کد خبر: ۴۳۳۸۴۶۴

تاریخ: ۱۴ اسفند ۱۴۰۴ - ۰۲:۳۷

یک کارشناس قرآنی:

رهبر شهید انقلاب، جریان قرائت قرآن را اصالت و منزلت بخشید

محمدرضا صلح‌جو گفت: شهید امام خامنه‌ای تلاش داشتند، جریان قرائت قرآن نظمی هدفمند و جهت‌دار به خود گیرد چرا که به این امر واقف بودند که مراد از برپایی یک جلسه قرائت و کرسی تلاوت تنها استماع کلام وحی نیست، بلکه باید این امر منجر به نوعی شناخت و مواجهه‌ای توأم با مفاهمه از سوی مستمع شود.

مطالبه امام خامنه‌ای؛ رهبر شهید انقلاب اسلامی در مورد تربیت 10 میلیون حافظ قرآن، افق روشن و متعالی پیش روی جامعه قرآنی، مسئولان و متولیان ساحت قرآن قرار دارد. امری که در نگاه اول اگرچه دست‌نیافتنی است، اما این نوید را می‌دهد که به شرط عزم مسئولان و انجام کار جهادی هدفمند بتوان به آن دست یافت و به این وسیله جامعه اسلامی را مجهز به سلاح قرآن، بیش از پیش بیمه کرد.

چنین مطالبه به حق و بزرگی شاید در بدو امر همه ما را به یاد یکی از مطالبات بزرگ امام راحل پس از پیروزی انقلاب اسلامی بیندازد؛ امری که با تشکیل نهادی انقلابی به نام بسیج، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران از آن به عنوان نقطه آغازین تشکیل ارتش 20 میلیونی تعبیر کردند و البته تا رسیدن به آن عدد بزرگ شاید هم اکنون نیز فاصله بسیار باشد اما تحقق آن در آینده نزدیک یا دور می‌تواند موجب شود ما با اتکای به چنین نیروی نظامی، از هر گونه گزند داخلی و خارجی مصون باشیم و البته تحقق 10 میلیون حافظ قرآن نیز در مواردی مشابه این اطمینان خاطر را به ما می‌دهد.

خبرگزاری ایکنا پیرامون این موضوع و اهمیتی که شهید آیت‌الله خامنه‌ای به مقوله قرائت و برپایی کرسی‌های تلاوت می‌دادند با محمدرضا صلح‌جو از اساتید پیشکسوت قرآنی و استاد دانشگاه گفت‌و‌گویی ترتیب داده است که در ادامه می‌خوانید:

ایکنا ـ به عنوان نخستین پرسش، شخصیت رهبر شهید انقلاب اسلامی به ویژه بُعد قرآنی ایشان را چگونه توصیف می‌کنید؟

ایشان را باید شخصیتی کم‌نظیر برشمرد؛ شخصیتی که جامع‌الاطراف بودند و در هر حوزه‌ای صاحب نظر و اهل مطالعه در مورد تخصصی‌ترین مقولات و موضوعات که کمتر می‌توان این ویژگی‌های مختلف را در یک فرد، به شکل تجمیع، مشاهده کرد.

اما در موضوع قرآن به شکل شاخص باید به این نکته اشاره کنم که شهید آیت‌الله خامنه‌ای، جریان جاری قرائت قرآن را ارتقا بخشیده و موجب شدند تا جامعه قاریان ایرانی دارای تشخص و منزلتی چشمگیر شوند. در میان شخصیت‌های بزرگ مذهبی و روحانی، نوع رفتار و افعالی که این شخصیت وارسته آن را به انجام رساند موجب شد که شاید برای نخستین‌بار جریان قرائت قرآن نظمی هدفمند و جهت‌دار به خود بگیرد چرا که اشراف و تسلط کافی نسبت به جلسات قرآن داشتند و به خوبی به این امر واقف بودند که مراد از برپایی یک جلسه قرائت و کرسی تلاوت تنها استماع کلام وحی نیست بلکه باید این امر منجر به نوعی شناخت و مواجهه‌ای توأم با مفاهمه از سوی مستمع شود؛ همچنانکه از قدیم‌الایام در جریان جلسات قرآنی که در مسجد، خود بانی آن بودند، منقول است که پیش از آنکه قاری به تلاوت قرآن بپردازد، ترجمه همراه با تفسیری از آیات تلاوت شده ارائه می‌شد تا به این واسطه تلاوت قاری بیشتر بر دل و جان مستمعین تأثیرگذار باشد.

این سیر در دوران ریاست جمهوری ایشان و پس از آن دوران رهبری قالبی دیگر به خود گرفت و از همان دورانی که رئیس‌جمهور اسلامی ایران بودند، جلسات استماع قرآن با حضور قاریان طراز اول در نهاد ریاست جمهوری بنا به اصرار فراوانی که داشتند دایر بود تا آنکه در دوران پُربرکت رهبری، بنا بر یک سنت حسنه، افطاری روزی از ماه‌های رمضان بهانه‌ای برای برگزاری کرسی‌های تلاوت و استماع قرآن در محضرشان فراهم می‌آمد و بی‌شک یکی از افتخارات جامعه قرائت قرآن، دلسوزی، دغدغه‌مندی و بیان رهنمودهای ایشان در باب ارتقای امر تلاوت قرآن بود که همواره مطرح می‌شد.

ایکنا ـ آیا تصور نمی‌کنید که شهادت ایشان موجب قطع این سیر مترقی جریان قرائت قرآن شود؟

قطعاً شهادت ایشان ضایعه بزرگی است که نه تنها در ابعاد دینی، مذهبی و قرآنی ممکن است، جبران‌ناپذیر باشد که در همه ابعاد گوناگون دیگر نیز امکان بروز خلل  و مشکلات را موجب شود، اما به تصور من، رهبر شهیدمان از آن جمله انسان‌هایی هستند که حتی شهادتشان نیز منشأ ثمرات و برکات زیادی خواهد بود و میراثی که در سایه رهنمودهای داهیانه خویش بر جای گذاشتند، چراغ روشنی را فراروی همه فعالان در عرصه‌های گوناگون و از جمله ساحت قرآن قرار داده است تا برنامه‌های عملیاتی خود را بر اساس نقشه راه ترسیم شده برپایه منویات ایشان به مورد اجرا درآورند. این امر را می‌توان  به مثابه طریق جاوید جد بزرگوارشان حضرت امام حسین(ع) دانست همچنانکه  شاهد هستید با شهادت آن حضرت در واقعه عاشورا نه‌تنها راه روشن و جاویدان اسلام به بیراهه و انحراف کشیده نشد، بلکه تازه بعد از شهادت امام سوم جریان‌هایی به وجود آمد که براساس آن راه پر سعادت اسلام پرفروغ و شتابنده پیموده شد. از سوی دیگر شهادت ایشان با این کیفیت موجب شد که مردم و به ویژه آن‌هایی که معمولاً تحت تأثیر رسانه‌های معاند و غربی پی به اصل وجودی و اصالت شخصیتی ایشان نبرده و تصورات خامی در مورد ایشان داشتند، اذهان و افکارشان به حقانیت شخصیت رهبر فقید انقلاب اسلامی پی ببرند. مشابه این مسئله را اوایل انقلاب نیز در مورد شهید بهشتی شاهد بودیم که تازه بعد از شهادت مظلومانه ایشان، برخی افراد و جریانات مغرض، تازه به اصالت شخصیتی او نیز معترف شدند.

ایکنا ـ اما مهمترین مطالبه ایشان از جامعه قرآنی، عزم جدی برای تربیت 10 میلیون حافظ قرآن بود. به نظر شما ضرورت ایراد چنین مطالبه‌ای از جانب ایشان به چه منظور بود؟

ابتدا باید دید که اساساً حفظ قرآن با چه هدفی صورت می‌گیرد؟ آیا برای جلوگیری از تحریفی است که ممکن است در مصحف شریف شاهدش باشیم که البته احتمال این امر تحقیقاً صفر است. باید گفت که جریان حفظ قرآن در اصل مقوّم قرائت و تلاوت قرآن است. در اغلب کشورهای اسلامی که در امر تلاوت قرآن در جهان اسلام حرفی برای گفتن دارند و البته شاید سرآمد آنها مصر باشد، شاهد این نکته هستیم که یک قاری ابتدا حافظ قرآن است و بعد در امر قرائت و تلات قرآن اهتمام و ممارست داشته و تبدیل به چهره‌ای نامی در این عرصه می‌شود.

نکته اصلی و مهم این اتفاق این است که یک حافظ قرآن همواره کلام وحی را همراه خود داشته و آن را در دل و سینه خود محفوظ دارد. وقتی چنین ابزار برنده‌ای همواره نزد انسان بوده و در خدمت او باشد قادر است به وسیله آن در همه امور و مناسبات کاری و دنیوی خود آن را نصب‌العین اعمال و رفتارش قرار دهد و به کار بندد. وقتی شهید آیت‌الله خامنه‌ای رویه‌ای شاخص در امر جلسات قرآن با محور قرار دادن ترجمه و تفسیر آیات را در پیش می‌گیرد به این جهت است تا از رهگذر چنین مواجهه‌ای هر چند استماع و قرائت قرآن نیز دارای برکت است، اما در گام دوم فهمی نسبت به معانی آیات پیدا کند و این امر موجب شود که هر کدام، خود را ملزم به کاربردن رهنمود و آموزه‌های قرآن در زندگی جاری قرار دهند.

تلاش ایشان در اصراری که به امر حفظ قرآن داشتند برای عجین شدن بیشتر مردم با کلام وحی بود تا به واسطه این آشنایی و قرابت، خود را نسبت به آنچه حکمرانی اسلامی براساس موازین قرآن در حال انجام آن است غریبه به شمار نیاورده و از این امر مطلع باشند که امور جاری زمامداری اسلامی همگی متأثر از احکام الهی است.

طی گزارشاتی که از سوی نزدیکان به شخص ایشان واصل می‌شد و حکایت از آن داشت که جامعه قرآنی به ویژه قاریان با تأثیر از برخی کشورهای اسلامی که در آنها حفظ قرآن از اهمیت بالایی برخوردار است و لذا عزم جدی به منظور حفظ قرآن دارند، ایشان تحقق این امر را دور از دسترس ندانسته و چیزی قریب به 15 سال پیش چنین مطالبه‌ای را خواستار شدند.

ایکنا ـ در طول این چند سال و در عرصه عمل جریان حفظ قرآن تا تحقق آنچه که مطلوب رهبر شهید انقلاب اسلامی بوده، دچار افت و خیزهای زیادی شده است که البته اخیراً با تشکیل ستاد راهبری حفظ،  این امر با جدیت و به شکل هدفمند در حال پیگیری است. آیا تصور نمی‌کنید تربیت 10 میلیون حافظ قرآن خواسته بزرگی است که همین امر نیز موجب شده تاکنون پیشرفت محسوسی در تحقق آن را شاهد نباشیم؟

به ظاهر خواست و مطالبه بزرگی است که شاید بسیار دور از دسترس باشد اما باید باور داشت که شدنی است همچنانکه ایشان نیز باور راسخ به تحقق این امر داشتند. تصور کنید که شهید آیت‌الله خامنه‌ای در این راستا می‌فرمودند که تربیت یک میلیون حافظ آن هم در یک بازه زمانی مثلاً بیست ساله که البته دسترسی به آن هم سهولت بیشتری داشت و آنگاه دستگاه‌های متولی سیر عادی خود را بدون انجام کار جهادی و تجهیز همه امکانات طی کرده و از نقطه نظر آنها هم طبیعی است که این عدد در این محدوده زمانی به نتیجه برسد. وقتی ایشان چنین خواسته بزرگی را مطرح می‌کنند اضطرار برای رسیدن جامعه اسلامی به مرتبه‌ای با دارا بودن نگرش قرآنی را یادآوری کرده و گوشزد می‌شوند که برای تحقق آن نباید منتظر گذر طبیعی زمان و سپری شدن جریان عادی آموزش و حفظ قرآن بود بلکه باید عزم را جزم کرد، همه نیروها و تجهیزات را بسیج کرده و به میدان آورد تا این مطلوب به وقوع بپیوندد که البته اگر در این سیر موانع و مشکلاتی نیز بر سر راه قرار گرفت که این جریان را با خللی مواجه خواهد کرد، جامعه قرآنی بهتر و هوشمندتر به دنبال رفع موانع برخواهد آمد.