کد خبر: ۴۳۳۸۰۳۳

تاریخ: ۱۴ اسفند ۱۴۰۴ - ۰۰:۰۲

نصیحت همیشگی؛ نقشه راه برای عبور از بحران‌ها

حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای، تقویت مبانی معرفتی را «نصیحت همیشگی» خود به دانشجویان عنوان کرده‌اند. ایشان معتقد بودند که استحکام مبانی معرفتی، موجب قُرص شدن دل، استواری گام و استمرار حرکت دانشجو می‌شود و خستگی را از بین می‌برد. این مبانی معرفتی، پشتوانه‌ای است که حرکت دانشجو را از شتاب‌زدگی و انحراف مصون می‌دارد و به آن عمق و جهت می‌بخشد.

به گزارش ایکنا، اکنون چند روزی است که رهبر معظم انقلاب اسلامی دیگر در میان ما نیستند. ایشان در دیدار رمضانی با دانشجویان همواره به نکاتی اشاره می‌کردند که چراغ مسیر راه آینده دانشجو و کشور بود. در این گزارش سعی می‌شود تا با مرور آنچه ایشان در سال ۱۴۰۲ در دیدار رمضانی با دانشجویان داشتند اشاره شود.

رهبر شهید ما افزایش مبانی معرفتی را نصیحت همیشگی خود به قشر دانشجو می‌دانستند و با نگاهی پدرانه و امیدآفرین به قشر دانشجو، بر تقویت خودسازی تأکید داشته‌اند؛ زیرساختی درونی که ایشان آن را آمیزه‌ای از دین، خرد، علم و عزم می‌دانستند. در نگاه رهبر انقلاب، دانشجویی که صرفاً بر محفوظات علمی متکی باشد، اما از بنیه‌های معرفتی قوی بهره‌مند نباشد، در مواجهه با پیچیدگی‌های فکری و چالش‌های اجتماعی ممکن است دچار سردرگمی یا انحراف شود.

رهبر انقلاب چهار رکن اصلی و ستون بی‌بدیل را برای تحکیم این مبانی ضروری دانسته‌اند: «دین، خرد، علم، عزم» که به تعبیر ایشان، تشکیل‌دهنده‌ «بنیه‌ دینی، عقلی، علمی و ارادی» دانشجو است. این ارکان چهارگانه، به صورت یک نظام به هم پیوسته عمل می‌کنند؛ به گونه‌ای که تقویت هر یک، زمینه‌ساز رشد دیگر ابعاد می‌شود و تضعیف هر کدام، کل ساختار معرفتی را متزلزل می‌سازد.

ایشان با اشاره به اهمیت تعادل این ارکان، هشدار داده‌اند که «علم بدون تفکر، مشکل‌ساز است». این گزاره، رابطه‌ای کلیدی را نشان می‌دهد که در آن، علم به مثابه ماده‌ خام، تنها با عملِ «تفکر» که از رکن «خرد» سرچشمه می‌گیرد، به دانش تبدیل شده و سپس با «عزم» رهبری می‌گردد.

ایشان مسیر ارتقاء فکری دانشجو را بر چهار اصل اساسی بنا دانسته‌اند که باید به صورت نظام‌مند پیگیری شود:

رهایی از سطحی‌نگری و سازماندهی تفکر

نخستین گام، عبور از نگاه احساسی و سطحی است که صرفاً مبتنی بر اطلاعات روزنامه‌ای و شبکه‌های اجتماعی است. دانشجو موظف است با در پیش گرفتن فعالیت فکری مستمر یعنی چرخه‌ی تفکر، مطالعه و بحث و همچنین ارتقای سقف معرفت فراتر از مباحث روزمره، اندیشه‌ خود را مدیریت کند تا به خطا نرود. در این زمینه، الگوبرداری از روشمندی «استاد فکر» علامه محمدتقی مصباح یزدی در بیان رهبری توصیه شده است.

راه‌اندازی نهضت کتاب‌خوانی برای تقویت تحلیل

ایشان شرط فراهم‌سازی سوخت تفکر را، مطالعه‌ عمیق کتب برجسته حیاتی می‌دانستند. این مطالعات باید طیف وسیعی از منابع را پوشش دهند؛ از ادبیات غنی برای تقویت ذوق، تا آثار شهید مرتضی مطهری برای اندیشه‌ نظام‌مند، کتب اخلاق برای تهذیب نفس و  همچنین منابع اصیل دینی.

در این میان، دو منبع محوری مورد تأکید قرار گرفته‌اند؛ نهج‌البلاغه برای تقویت همزمان بینش سیاسی-اجتماعی و اخلاقی و تأمل در تلاوت قرآن که رابطه‌ مستقیم با فهم عمیق دارد.

رهبر معظم انقلاب اسلامی به صورت مستقل و مکرر، بر آشنایی با آثار شهید مطهری تأکید داشتند و بر این باور بودند که مطالعه‌ آثار ایشان به دلیل تجمیع عملی علم (اسلام‌شناسی دقیق)، خرد (استدلال منطقی)، دین (اصول مکتب) و عزم (مسئولیت‌پذیری)، به عنوان تقویت همزمان چهار رکن معرفتی دانشجو قرار دارد.

تعامل با متفکران و مراجع امین

در کلام رهبری، معرفت، تنها از طریق کتاب به دست نمی‌آید؛ بلکه مشاوره و تعامل با صاحبان خرد، بخش مکمل آن است.

ایشان همچنین بر برقراری ارتباط با فضلای جوان حوزه‌های علمیه تأکید داشتند، چرا که این افراد می‌توانند به عنوان یاری‌دهنده‌ای امین، دانشگاهیان را در مباحث فکری و شبهه‌زدایی همراهی کنند. این ارتباط، پل مفیدی بین دو سنگر علم و معرفت (حوزه و دانشگاه) است.

مسئولیت‌پذیری عملی

در نهایت، تمامی این راهکارها باید به مسئولیت‌پذیری عملی منجر شوند. هدف نهایی از تقویت تفکر دقیق، مطالعه‌ نظام‌مند، و ارتباط با متفکران، صرفاً کسب دانش نیست، بلکه پرورش اراده‌ای قوی و عزمی راسخ است که دانشجو را مصمم در به‌کارگیری این معرفت برای اصلاح و پیشبرد جامعه نماید. این فرآیند سه‌گانه (تفکر بنیادین، مطالعه‌ هدایت‌شده و تعامل امینانه) تضمین می‌کند که دانشجو به جای قربانی شدن در برابر سیل شبهات، به نقش‌آفرینی آگاهانه در ساختن آینده‌ای براساس اصول عقلانی و دینی بپردازد.