کد خبر: ۴۳۳۶۸۱۲

تاریخ: ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ - ۰۸:۰۰

قرآن و سفرنامه/6

قرآن، انگیزه‌ای برای سفرنامه‌نویسی؛ از مکه تا ایتالیا + فیلم

هر مکانی که در قرآن کریم از آن یاد شده، از مکه و مسجدالاقصی گرفته تا روم قدیم، به محلی برای سفر مردم و متعاقب آن به موضوعی برای سفرنامه‌نویسی تبدیل شده است.

روایت‌های مختلف از انسان‌های متعدد در پهنه گسترده‌ای از تاریخ، بخشی از محتوای مفاهیم بلند آیات قرآن کریم است. خداوند در جای‌جای این کتاب مقدس که برای هدایت بشر نازل فرموده است، داستان‌هایی را بیان می‌کند که صرفاً قصه نیستند، بلکه حقایقی در پوشش تجارب گذشتگانند که باید آیندگان از آنها درس بگیرند.

سفرنامه‌های قرآنی نه تنها داستان‌هایی از حرکت جغرافیایی، بلکه به‌نوعی روایتگر سیر معنوی انسان‌ها در مسیر تکامل و قرب الهی هستند. بدین جهت ایکنا همزمان با حلول ماه مبارک رمضان همراه با محمد جوادفر، پژوهشگر و جامعه‌شناس در قالب سلسله درس‌گفتارهای «قرآن و سفرنامه» تلاش دارد تا از دریچه سفر، نگاه عمیق‌تری به آموزه‌های قرآن پیدا و از هر سفر، درسی برای زندگی فردی و اجتماعی استخراج کنیم.

محمد جوادفر در ششمین قسمت این مجموعه به موضوع «مقاصد سفر » پرداخته است که مشروح آن را در ادامه می‌بینیم و می‌خوانیم.

در ادامه سلسله درس‌ گفتارهای قرآن و سفرنامه بحثی را در خصوص مقصدها و مناطقی که در قرآن از آنها نام برده شده است، مطرح می‌کنم. وقتی نام محل و منطقه‌ای در قرآن برده می‌شود، پیرامون آن بحث سفر نیز شکل می‌گیرد و وقتی که بحث سفر پیش بیاید طبق قاعده‌ای که داریم، سفرنامه‌ها هم در همان خصوص نوشته می‌شوند و روایت سفر شکل می‌گیرد.

مناطقی وجود دارد که در قرآن به صورت مشخص از آنها نام برده شده و افراد مختلفی به این مکان‌ها رفته‌اند و سفرنامه‌های مختلفی نیز حول این بازدیدها شکل گرفته است. یعنی افراد زیادی به خاطر اینکه در قرآن نام محلی ذکر شده است، علاقه‌مند شده‌اند که آن مکان را ببینند و در نهایت گزارش‌ها و خاطرات خودشان از آنجا را به سفرنامه تبدیل کرده‌اند.

یک منطقه بسیار شناخته شده در جهان اسلام مکه است که در خصوص این محل سفرنامه‌های حج زیادی نوشته شده ولی علاوه بر مکه، مکان‌های دیگری نیز وجود دارد مثل «یثرب» و «مسجدالاقصی» که در قرآن نامشان آمده است و هر دو از مکان‌هایی هستند که سفرنامه‌های فروانی در خصوص آنها نوشده شده است.

متأسفانه سفرنامه‌های مربوط به مسجدالاقصی کمتر به فارسی ترجمه شده اما در جهان عرب و جهان اسلام که به زبان عربی تولید محتوا می‌کنند، سفرنامه‌های زیادی در این خصوص نوشته شده است.

سفرنامه به‌زبان عربی «الرحلة» می‌شود و شما می‌توانید همین کلمه را با واژه مسجدالاقصی ترکیب و سفرنامه‌های مربوط به سفر به مسجدالاقصی را پیدا و مطالعه کنید. همچنین «ارض‌المقدسه» که به منطقه مسجدالاقصی اشاره دارد نیز در قرآن آمده است.

{$sepehr_media_4203140_400_300}

در قرآن مکان‌های دیگری نیز مطرح شده مثل «مدین» که محل بعثت حضرت شعیب است و در سوره اعراف آیه 85 نام آن برده شده و افراد زیادی به این منطقه رفته و این محل را مشاهده کرده‌اند. منطقه بابل قدیم و طورسینا که محل مناجات حضرت موسی(ع) است نیز در آیه دوم سوره تین مطرح شده است.

در آیه 163 سوره اعراف منطقه‌ای به نام «ایله» و ماجرای اصحاب «سبت» نقل شده که منطقه‌ای است که مورد مشاهده سفرنامه‌نویسان قرار گرفته و سفرنامه‌های مربوط به این منطقه را نیز می‌توان مطالعه کرد.

منطقه دیگری که شاید بسیار جذاب باشد کشور ایتالیای کنونی و روم قدیم است که در قرآن به آن اشاره شده است. در سوره روم آیه دوم تا چهارم، جنگ روم و ایران که به پیروزی کشور روم منتهی شد، نقل شده است.

احقاف محل قوم عاد و مکان‌های دیگری نیز وجود دارد که سفر به همه این مکان‌ها موجب تولید سفرنامه‌های قرآنی شده است. مکان‌ها و مناطقی که در قرآن آمده است سرمنشأ تولید سفر می‌شود و به تبع سرمنشا سفرنامه‌های قرآنی خواهد شد و برای بسیاری از مردم جالب، دلپذیر و خواندنی است.