تحریف‌های مفهومی است

نشست معرفی کتاب «ریشه‌های قرآنی و تبادلات بین‌زبانی (واژه‌نامه اشتقاقی قرآن کریم)» شامگاه چهارم اسفندماه در سالن اجتماعات بخش بین‌الملل سی‌وسومین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم برگزار شد.

در این نشست، سیدابوالفضل خوش‌منش، دانشیار دانشگاه تهران و مؤلف اثر، با اشاره به شکل‌گیری ایده کتاب از اوایل دهه ۶۰، تعامل با طلاب و مهاجران عرب‌زبان و مطالعات زبانی و بین‌المللی را از انگیزه‌های اصلی نگارش این اثر دانست.

وی تأکید کرد این کتاب حاصل بیش از ۳۰ سال پژوهش مستمر است و به بررسی نقش قرآن در تثبیت مفاهیم و نظام واژگانی دینی می‌پردازد.

خوش‌منش با بیان تجربه‌های خود از سفر به کشورهای مختلف، به‌ویژه مناطق استعمارزده، خاطرنشان کرد که انتقال مفاهیم دینی از طریق واژگان بیگانه در ترجمه‌ها، گاه به تحریف معنا منجر شده و قرآن با گفتمان عربی استوار خود، مفاهیم بنیادین را حفظ کرده است.

در ادامه، علی شریفی، مدیر گروه مطالعات بین‌رشته‌ای قرآن کریم دانشگاه علامه طباطبایی، ضمن نقد و بررسی کتاب، این اثر را نمونه‌ای ارزشمند از پژوهش میان‌رشته‌ای میان زبان‌شناسی و علوم قرآنی دانست و آن را حاصل تسلط علمی، دقت ریشه‌شناختی و بهره‌گیری از منابع کهن و بین‌المللی ارزیابی کرد.

وی کتاب «ریشه‌های قرآنی و تبادلات بین‌زبانی» را اثری فراتر از یک پژوهش صرفاً زبانی دانست که می‌تواند راهنمایی مهم برای پژوهشگران و دانشجویان حوزه مطالعات قرآنی و زبان‌شناسی باشد.

ظرفیت‌های قرآنی دانشگاه‌های علوم پزشکی فراتر از فضای محدود نمایشگاهی است

جواد باقری بیلندی، رئیس مرکز قرآن و عترت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا با اشاره به حضور این وزارتخانه در بخش دانشگاهی سی‌وسومین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم اظهار کرد: امسال نیز مانند سنوات گذشته، بخش دانشگاهی نمایشگاه به‌صورت مجزا دیده شد و وزارت بهداشت به‌عنوان یکی از اعضای مجمع مشورتی شورای هماهنگی فعالیت‌های قرآنی، تلاش کرد با استفاده از ظرفیت کانون‌های قرآن و عترت و کانون‌های جهادی دانشجویی دانشگاه‌های علوم پزشکی، حضوری فعال داشته باشد.

وی با بیان اینکه فضای اختصاص‌یافته به بخش دانشگاهی و به‌ویژه مجموعه وزارت بهداشت محدود است، افزود: با وجود کمبود فضای فیزیکی، فعالیت‌های قرآنی در دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور کم نیست؛ از جشنواره‌ها و رویدادهای دانشجویی گرفته تا محصولات علمی، پژوهشی و فعالیت‌های آموزشی و ترویجی در حوزه قرآن و سلامت.

او همچنین از برگزاری برنامه‌های مشترک با سایر دستگاه‌ها خبر داد و گفت: در همکاری با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، برنامه‌هایی با محور «فرهنگ سلامت» و به‌ویژه موضوع جمعیت پیش‌بینی شده است. همچنین برگزاری کارگاه‌های آموزشی در حوزه مطالعات میان‌رشته‌ای قرآن و سلامت با حضور اساتید مجرب، از برنامه‌های هفته آینده غرفه بخش دانشگاهی خواهد بود.

دعا تنها مخصوص زمان گرفتاری نیست

مجید معارف استاد دانشگاه تهران در نشست مناجات و دعا که شامگاه پنجشنبه ۷ اسفندماه، همزمان با هشتم ماه مبارک رمضان ۱۴۴۷ قمری، در بخش بین الملل نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم، برگزار شد، به جایگاه دعا در معارف اسلامی و بررسی سیره عبادی امیرالمؤمنین(ع) در بهره‌گیری از این فریضه معنوی پرداخت و با تأکید بر پیوند عمیق میان روزه‌داری و دعا در ماه مبارک رمضان، تلاش کرد ابعاد تربیتی، اجتماعی و معنوی دعا در پرتو آیات قرآن کریم و روایات اهل‌ بیت(ع) را مورد واکاوی قرار دهد و الگوی صحیح مناجات و ارتباط با خداوند از منظر نهج‌البلاغه را تبیین کند.

او با تأکید بر سیره عبادی امیرالمؤمنین(ع) گفت: بر اساس روایات نقل‌شده از امام صادق(ع)، حضرت علی(ع) فردی بسیار اهل دعا بودند و دعا را محبوب‌ترین عمل نزد خداوند می‌دانستند؛ زیرا دعا تجلی ارتباط مستقیم انسان با پروردگار است. در نگاه امیرالمؤمنین(ع)، دعا تنها مخصوص زمان گرفتاری نیست، بلکه انسان در شرایط رفاه و سلامت نیز همان اندازه به دعا نیازمند است؛ چراکه استمرار ارتباط با خدا عامل حفظ نعمت‌ها و هدایت انسان خواهد بود.

نسل‌زدایی رژیم صهیونیستی مصداق قرآنی «إفساد فی الأرض» است

حمیدرضا طوسی، پژوهشگر حوزه مطالعات قرآنی و استاد جامعةالمصطفی(ص) العالمیه، در نشست علمی «مسئولیت کیفری بین‌المللی رژیم صهیونیستی از منظر قرآن» که شامگاه پنجشنبه ۷ اسفندماه در سالن اجتماعات بخش حوزه‌های علمیه سی‌وسومین دوره نمایشگاه بین‌المللی قرآن برگزار شد، اظهار کرد: در حقوق بین‌الملل چهار جرم به رسمیت شناخته شده است که شامل تجاوز سرزمینی، نسل‌زدایی، جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت می‌شود و رژیم صهیونیستی هر چهار جرم را علیه ملت مظلوم فلسطین مرتکب شده است. در حقوق بین‌الملل هرگونه اقدام در راستای نابودی گروه‌های قومی، ملی، نژادی و مذهبی، مصداق نسل‌زدایی است و این جنایت از سوی رژیم غاصب صهیونیستی محرز شده است.

این فعال حقوقی کشورمان در ادامه، حمله گسترده، سیستماتیک و نظام‌مند برای از بین بردن بخشی از ساکنان یک سرزمین را مصداق جنایت علیه بشریت دانست و گفت: این جنایت نیز تاکنون از سوی رژیم صهیونیستی در نوار غزه و سرزمین‌های اشغالی فلسطین تحقق یافته است.

سایر اخبار نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم:

بررسی انتقادی کتاب «همگام با وحی» در نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم