کد خبر: ۴۳۴۱۳۱۶

تاریخ: ۲۶ اسفند ۱۴۰۴ - ۰۵:۳۳

در جلسه مدیران کارگروه‌های شورای تحول و ارتقای علوم انسانی مطرح شد

فعال شدن دیپلماسی علمی و ضرورت پیگیری حقوقی زوایای جنایتکارانه حملات آمریکا و اسرائیل به ایران

حجت الاسلام والمسلمین سعیدرضا عاملی در جلسه مجازی شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، اجتماعی و هنر با اشاره به نقش اقدامات حقوقی و رسانه‌ای در شرایط جنگی، بر ضرورت فعال‌سازی ظرفیت کارگروه‌های این شورا برای کمک به تقویت جبهه کشور تأکید کرد.

به گزارش ایکنا، به نقل از مرکز رسانه و روابط عمومی شورای عالی انقلاب فرهنگی، رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، اجتماعی و هنر در این نشست اظهار داشت: یکی از عرصه‌های مهم فعالیت ما اقدامات حقوقی است که باید در اینجا دنبال شود و در این فاصله نیز برخی اقدامات اولیه از سوی مجموعه انجام شده است.

وی با بیان اینکه کارگروه‌های شورای تحول از حضور متفکران و نخبگان درجه یک بهره‌مند هستند، افزود: این ظرفیت می‌تواند در شرایط کنونی کمک‌های مهمی ارائه دهد. به همین منظور پیشنهاد می‌کنم دو محور کاری برای کارگروه‌ها تعریف شود؛ نخست بررسی این موضوع که در فضای جنگ چه اقداماتی می‌توان انجام داد که به تقویت جبهه جنگ و حمایت از نیروهای دفاعی کشور کمک کند.

حجت‌الاسلام والمسلمین سعیدرضا عاملی در ادامه گفت: نظرات کارشناسی و تخصصی که از سوی صاحب‌نظران ارائه می‌شود می‌تواند در این عرصه بسیار مؤثر باشد. یکی از حوزه‌های مهم در این زمینه حضور فعال در عرصه رسانه‌ای است.

وی با اشاره به وضعیت فعلی حضور کارشناسان ایرانی در رسانه‌های خارجی گفت: در حال حاضر بخش قابل توجهی از تعامل با رسانه‌های خارجی توسط دوستان فعال در دانشگاه تهران انجام می‌شود، اما سایر دانشگاه‌های کشور نیز می‌توانند در این عرصه‌های بین‌المللی نقش‌آفرینی کنند.

رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، اجتماعی و هنر افزود: اکنون روزانه تعداد زیادی گفت‌وگو از سوی رسانه‌های بین‌المللی درخواست می‌شود؛ به طور مثال الجزیره، سی‌ان‌ان و دیگر رسانه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی از روسیه گرفته تا رسانه‌های لبنان به صورت مستمر گفت‌وگوهایی را دریافت می‌کنند. این نشان می‌دهد که عرصه رسانه‌های بین‌المللی امروز یک میدان بزرگ و مهم است و ما باید حضور فعالی در آن داشته باشیم.

وی در ادامه به وضعیت رسانه‌های داخلی نیز اشاره کرد و گفت: در رسانه‌های داخلی نیز نیازمند تقویت نگاه تخصصی هستیم. عاملی از اعضای شورا خواست از ظرفیت‌های ارتباطی خود برای تقویت حضور در رسانه‌ها استفاده کنند و افزود: توجه جدی به رسانه اهمیت زیادی دارد. به عنوان نمونه برخی از مطالب منتشر شده در خبرگزاری فارس بیش از یک میلیون بازدید دارد و این نشان می‌دهد که این فضا ظرفیت قابل توجهی برای اثرگذاری دارد.

حجت‌الاسلام عاملی در ادامه سخنان خود به حوزه تعلیم و تربیت و مشاوره اشاره کرد و گفت: در این زمینه فهرستی شامل ۱۶۰ نفر از متخصصان و صاحب‌نظران تهیه و به رسانه ملی ارائه شده است. در دوره قبل نیز چنین همکاری‌ای داشتیم و این بار نیز از ظرفیت شورای تحول استفاده شد و اسامی این افراد به آقای جبلی ارائه شد تا رسانه ملی بتواند از توان کارشناسی آنها بهره ببرد.

حجت‌الاسلام عاملی تصریح کرد: گاهی برخی کارشناسانی که در رسانه ملی حضور پیدا می‌کنند در سطح متوسط یا حتی پایین‌تر هستند و نمی‌توانند تحلیل دقیق و عمیقی ارائه دهند، در حالی که استفاده از ظرفیت نخبگان و متخصصان می‌تواند به ارتقای سطح گفت‌وگوها و تحلیل‌ها در رسانه ملی کمک کند.

عاملی در ادامه سخنان خود در جلسه شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، اجتماعی و هنر با اشاره به ابعاد اجتماعی شرایط جنگی، بر ضرورت توجه به وضعیت روحی و اجتماعی گروه‌های مختلف جامعه تأکید کرد.

وی با بیان اینکه اقشار مختلف جامعه در چنین شرایطی با مسائل و نگرانی‌های متعددی مواجه هستند، گفت: چه کهنسالان، چه خردسالان، چه افراد میانسال و چه مادران خانواده، هر یک با مسائل خاص خود روبه‌رو هستند و نیازمند رسیدگی و توجه‌اند. این موضوع به‌ویژه در مناطقی که در معرض جنگ قرار دارند و به طور مستمر شاهد اقدامات نظامی در اطراف خود هستند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

حجت‌الاسلام عاملی با اشاره به ضرورت تقویت خدمات مشاوره‌ای و حمایت‌های اجتماعی افزود: در چنین شرایطی باید به ابعاد روانی و اجتماعی جامعه توجه جدی داشت و سازوکارهای لازم برای حمایت و آرامش‌بخشی به مردم فراهم شود.

وی همچنین به موضوع تحلیل اجتماعی وضعیت جامعه اشاره کرد و گفت: ما با واقعیتی به نام وجود بخشی از جامعه معترض روبه‌رو هستیم، نحوه مواجهه با این گروه و اقداماتی که می‌تواند به اقناع و گفت‌وگو با آنها کمک کند از موضوعات مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی ادامه داد: در روزهای گذشته آقای قالیباف نیز در سخنان خود سه توصیه به مردم داشتند که هر سه بر «خیابان» تأکید می‌کرد؛ به این معنا که میدان اجتماعی باید مورد توجه قرار گیرد، هم از جهت حضور و مشارکت مردم و هم از جهت مدیریت فضایی که ممکن است برخی جریان‌ها در آن احساس زخم یا نارضایتی داشته باشند و گاه ناخواسته به منبعی برای بهره‌برداری دشمن تبدیل شوند. عاملی با تأکید بر لزوم توجه جدی به این قشر از جامعه تصریح کرد: این جمعیت نیز نیازمند توجه، گفت‌وگو و اقدامات اقناعی است و نباید از آن غفلت کرد.

وی در ادامه با اشاره به ظرفیت شورای عالی انقلاب فرهنگی برای پیگیری و تبدیل پیشنهادها به سیاست‌های اجرایی گفت: در کنار جلسات دیگری که در حوزه‌های مختلف برگزار می‌شود، ما ظرفیت مهم شورای عالی انقلاب فرهنگی را در اختیار داریم. اگر جمع‌بندی‌های لازم در کارگروه‌های شورای تحول انجام شود و نکات مهم استخراج گردد، این امکان وجود دارد که در صورت نیاز به تصویب، به مصوبه تبدیل شود و در غیر این صورت نیز برای آن دستور اقدام صادر شود.

عاملی از اعضای شورا خواست پیشنهادها و موارد مطرح‌شده را به صورت مکتوب ارائه کنند و افزود: خواهشم این است که مواردی را که آقای دکتر نجفی مطرح کردند به صورت مکاتبه تنظیم کنیم و پس از آن نیز پیگیری لازم انجام شود، زیرا این موضوعات نیازمند پیگیری جدی هستند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت مستندسازی حقوقی جنگ اشاره کرد و گفت: یکی از موضوعات مهم، مستندسازی جنگ از منظر حقوقی است؛ به این معنا که خسارت‌های انسانی، خسارت‌های مکانی و آسیب‌هایی که به موقعیت‌ها و زیرساخت‌ها وارد شده است به‌صورت دقیق ثبت و مستند شود.

وی با اشاره به گسترش اعتراضات ضد جنگ در برخی کشورها گفت: طی روزهای اخیر در لندن تظاهراتی با حضور حدود ۲۰۰ هزار نفر برگزار شد، همچنین در اتریش، کره جنوبی و آمریکا نیز چندین تجمع و تظاهرات ضد جنگ شکل گرفته است که نشان می‌دهد فضای جهانی نیز نسبت به این موضوع حساس شده است.

عاملی در ادامه سخنان خود در جلسه شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، اجتماعی و هنر با تأکید بر ضرورت پیگیری حقوقی تحولات جنگ در عرصه بین‌المللی، گفت: پویش‌های اجتماعی در جهان مسیر خود را طی می‌کنند، اما آنچه اکنون اهمیت بیشتری دارد این است که ما بتوانیم در صحنه بین‌المللی کار تخصصی حقوقی را به صورت جدی دنبال کنیم.

وی با اشاره به موضوع مسئولیت حقوقی آغازکنندگان جنگ اظهار داشت: بحث جنایتکار جنگی محسوب شدن افرادی مانند ترامپ و نتانیاهو موضوعی است که واقعاً نیازمند اقدام حقوقی دقیق است. عاملی افزود: این افراد هیچ مستند حقوقی برای آغاز جنگ نداشته‌اند و همچنین هیچ مبنای حقوقی برای اقداماتی مانند ترور رهبر یک کشور یا مقامات نظامی آن ارائه نکرده‌اند. این اقدامات آشکارا خلاف کنوانسیون‌های حقوقی بین‌المللی است و در چارچوب حقوق بین‌الملل، فردی که بدون مشروعیت حقوقی جنگی را آغاز می‌کند، در زمره جنایتکاران جنگی قرار می‌گیرد.

وی با بیان اینکه این موضوع نیازمند کار دقیق و تخصصی حقوقی است، ادامه داد: خاطرم هست پیش از جنگ دوازده‌روزه، در دیداری با مقام معظم رهبری این موضوع را مطرح کردم که ما از ظرفیت لوایح حقوقی برای پیگیری اقدامات علیه جمهوری اسلامی در سطح بین‌المللی به اندازه کافی استفاده نمی‌کنیم. ایشان نیز این موضوع را نکته مهمی دانستند.

رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی افزود: پس از آن، مکاتبه‌ای با ایشان انجام دادم و ایشان نیز به قوه قضاییه دستور دادند که اقدامات حقوقی در سطح بین‌المللی را با دقت و به صورت تخصصی دنبال کند.

عاملی در ادامه با اشاره به برخی ظرفیت‌های حقوقی موجود گفت: دولت‌ها می‌توانند علیه کشور متخاصم دادگاه تشکیل دهند، البته به شرط آنکه مستند قانونی لازم وجود داشته باشد. در این زمینه نیاز به اقداماتی در سطح قانون‌گذاری وجود دارد که تاکنون از سوی مجلس انجام نشده و به همین دلیل در حال حاضر نمی‌توان از این ظرفیت به شکل کامل استفاده کرد.َ

وی افزود: در مطلبی که روز گذشته منتشر کردم، اشاره کردم که ترامپ می‌تواند هم در دادگاه‌های بین‌المللی مانند دادگاه لاهه مورد پیگرد قرار گیرد و هم در چارچوب نظام قضایی داخلی ایران امکان رسیدگی به پرونده او وجود دارد، البته به شرط آنکه بسترهای حقوقی لازم فراهم شود.

عاملی با تأکید بر نقش کارگروه‌های شورای تحول در این زمینه گفت: شاید در این جلسه نتوانیم به جمع‌بندی نهایی برسیم، اما انتظار این است که دوستان در کارگروه‌های تخصصی خود، با استفاده از ظرفیت علمی حوزه‌های مختلف، پیشنهادها و جمع‌بندی‌هایی را برای تقویت عرصه ملی و همچنین تعاملات بین‌المللی ارائه دهند.

وی ادامه داد: اگر این جمع‌بندی‌ها به مرحله اقدام برسد بسیار ارزشمند خواهد بود؛ به عنوان مثال اگر لازم است نامه‌ای نوشته شود، اگر باید امضاهایی جمع‌آوری شود یا اقدامی حقوقی صورت گیرد، باید آن را به طور جدی دنبال کنیم.

عاملی همچنین به اقداماتی که در این زمینه در حال انجام است اشاره کرد و گفت: در این روزها نیز نامه‌ای در این خصوص تنظیم کرده‌ایم. وی با تأکید بر اهمیت جمع‌آوری امضا برای چنین نامه‌هایی افزود: هرچه تعداد امضاها بیشتر باشد اثرگذاری آن نیز افزایش پیدا می‌کند. وقتی نامه‌ای با مشخصات دقیق امضاکنندگان و توسط تعداد زیادی از صاحب‌نظران امضا شود، پیام آن بسیار جدی‌تر و مؤثرتر خواهد بود. عاملی ادامه داد: اکنون در حوزه‌های مختلف شاهد چنین اقداماتی هستیم و برخی از گروه‌ها نامه‌هایی با دو هزار تا پنج هزار امضا منتشر می‌کنند که در حوزه تخصصی خود اثرگذار است.

وی همچنین از تنظیم نامه‌ای خطاب به یونسکو خبر داد و گفت: نامه‌ای نیز درباره موضوع اماکن تاریخی تهیه کرده‌ایم تا در این زمینه نیز توجه لازم جلب شود.

رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، اجتماعی و هنر با تأکید بر پیگیری دو محور اصلی فعالیت‌ها تصریح کرد: اگر بتوانیم در دو عرصه تقویت جبهه ملی و نیز تعاملات و اقدامات حقوقی در سطح بین‌المللی به صورت جدی فعالیت کنیم، این موضوع می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد.

عاملی در ادامه سخنان خود در جلسه شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، اجتماعی و هنر با اشاره به اهمیت تحولات اخیر، این مقطع را نقطه عطفی مهم در تاریخ معاصر دانست و بر ضرورت توجه به ابعاد فرهنگی و اجتماعی آن تأکید کرد.

وی اظهار داشت: آنچه امروز با آن مواجه هستیم یک نقطه عطف بسیار مهم است. حتی می‌توان گفت اهمیت این مقطع اگر از اصل انقلاب اسلامی بیشتر نباشد، دست‌کم هم‌سنگ انقلاب اسلامی است، چراکه تحولات بزرگی در حال شکل‌گیری است.

عاملی افزود: در صورت تحقق پیروزی جبهه اسلام، تغییرات مهمی هم در آرایش منطقه و هم در مواجهه با روحیه استکباری که ایالات متحده برای سلطه بر جهان دنبال می‌کند رخ خواهد داد.

وی با اشاره به رویکردهای دولت آمریکا به‌ویژه در دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ گفت: در این دوره این نگاه آشکارتر شده است که آمریکا برای خود این حق را قائل است که در تعیین سرنوشت سیاسی کشورهای مختلف دخالت و مشخص کند که چه کسی در کجا رئیس‌جمهور باشد و چه کسی نباشد. این رویکرد در واقع بیانگر تلاش برای مدیریت و سلطه بر کل جهان است.

رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، اجتماعی و هنر ادامه داد: یکی از انگیزه‌های اصلی چنین رویکردی دسترسی به منابع جهان است. به تعبیر رهبر شهید انقلاب، هدف آنها بلعیدن منابع دنیاست. ایران نیز به دلیل برخورداری از حدود شش تا هفت درصد منابع انرژی و معدنی جهان، همواره مورد طمع قدرت‌های بزرگ بوده است.

عاملی در ادامه با تأکید بر جایگاه ایران در مقابله با نظام سلطه افزود: امروز ایران تنها کشوری است که به طور جدی در برابر یک نظام استعماری ایستادگی می‌کند و این موضوع جای افتخار دارد.

وی با اشاره به توانمندی‌های دفاعی کشور گفت: قدرت نظامی جمهوری اسلامی ایران به سطحی رسیده که می‌تواند بازدارندگی ایجاد کند، توان تهاجم داشته باشد و احساس قدرت ملی را در جامعه تقویت کند.

عاملی خاطرنشان کرد: اینکه امروز شاهد هستیم مردم با صراحت و قدرت سخن می‌گویند و نسبت به نظام سلطه جهانی موضعی جدی دارند، تا حد زیادی ناشی از همین قدرت دفاعی کشور و همچنین پشتوانه فکری و اعتقادی موجود در مکتب اسلام است. وی در ادامه به برخی مباحث مطرح‌شده در شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی اشاره کرد و گفت: در آن جلسه تأکید کردم که شورای عالی انقلاب فرهنگی در این شرایط دو وظیفه مهم بر عهده دارد.

عاملی توضیح داد: نخستین وظیفه تقویت قدرت فرهنگ ملی است؛ یعنی باید بتوانیم فرهنگ ملی را به گونه‌ای تقویت کنیم که انسجام اجتماعی کشور حفظ شود.

وی افزود: باید مراقب باشیم سرمایه یکپارچه ملی ایران آسیب نبیند. این سرمایه اجتماعی بسیار مهم است و نباید اجازه داد دچار تحریک یا شکاف شود. لازم است از طرح مباحث اختلاف‌برانگیز پرهیز کنیم، از تحریک جمعیت معترض خودداری کنیم و در عوض تلاش کنیم نوعی همبستگی و عضویت ملی در جامعه تقویت شود.

عاملی با تأکید بر نقش رسانه‌ها در این زمینه گفت: حتی انتخاب شعارها نیز باید به گونه‌ای باشد که به تقویت انسجام ملی کمک کند. گفت‌وگوهایی که در رسانه ملی شکل می‌گیرد نیز باید در جهت تقویت این همبستگی اجتماعی باشد.

وی در پایان با اشاره به ضرورت بازنگری در برخی رویکردهای رسانه‌ای افزود: به نظر می‌رسد رسانه ملی در این شرایط نیازمند نوعی تغییر سیاست است تا بتواند نمایندگی و بازتاب دیدگاه‌های برخی اقشار اجتماعی را نیز در فضای گفت‌وگوهای خود مورد توجه قرار دهد.

عاملی در ادامه سخنان خود در جلسه شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، اجتماعی و هنر با تأکید بر ضرورت تقویت مشارکت اجتماعی در فضای رسانه‌ای کشور گفت: یکی از اقداماتی که می‌تواند به تقویت همبستگی ملی کمک کند این است که در رسانه ملی زمینه حضور گروه‌ها و احزاب سیاسی فراهم شود تا بتوانند دیدگاه‌های خود را بیان کنند و احساس مشارکت بیشتری در فضای عمومی داشته باشند.

وی افزود: این حضور می‌تواند به تقویت حس مسئولیت‌پذیری و مشارکت اجتماعی کمک کند و در عین حال موجب شود افراد و گروه‌ها خود را در دفاع از ارزش‌های انقلاب اسلامی سهیم بدانند و از این موضع سخن بگویند.

عاملی ادامه داد: از دوستان درخواست می‌کنم در کارگروه‌های تخصصی خود این موضوعات را با جدیت دنبال کنند. با توجه به شرایط موجود، عملاً تعطیلی خاصی وجود ندارد و بسیاری از ما همچنان در محل کار خود مشغول پیگیری امور هستیم.

وی ادامه داد: خواهشم این است که کارگروه‌ها فعالیت‌های خود را با دو رویکرد اصلی دنبال کنند؛ نخست تقویت فرهنگ ملی و دوم تقویت علم ایران. علم ایران امروز یک سرمایه بزرگ برای کشور محسوب می‌شود.

رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، اجتماعی و هنر افزود: با تأکیدات مستمر رهبر معظم انقلاب در طول حدود چهار دهه گذشته، حوزه علم در کشور تقویت شده و امروز شاهد هستیم که در حوزه‌های مختلف از جمله توان دفاعی، امنیت غذایی و حتی قدرت فرهنگی، ظرفیت‌های قابل توجهی در کشور شکل گرفته است.

عاملی خاطرنشان کرد: توجه راهبردی رهبر معظم انقلاب به علم به عنوان یکی از منابع اصلی قدرت ملی، موجب شده است که کشور در بسیاری از حوزه‌ها به توانمندی‌های مهمی دست پیدا کند و این موضوع در کنار تأکید ایشان بر تحقق فرامین الهی و حرکت به سمت شکل‌گیری جامعه اسلامی و تمدن نوین اسلامی معنا پیدا می‌کند. در شرایط کنونی اگر کارگروه‌ها ملاحظات و پیشنهادهایی دارند، می‌توانند آنها را به صورت دستورالعمل‌های مشخص تدوین کنند تا امکان ارسال و پیگیری آن در دستگاه‌های مختلف فراهم شود.

به‌عنوان مثال می‌توان پیشنهادهایی درباره نحوه عملکرد رسانه ملی در حوزه مسائل اجتماعی ارائه کرد. همچنین کارگروه‌های علوم اجتماعی، تعلیم و تربیت، مشاوره و روان‌شناسی می‌توانند ملاحظات تخصصی خود را درباره موضوعاتی که باید در رسانه ملی مورد توجه قرار گیرد تدوین و ارائه کنند.

در حوزه‌های دیگر نیز مانند برگزاری مراسم و برنامه‌های اجتماعی، سازمان‌هایی مانند سازمان تبلیغات اسلامی وارد عمل شده‌اند و کارگروه‌ها می‌توانند دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود را در این زمینه نیز ارائه دهند.

عاملی با اشاره به اهمیت تداوم روند علمی کشور گفت: در حوزه آموزش و پرورش و آموزش عالی نیز باید مراقب باشیم که روند پیشرفت علمی کشور دچار وقفه نشود و در این زمینه نیز اگر پیشنهادهایی وجود دارد باید مطرح شود.

وی همچنین از برخی اعضای شورا خواست منابع پژوهشی مرتبط را در اختیار سایر اعضا قرار دهند و گفت: اگر پژوهش‌ها و مطالعاتی درباره نسل‌های معترض یا تحولات اجتماعی انجام شده است، مناسب است که این گزارش‌ها در کارگروه‌ها به اشتراک گذاشته شود تا اعضا از نتایج مطالعات میدانی انجام‌شده آگاه شوند. عاملی تأکید کرد: هرگونه فعالیتی که اعضا چه به صورت فردی و چه گروهی انجام می‌دهند بهتر است در فضای کارگروه‌ها به اشتراک گذاشته شود تا همه از اقدامات یکدیگر مطلع باشند و این هم‌افزایی در نهایت بتواند به تصمیم‌سازی و اقدام‌های مؤثر منجر شود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت تمرکز بیشتر بر حوزه حقوقی تأکید کرد و گفت: در شرایط کنونی لازم است توجه ویژه‌ای به پیگیری‌های حقوقی در سطح بین‌المللی داشته باشیم. عاملی با اشاره به برخی حوادث اخیر اظهار داشت: به عنوان نمونه موضوع مدرسه «شجره طیبه» در میناب حادثه‌ای بود که توجه افکار عمومی جهان را به خود جلب کرد. در این حادثه حدود 170 کودک هدف قرار گرفتند و حتی پس از اصابت نخستین موشک، بار دیگر همان محل مورد حمله قرار گرفت.

وی افزود: این در حالی است که پس از اصابت نخستین موشک، مشخص بوده که محل مورد نظر یک مدرسه است، اما با وجود این، بار دیگر هدف قرار گرفته است. همچنین حمله به مناطق مسکونی، اماکن تاریخی و حتی بیمارستان‌ها از جمله مواردی است که در تحولات اخیر رخ داده و نیازمند واکنش‌های به‌موقع و پیگیری‌های جدی است.

وی در ادامه پیشنهاد کرد سازوکارهایی برای جمع‌آوری امضا و صدور بیانیه‌های مشترک در میان اعضای کارگروه‌ها فراهم شود و گفت: اگر بتوانیم پلتفرم‌هایی را در اختیار کارگروه‌ها قرار دهیم که امکان امضای مشترک بیانیه‌ها فراهم شود، می‌توان پس از جمع‌آوری امضاها نسخه نهایی را به عنوان یک بیانیه رسمی منتشر و برای نهادهای بین‌المللی ارسال کرد.

وی افزود: این بیانیه‌ها می‌تواند برای سازمان‌هایی مانند یونسکو، یونیسف، سازمان بهداشت جهانی و سازمان جهانی کار ارسال شود تا توجه آنها به این مسائل جلب شود. عاملی همچنین به فعالیت‌های رسانه‌ای در سطح بین‌المللی اشاره کرد و گفت: شاید برخی دوستان اطلاع نداشته باشند، اما فعالیت‌های رسانه‌ای در عرصه بین‌المللی در حال حاضر بسیار گسترده است.

وی ادامه داد: در دانشگاه تهران به تنهایی حدود ۴۰ نفر از استادانی که به زبان‌های مختلف مسلط هستند به طور مستمر با رسانه‌های بین‌المللی در ارتباط‌اند و برخی از آنها حتی در طول یک روز حدود ده حضور رسانه‌ای یا انتشار مطلب دارند.

عاملی در بخش پایانی سخنان خود در جلسه شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، اجتماعی و هنر با اشاره به برخی دستاوردهای کشور در حوزه‌های مختلف اظهار داشت: توانمندی‌های دفاعی کشور در کنار سایر ظرفیت‌های ملی، زمینه‌ساز شکل‌گیری قدرت‌های جدید برای جمهوری اسلامی شده است.

وی افزود: این توان دفاعی در واقع نوعی قدرت بازدارنده ایجاد کرده و در کنار آن می‌تواند به شکل‌گیری ظرفیت‌های اقتصادی نیز کمک کند. به تعبیر دیگر، زرادخانه نظامی کشور این قابلیت را پیدا کرده است که به نوعی به زرادخانه اقتصادی نیز تبدیل شود و این مسئله می‌تواند یکی از نقاط حساس و آسیب‌پذیر برای دشمنان باشد؛ چراکه آنها زمانی که با خسارت‌های اقتصادی مواجه شوند، ناچار خواهند شد با هوشیاری بیشتری رفتار کنند.

عاملی ضمن آرزو برای افزون شدن عزت جمهوری اسلامی، برای سلامتی رهبر معظم انقلاب حضرت آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای، مسئولان نظام و برای همه کسانی که شبانه‌روز در حال خدمت هستند دعا کرد. وی ادامه داد: کسانی که در میدان‌های مختلف خدمت می‌کنند، از نیروهایی که در حوزه‌های عملیاتی حضور دارند تا افرادی که در بخش‌های مختلف کشور مشغول فعالیت هستند، همگی در مسیر خدمت به کشور تلاش می‌کنند و شایسته قدردانی و دعا هستند.

رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، اجتماعی و هنر ابراز امیدواری کرد که اقدامات و تلاش‌های انجام‌شده در حوزه‌های مختلف بتواند به تقویت جایگاه جمهوری اسلامی منجر شود و افزود: امیدواریم این اقدامات در نهایت به کاهش تنش‌ها در منطقه و دور شدن سایه جنگ از کشور برای سال‌های طولانی منجر شود و شاهد عزت و اقتدار بیشتر جمهوری اسلامی باشیم.

عاملی در ادامه به پیشنهادی که در جلسه مطرح شده بود اشاره کرد و گفت: پیشنهادی که درباره تسلی خاطر خانواده‌های شهدا مطرح شد، پیشنهاد بسیار ارزشمندی است. واقعیت این است که خانواده‌های شهدا در این شرایط مظلوم واقع شده‌اند و ابراز همدردی با آنها از طریق نوشتن پیام‌ها و نامه‌های همدلانه می‌تواند اقدامی ارزشمند و تسلی‌بخش باشد.

وی با تأکید بر لزوم توجه به فضای عمومی جامعه افزود: در عین حال باید به این نکته توجه داشته باشیم که جامعه در سوگ همه عزیزانی است که در این حوادث جان خود را از دست داده‌اند و مردم نسبت به همه این شهدا احساس همدردی دارند، به‌ویژه کودکان و خردسالان مظلومی که در میان قربانیان بوده‌اند.

عاملی با اشاره به برخی گزارش‌های ارائه‌شده در این زمینه گفت: بر اساس گزارش‌هایی که از سوی دولت ارائه شده، حتی کودکانی در سنین بسیار پایین نیز در میان مجروحان دیده می‌شوند و همچنین تعداد قابل توجهی از شهدای این حوادث زیر ۱۸ سال سن داشته‌اند که این موضوع ضرورت توجه همزمان به همه این موارد را دوچندان می‌کند.

عاملی همچنین از تصویب آیین‌نامه جدید شورای تحول خبر داد و گفت: اخیراً آیین‌نامه جدید شورای تحول به تصویب رسیده است و از دوستان درخواست می‌کنم این آیین‌نامه به اشتراک گذاشته شود تا همه اعضا در جریان مفاد آن، از جمله ترکیب و تعداد اعضا، قرار بگیرند.

ضرورت تقویت ارتباط میان دانشگاه و آموزش و پرورش

فیاض، رئیس کارگروه علوم تربیتی شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، با اشاره به برگزاری برخی دوره‌ها و نشست‌های تبیینی برای اعضای هیئت علمی در دانشگاه‌ها، این برنامه‌ها را تا حدی مؤثر دانست اما تأکید کرد که طراحی برنامه‌های مشابه برای دانشجویان می‌تواند اثرگذاری بیشتری در فضای دانشگاهی داشته باشد.

وی پیشنهاد کرد دوره‌های آموزشی فشرده‌ای برای دانشجویان برگزار شود تا موضوعاتی مانند تبیین روایت ملی و ارتقای سواد راهبردی آنان مورد توجه قرار گیرد.

وی همچنین بر ضرورت تقویت ارتباط میان دانشگاه و آموزش و پرورش تأکید کرد و توسعه همکاری‌های مشترک میان این دو نهاد را یکی از زمینه‌های مهم اقدام دانست. به گفته او، این همکاری می‌تواند از طریق برنامه‌های آموزشی، نشست‌ها و فعالیت‌های فرهنگی مشترک دنبال شود و با مشارکت اعضای هیئت علمی و نخبگان دانشگاهی، به ارتقای آگاهی فرهنگی و اجتماعی نسل جوان کمک کند.

ضرورت پیگیری جنایات آمریکا و اسرائیل در دادگاه های بین المللی

نجفی‌خواه، رئیس کارگروه حقوق شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، در نشست شورا گزارشی از اقدامات حقوقی این کارگروه در پی تحولات اخیر ارائه کرد. وی ضمن اشاره به برگزاری چندین نشست تخصصی در زمینه حقوق بین‌الملل، اعلام کرد که در جریان جنگ دوازده‌روزه نامه‌ای با امضای دکتر سعیدرضا عاملی به دفتر مقام معظم رهبری و رؤسای قوای سه‌گانه ارسال شده است که مورد توجه قرار گرفت، هرچند بخشی از پیشنهادها هنوز نیازمند پیگیری است.

وی با تأکید بر اهمیت بررسی دقیق ابعاد حقوقی جنگ جدید، گفت: کارگروه حقوق در حال بررسی ظرفیت‌های حقوقی جمهوری اسلامی ایران برای طرح دعوا در مراجع بین‌المللی است و مقرر شده است کمیته حقوق بین‌الملل فهرستی از سازمان‌ها و سازوکارهای مرتبط تهیه کند تا با امضای رسمی دکتر عاملی از وزارتخانه‌های مربوط مطالبه شود.

نجفی‌خواه همچنین از اقدام مشترک ۱۵ دانشگاه برتر کشور برای ارسال نامه‌ای حقوقی به دبیرکل سازمان ملل متحد و بیش از ۱۵۰ رئیس دانشگاه معتبر جهان خبر داد که در آن مغایرت اقدامات متجاوزانه با قوانین بین‌المللی تشریح شده است.

او در پایان با اشاره به نقش دانشگاه‌ها در دیپلماسی عمومی و علمی، بیان کرد که بازخوردها از خارج از کشور نشان‌دهنده همدلی مردمی با ایران است و این امر اهمیت تبیین علمی و فرهنگی واقعیت‌ها در سطح جهانی را دوچندان می‌کند. به گفته وی، دانشگاه‌ها می‌توانند از ظرفیت‌های علمی، فرهنگی و زیست‌محیطی برای تقویت ارتباطات بین‌المللی و دفاع از مواضع کشور بهره‌مند شوند.

برگزاری حلقه‌های گفت‌وگو و جهاد تبیین در دانشگاه‌ها به تقویت آگاهی دانشجویان کمک می‌کند

مهدی زارع بهرام آبادی رئیس کارگروه مشاوره شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، در نشست این شورا بر ضرورت فعال‌تر شدن فضای دانشگاهی در شرایط کنونی تأکید کرد و گفت یکی از اقدامات کوتاه‌مدت و مؤثر، تقویت کنشگری دانشگاه‌ها در قالب «جهاد تبیین» است.

وی با اشاره به تأثیر فضای مجازی بر دریافت اخبار و تحلیل‌ها توسط دانشجویان، بر اهمیت استمرار جدی کلاس‌های دانشگاهی و ایجاد حلقه‌های گفت‌وگو میان اساتید و دانشجویان برای بررسی تحولات جاری و ارائه تحلیل‌های دقیق‌تر تأکید کرد.

وی افزود شکل‌گیری این حلقه‌های گفتمانی می‌تواند به دانشجویان کمک کند تا با درک عمیق‌تر از مسائل روز، روایت‌ها و تحلیل‌های مختلف را بررسی کنند و در فضای آگاهی‌بخش‌تری قرار گیرند.

زارع همچنین پیشنهاد کرد اساتید در کنار کلاس‌های آموزشی، چنین نشست‌هایی را برگزار کنند تا دانشجویان نیز در ادامه این گفت‌وگوها در فضای مجازی به تبیین و کنشگری بپردازند. او در پایان بر اهمیت توجه به موضوع تاب‌آوری اجتماعی و تقویت آن از طریق برنامه‌های آموزشی، فرهنگی و گفت‌وگویی در دانشگاه‌ها تأکید کرد.

تأکید بر صورت‌بندی علمی تحولات و گسترش ارتباطات علمی بین‌المللی

قاسم‌پور، رئیس کارگروه زنان و خانواده شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، در نشست این شورا بر ضرورت صورت‌بندی علمی و نظری تحولات جاری تأکید کرد و گفت علوم انسانی در تبیین رخدادهای منحصر‌به‌فرد با چالش مواجه است. وی با اشاره به حوزه مطالعات زنان، تصریح کرد که مسائل زنان نباید صرفاً به آسیب‌ها تقلیل یابد، بلکه نقش‌آفرینی و حضور اجتماعی زنان باید از طریق روایت علمی و نظریه‌پردازی دقیق وارد فضای علوم انسانی شود.

وی تأکید کرد این رویکرد باید با نگاه تمدنی دنبال شود و افزود تولید علم و دانش با رویکرد تمدنی، به‌ویژه از طریق تحلیل علمی و نظری تحولات جاری، می‌تواند به تقویت نقش دانشگاه‌ها و مراکز علمی در فهم پدیده‌های اجتماعی و سیاسی بینجامد. قاسم‌پور این مسیر را نیازمند پیگیری میان‌مدت دانست و بر هدایت فضای دانشگاه به سمت چنین تحلیل‌هایی تأکید کرد.

قاسم‌پور در بخش دیگری از سخنان خود بر گسترش ارتباطات علمی بین‌المللی با رویکرد تمدنی تأکید کرد و پیشنهاد داد شبکه‌ای از مرتبطان علمی برای تبیین تحولات در عرصه جهانی شکل گیرد. وی همچنین تدوین شیوه‌نامه‌های کاربردی برای پاسخ‌گویی به شبهات عمومی را سومین محور اقدام دانست و ابراز امیدواری کرد که مجموعه این اقدامات به تقویت جبهه فکری و فرهنگی کشور منجر شود.

تقویت نقش آینده‌پژوهانه و تبیینی شورای تحول

حسنایی، عضو شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، در نشست شورا بر ضرورت نقش‌آفرینی فعال کارگروه‌های علوم انسانی در تحلیل و مدیریت پیامدهای تحولات اخیر تأکید کرد و گفت این کارگروه‌ها باید علاوه بر بررسی رویدادهای گذشته، سناریوهای محتمل آینده را نیز پیش‌بینی و برای آنها راهکار ارائه کنند. او این رویکرد را هم‌راستا با روش‌های پژوهشی و راهبردی دانست که بر تحلیل روندها و آینده‌نگری تأکید دارند.

وی همچنین نقش تبیینی شورا را در قبال رخدادهای اخیر مهم ارزیابی کرد و پیشنهاد داد هر کارگروه متناسب با حوزه تخصصی خود به تحلیل ابعاد مختلف تحولات بپردازد. حسنایی با اشاره به تحولات بین‌المللی از جمله طرح قطعنامه ۲۸۱۷، تأکید کرد که لازم است جایگاه و وظایف کارگروه‌های علوم انسانی و هنر در مواجهه با بحران‌ها و وقایع غیرمترقبه، از جمله جنگ، به‌طور مشخص تعریف شود تا شورا بتواند در شرایط خاص نقش مؤثر و راهبردی ایفا کند.

تأکید بر مدیریت روانی جامعه و تقویت گفتمان پیروزی

معتمدی، رئیس کارگروه روانشناسی شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، در نشست این شورا بر اهمیت استفاده از گفتمان پیروزی در روایت تحولات اخیر تأکید کرد و گفت به جای به‌کارگیری ادبیاتی مانند «تسلیم نمی‌شویم» بهتر است بر روایت پیروزی تمرکز شود تا این مفهوم به شکل مثبت به جامعه منتقل گردد.

وی همچنین بر ضرورت بازتعریف حضور مردمی در قالب اقشار مختلف مانند دانش‌آموزان، دانشجویان و کسبه تأکید کرد تا از عادت‌زدگی اجتماعی جلوگیری شده و شور و نشاط اجتماعی در بلندمدت حفظ شود.

وی با اشاره به مسئله «خطای ادراکی» در میان جوانان و نوجوانان، این موضوع را یکی از محورهای مهم برای بررسی در کارگروه روانشناسی دانست و از تدوین راهکارها و برنامه‌هایی برای مقابله با آن خبر داد.

معتمدی همچنین بر تولید محتوای شناختی برای دانش‌آموزان و خانواده‌ها، فعال‌سازی شبکه اساتید و دانشجویان تحصیلات تکمیلی برای تولید محتوا و تقویت گفت‌وگو، و بهره‌گیری از ظرفیت‌هایی مانند آموزش‌های نظامی، کمک‌های اولیه و فعالیت‌های مردمی برای تقویت تاب‌آوری اجتماعی تأکید کرد.

تأکید الویری بر ضرورت امتداد اجتماعی علم و بازگرداندن جوانان به گفت‌وگو

محسن الویری، رئیس کارگروه علوم تاریخی شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، در نشست شورا با تقسیم اقدامات به فوری و کلان، بر لزوم تدوین الگویی برای امتداد اجتماعی دانش تاریخی در شرایط بحران مانند جنگ تأکید کرد تا فاصله دانشگاه و جامعه کاهش یابد.

وی همچنین خواستار فراهم‌سازی زیرساخت‌های امضای جمعی نامه‌ها درباره حفاظت از میراث تاریخی و تقویت مشارکت استادان ایرانی در رسانه‌های بین‌المللی شد تا روایت‌ها و دیدگاه‌های علمی کشور شفاف‌تر ارائه شود.

الویری در بخش کلان سخنان خود با اشاره به محدودیت‌های فعلی کارگروه‌ها، تأکید کرد که بسیاری از تحولات مورد نیاز صرفاً از طریق برنامه درسی قابل پیگیری نیست و باید ارتباط جدی‌تری با نسل جوان برقرار شود. او سیاست‌های گذشته را عامل فاصله گرفتن جوانان از عرصه گفت‌وگو دانست و پیشنهاد داد تا جوانان با هویت‌ها و دیدگاه‌های گوناگون به رسانه‌های ملی دعوت شوند و در فضایی آزاد نظرات خود را بیان کنند، چرا که این تعامل واقعی بسیار مؤثرتر از روایت صرف استادان یا نهادهای علمی خواهد بود.

توجه علوم انسانی به ابعاد اجتماعی شهادت رهبر انقلاب و نقش زنان

علیزاده، عضو شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، در نشست این شورا با اشاره به تفاوت شرایط جنگ اخیر با وقایع پیشین، تأکید کرد که در این مرحله کشور با فقدان رهبر انقلاب اسلامی مواجه شده و از این رو لازم است کارگروه‌های تخصصی علوم انسانی توجه بیشتری به ابعاد اجتماعی و فرهنگی این رخداد داشته باشند.

وی همچنین هم‌زمانی این تحولات با هفته جهانی زن و نشست‌های بین‌المللی مرتبط با آن را فرصتی مناسب برای معرفی تصویر واقعی زن ایرانی دانست؛ زنی که علاوه بر حضور فعال اجتماعی، نماد اقتدار، صبر و استقامت است. به گفته او، در این مسیر می‌توان از ظرفیت سازمان‌های مردم‌نهاد و شبکه‌های مدنی داخلی و بین‌المللی برای انتقال این پیام به افکار عمومی جهان بهره گرفت.

وی در ادامه با اشاره به شهادت تعدادی از زنان در خانواده رهبر انقلاب، از جمله همسر، دختر، عروس و نوه دختری ایشان، این موضوع را نمادی از ایثار و پایداری زنان در تحولات انقلاب اسلامی دانست.

علیزاده پیشنهاد داد پویشی با عنوان «میراث صبر فاطمی» در حوزه علوم انسانی شکل گیرد تا جامعه علمی ضمن ابراز همدردی با بازماندگان این خانواده، به‌ویژه خانم هدی خامنه‌ای، پیام همراهی و همدلی خود را منتقل کند و از این طریق در تبیین ابعاد انسانی و فرهنگی این رخدادها نقش‌آفرینی کند.

همچنین رضایی‌فر یکی از اعضای شورای تحول و ارتقای علوم انسانی با اشاره به ضرورت تقویت حضور ایران در عرصه‌های بین‌المللی، بر فعال‌سازی ظرفیت‌های اجتماعی و استفاده از بسترهای نوین ارتباطی برای انتقال پیام‌ها و مطالبات کشور تأکید کرد.

داوودی، یکی از اعضای شورای تحول و ارتقای علوم انسانی با تأکید بر ضرورت توجه بیشتر به دانش‌آموزان در تحولات اجتماعی، گفت: لازم است وضعیت نگرشی دانش‌آموزان و حتی برخی معلمان در مدارس به طور جدی مورد بررسی و توجه قرار گیرد.