کد خبر: ۴۳۳۷۲۶۴

تاریخ: ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ - ۰۸:۰۴

پای سخن رسول(ص)/ 12

غزوات پیامبر(ص)؛ بازتاب رحمت جهانی در میدان نبرد + فیلم

بررسی غزوات پیامبر اکرم (ص) تنها یک بازخوانی تاریخی نیست؛ بلکه ارائه‌ی یک الگوی راهبردی و تمدنی است که می‌تواند برای مدیریت بحران‌های پیچیده جهان امروز (از تروریسم تا جنگ‌های روانی) کارکرد داشته باشد. در دنیای مدرن، گاه «جهاد» با «خشونت» یا «توان نظامی صرف» اشتباه گرفته می‌شود. سیره غزوات پیامبر (ص) ثابت می‌کند که قدرت واقعی در «اوج‌گیری اخلاقی» و «بازداشتن دشمن از طریق شایستگی» نهفته است.

خبرگزاری ایکنا، سلسله درس‌گفتار رمضانی با عنوان پای سخن رسول(ص)، را با بیان عبدالحسین طالعی، استاد دانشگاه، پژوهشگر و نویسنده تهیه کرده است تا در قالبی کوتاه و منظم، نکاتی از سیره، اخلاق و درس‌های زندگی پیامبر اکرم(ص) را مرور کند. آنچه در این مجال تقدیم می‌شود بر این نکته تأکید دارد که عنوان «رحمة للعالمین» فقط یک صفت اخلاقی نیست؛ یک استراتژیِ امنیتی است. وقتی دشمنان ببینند که حتی در اوج جنگ، پیامبر(ص) به حقوق آن‌ها احترام می‌گذارد، «ترس» از خشونت جای خود را به «احترام» و در نهایت «اعتماد» می‌دهد. در ادامه بخش دوازدهم این درس‌گفتار را می‌خوانیم و می‌بینیم:

السلام علیک یا رسول الله

دوازدهمین بخش از سلسله‌ مباحث «نکات مربوط به رسول‌الله(ص)» به بررسی پدیده غزوات می‌پردازد. اگرچه این موضوع به دلایل متعدد داخلی و خارجی مورد سوءتفاهم قرار گرفته است، اما ریشه اصلی شناخت پیامبر(ص)، معرفی الهی اوست. عقل حکم می‌کند که نباید پیامبر(ص) را مانند مورچه‌ای که قله کوه را توصیف می‌کند، بلکه باید او را از دریچه معرفی خدایی که آفریده و بفرستاده است شناخت. خداوند متعال پیامبر(ص) را «رحمتی برای جهانیان» معرفی کرده است؛ نه رحمتی برای مؤمنان یا مسلمانان، بلکه اطلاق «عالمین» نشان می‌دهد که این رحمت شامل تمام انسان‌ها در همه زمان‌ها، مکان‌ها و فرقه‌ها می‌شود.

این رحمت جهانی، طبیعی است که منجر به حسادت، توطئه و ایجاد موانع از سوی برخی افراد شود. همان‌گونه که باغبان برای رشد یک گل از میان پیچک‌ها و آفت‌ها عبور می‌کند، و یا درختی برای رسیدن به میوه با آفت‌ها مبارزه می‌کند، پیامبر(ص) نیز با تربیت و رحمت خود سعی در جذب دل‌ها داشت، اما گروهی بودند که با وجود اتمام حجت و روشن شدن حقیقت، همچنان در برابر خورشید حق مقاومت کردند. در چنین شرایطی که دشمنان به جنگ می‌شتافتند، دفاع ضروری می‌شد. بدیهی است که تمام غزوات پیامبر اکرم(ص) کاملاً دفاعی بوده و هیچ‌گونه جنبه تهاجمی یا کشورگشایی نداشتند؛ تمامی این نبردها مانند بدر، خیبر، احزاب، حنین و تبوک در شعاع چند کیلومتری مدینه رخ داده‌اند.

در تمامی این غزوات، پیامبر(ص) دقیق‌ترین اصول اخلاقی و انسانی را رعایت می‌فرمودند: کشتن زنان، پیران و کودکان ممنوع بود، آلوده کردن آب‌ها و سوزاندن باغ‌ها(از جمله درختان نخل) حرام شمرده شده بود، تعقیب گریختگان تا کشتن آن‌ها جایز نبود و با اسیران باید با مدارا و مهربانی برخورد می‌شد. این احکام در کتب معتبر فقهی، از جمله «کتاب الجهاد» در «کافی» و «فروع کافی» به تفصیل آمده است.

متأسفانه تحریف در این مفهوم به دست برخی افرادی رخ داد که خود را جانشینان پیامبر دانسته و به جای تمرکز بر پیام هدایت و رحمت‌العالمین، اهدافی چون قدرت‌نمایی و کشورگشایی را با نام «جهاد اسلامی» به نمایش گذاشتند. این رویکرد شوم امروزه نیز توسط برخی گروه‌ها مانند داعش و گروه‌های مشابه دنبال می‌شود که در مسیر تجاوز، اصول انسانی را زیر پا گذاشته‌اند. در این راستا، تحلیل‌های ارزشمند دانشمند سنی مصری، «احمد صبحی منصور»، در بررسی فتوحات و خلفای تاریخی، دیدگاه‌های جالب و مستندی ارائه داده است که بررسی آن‌ها برای علاقه‌مندان به تاریخ توصیه می‌شود.

در نهایت باید گفت که غزوات پیامبر، جلوه‌ای از رحمت گسترده ایشان بود تا مخالفانی را که مانع استقرار حیات انسانی صحیح بودند، به جایگاه واقعی خود بازگردانند. این عنوان «رحمة للعالمین» تنها مختص پیامبر(ص) نیست، بلکه امام زمان(عج) نیز با این عنوان معرفی شده‌اند؛ هرچند تصاویر غلطی که گاهی در فضای مجازی از ایشان ارائه می‌شود، با واقعیت‌های تاریخی و مقام معنوی ایشان همخوانی ندارد و داستانی مفصل است که در جای خود نیازمند بررسی است. امید است که خداوند متعال ما را در پرتو باران رحمت حضرت «رحمة للعالمین»، محمد مصطفی(ص) و فرزندش، امام عصر(عج) قرار دهد.

{$sepehr_media_4209159_400_300}