کد خبر: ۴۳۴۱۹۹۵

تاریخ: ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ - ۱۰:۵۷

آخرین گذر اندیشه سال؛ تأملی در رمضانِ معنویت و روزهای نبرد و مقاومت

این شماره در آخرین روزهای سال منتشر می‌شود؛ آخرین «گذر اندیشه در یک هفته» در سالی که مخاطبان اندیشه و معارف ایکنا در تمام فراز و فرودهای آن همراه ما بودند. سالی که با گفت‌وگو، تحلیل و تأمل درباره مسائل فکری و فرهنگی سپری شد و با این امید آخرین روزش ورق می‌خورد که در سال پیش رو، ایران عزیزمان از گزند جنگ و دشمن دور بماند و دوباره بیش از پیش مجال نوشتن و اندیشیدن فراهم شود.

هفته‌ای که گذشت، هم‌زمان با روزهای پایانی ماه مبارک رمضان و شب‌های قدر، حال‌وهوایی متفاوت داشت؛ فضایی آمیخته از معنویت، اندوه و مقاومت. برگزاری راهپیمایی روز جهانی قدس، صدور بیانیه‌های دانشگاهی در محکومیت تجاوز رژیم صهیونیستی و آمریکا، و نشست‌ها و تحلیل‌هایی درباره ابعاد فکریو تمدنی جنگ از جمله رخدادهایی بود که در کانون توجه قرار گرفت. در این میان، شهادت علی لاریجانی و جمعی از فرماندهان نیز بر سنگینی این روزها افزود و فضای فکری و رسانه‌ای کشور را متأثر ساخت. در چنین شرایطی، بسیاری از مباحث اندیشه‌ای این هفته نیز به تبیین ابعاد معرفتی، تمدنی و شناختی تحولات اخیر اختصاص یافت؛ تلاشی برای فهم عمیق‌تر رخدادهایی که فراتر از یک رویداد سیاسی، به پرسش‌هایی درباره هویت، مقاومت و آینده جهان معاصر گره خورده‌اند.

در ادامه به مهم‌ترین اخبار این هفته مروری خواهیم داشت:

درس گفتار قدر، توسعه دهنده زیست انسان

سرویس اندیشه ایکنا در قالب درس‌گفتار «قدر، توسعه دهنده زیست انسان» به سراغ پویا پایداری، مدرس دانشگاه و پژوهشگر دینی رفته تا پیرامون این موضوع که شب‌های قدر چگونه می‌توانند نقطه‌ای برای بازاندیشی در زیست ایمانی انسان باشد بیاموزد و بیندیشد. در این شماره به واکاوی نسبتِ میان توسعه وجودی انسان و رهایی از بندهای نفسانی، با ابتنا بر آموزه‌های نبوی، سیره علوی و آرای حکیمانی چون صدرالمتألهین، به بررسی این حقیقت می‌پردازیم که چگونه خودشناسیِ ناب می‌تواند «لیله‌القدرِ» وجود بشری را رقم بزند و او را از اسارت واگویه‌های رذیلانه به فراخنای آگاهی حقیقی سوق دهد.

قسمت ششم؛ مدرسه قدر؛ جریانی مستمر از ادراک وحیانی تا تحقق عینی

قسمت هفتم‌؛ تربیت در مدرسه‌ رمضان؛ رسیدن به مقام حیرت و رؤیت

قسمت هشتم‌؛ فقرِ رهایی‌بخش؛ راهی به سوی غنای حقیقی و عزت انسان

آنچه درمیدان جنگ رویارو می گذرد؛ ائتلاف خونین صلیب، سلفی و صهیون

اسماعیل شفیعی سروستانی دبیر علمی مؤسسه موعود عصر در گزارش ویژه موعود و در تحلیل اینکه جنگ ما چه جنگیست؟ به بیان مطالبی پرداخته است. او بر این باور است که ائتلاف «صلیب و سلفی و صهیون»، نه ائتلاف مردانی سیاسی آشکار در صحنه، بلکه ائتلاف مجامع مخفی و نمایندگان لژنشین آنهایند که به فرمان مادرلژها، یعنی مجمع اشرار یهود پای در میدان عمل نهاده اند. مردان این لایه، عمری به درازای قرون ، عزمی جزم و ثابت برای سیطره تمام بر جهان مؤمنان و مستضعفان و کینه ای به ژرفای کینه ابلیس درباره خداوند، ادیان و انسان دارند.

تحلیل نبرد با صهیونیسم در قرآن

از همان روزهای ابتدایی جنگ، محمد پارسائیان، عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی، همراهمان شد تا در قالب سلسله یادداشت‌هایی با رویکرد تحلیل قرآنیِ تحولات اخیر، به واکاوی ابعاد مختلف جنگ در منطق اسلام بپردازد. این یادداشت‌ها با رجوع به آیات قرآن و روایات، موضوعاتی همچون قواعد جنگ در اندیشه اسلامی، مفهوم جهاد، وعده نصرت الهی و بازخوانی سرگذشت جنگ‌ها در تاریخ بشر از منظر متون دینی را مورد بررسی قرار داد. در هر شماره از این مجموعه، یکی از این محور‌ها به‌طور مستقل طرح و تحلیل شد تا تصویری معرفتی از نسبت دین و پدیده جنگ در شرایط کنونی ارائه شود.

یادداشت 11/ موفقیت در آزمون الهی؛ شرط غلبه نهایی بر دشمن در قرآن

یادداشت 12/ از تشنگی تا غرش موشک؛ همه در پاداش شهادت شریک اند

یادداشت 13/وحدت مسلمانان؛ خط قرمز توطئه های دشمن

یادداشت 14/ظهور ولی خدا نیازمند اخذ وثیقه سنگین است

یادداشت 15/منطق قرآنی مقابله به مثل در برابر هرگونه تعدی دشمن

شایسته‌سالاری، شفافیت، نظارت و مجازات سنگین؛ ۴ اصل امام علی(ع) برای مبارزه با فساد

حجت الاسلام یوسفی عضو هیئت علمی دانشگاه مفید، در دومین نشست علمی «مبارزه با فساد از منظر امام علی(ع)» که از سوی مؤسسه فهیم برگزار شد، تأکید کرد: شایسته‌سالاری، شفافیت، مجازات سنگین و نظارت، چهار اصل امیرمؤمنان(ع) در مبارزه با فساد است که متأسفانه ما از آن بهره لازم را نبرده‌ایم. وی در ادامه با اشاره به خطبه‌ها و نامه‌های امیرمؤمنان(ع) به فرمانداران، بر مفهوم «امانت‌داری» در حکومت تأکید کرد و فرمود: «قدرتی که در دست توست، طعمه نیست، بلکه امانت است و وکالت از سوی مردم محسوب می‌شود.

از جهاد اکبر تا جهاد کبیر و تحقق نصرت الهی؛ قرآن درباره پیروزی ملت‌ها چه می‌گوید

اکرم رحیمی، استاد و پژوهشگر قرآنی، با تبیین مفهوم «نصرت الهی» در قرآن کریم و اشاره به سنت‌های الهی در تاریخ، تأکید کرد که پیروزی و شکست ملت‌ها در نگاه قرآن امری تصادفی یا صرفاً وابسته به قدرت ظاهری نیست، بلکه با علل و عوامل درونی و برونی چون ایمان، صبر، تقوا و وحدت و حرکت مومنین پیوند دارد. وی با اشاره به نمونه‌هایی تاریخی، خاطرنشان کرد که بسیاری از پیروزی‌ها و شکست‌ها پیش از آنکه در میدان‌های بیرونی شکل بگیرد، در میدان درونی انسان‌ها رقم می‌خورد و از همین رو «جهاد اکبر» یا مبارزه با نفس می‌تواند منجر به «جهاد کبیر» شود و این امر زمینه‌ساز تحقق نصرت الهی در سطح فردی و اجتماعی باشد.

پیشران بازخیزش تمدن نوین اسلامی

حسین رمضانی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۲۶ اسفندماه در هم‌اندیشی «جنگ رمضان: واکاوی ابعاد مواجهه تمدنی ما و غرب» که از سوی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شد به تعریف تمدن اشاره کرد و گفت: تمدن‌ها عینیت برآمده از ارزش‌ها، هنجارها و نهادها در بستر یک امت و جامعه و تاریخ هستند و مشخصا شکل‌گیری تمدن روند انباشتی و تکاملی دارد که حاصل دستاوردهای معرفتی، ارزشی، اخلاقی و هنجاری است. بنابراین تمدن یک سیر کلی با یک نگاه جامع دارد و تمدن‌ها دستاوردهای انسانی بشری را در طول تاریخ به یکدیگر منتقل کرده‌اند.

آیا جریان روشنفکری در شناخت جامعه ایرانی موفق بوده است

الهام ربیعی، جامعه‌شناس و مدرس دانشگاه در یادداشتی با طرح این پرسش که مردم کیستنداستدلال می‌کند که بخشی از جریان روشنفکری ایران با تعریف «مردم» صرفاً در تقابل با حاکمیت، دچار خطای شناختی شده و نتوانسته واقعیت پیچیده جامعه ایرانی را درست درک کند. نویسنده می‌گوید تعمیم چند مشاهده محدود و نادیده‌گرفتن حضور و اراده جمعی گروه‌های دیگر، نوعی تقلیل‌گرایی روش‌شناختی و انحصار در بازنمایی «مردم» است. به باور او، فهم دقیق جامعه ایران نیازمند توجه به لایه‌های عمیق هویتی و فرهنگی است که در بزنگاه‌های تاریخی در کنش جمعی مردم بروز پیدا می‌کند.

تأکید رهبر شهید برای کاربردی‌ شدن فلسفه در زندگی اجتماعی و سیاسی

نشست هم‌اندیشی فلسفه سیاسی امام شهید آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، ۲۷ اسفندماه با حضور حجج اسلام و المسلمین محسن مهاجرنیا؛ عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، احمدرضا یزدانی‌مقدم؛ عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و نجمه کیخا؛ عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد.

در این نشست پژوهشگران بر این موضوع تأکید داشتند که رهبر شهید انقلاب بر کاربردی شدن فلسفه اسلامی در عرصه اجتماعی و سیاسی تأکید کردند. به گفته سخنرانان، او تلاش داشت فلسفه را از حالت انتزاعی خارج کرده و آن را در مفاهیمی مانند مردم‌سالاری دینی و ولایت فقیه در عرصه سیاست و جامعه به کار گیرد. همچنین در این نشست به نقش نگاه فلسفی در تفسیر قرآن و تأکید او بر عقلانیت و آزاداندیشی اشاره شد.

فاصله بین ایمان دینی و رویکرد اخلاقی از مهمترین ریشه‌های انحطاط اخلاقی غرب است

حجت‌الاسلام حمیدرضا شریعتمداری در نشستی علمی، پرونده «جزیره اپستین» را نمونه‌ای از انحطاط اخلاقی در غرب دانست که پای بسیاری از چهره‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را به میان کشیده است. او با اشاره به مرگ مشکوک اپستین در زندان، گفت برخی معتقدند حتی طرح جنگ علیه ایران از سوی برخی سیاستمداران برای تحت‌الشعاع قرار دادن این پرونده بوده است. وی ریشه چنین فسادهایی را جدایی اخلاق از دین در جوامع غربی دانست و تأکید کرد اخلاق سکولار بدون پشتوانه دینی نمی‌تواند از بروز این انحرافات جلوگیری کند.

نگاهی به مقاله «چرا به فلسفه سیاسی نیازمندیم»

«چرا به فلسفه سیاسی نیازمندیم؟» نوشته شهید علی لاریجانی با طرح این پرسش محوری نشان می‌دهد که فلسفه سیاسی نقشی اساسی در شکل‌دهی به تصمیم‌های کلان حکمرانی دارد. به باور او، نظام‌های سیاسی در حوزه‌هایی مانند قانون‌گذاری، اجرا، قضاوت، امنیت، فرهنگ و اقتصاد همواره با تصمیم‌هایی روبه‌رو هستند که بدون اتکا به مبانی نظری و فلسفی منسجم نمی‌توانند به نظم سیاسی پایدار و قابل دفاع منجر شوند.

در ادامه مقاله تأکید می‌شود که اگر تصمیم‌های حکمرانی بدون پاسخ‌گویی جدی به پرسش‌های بنیادین فلسفه سیاست اتخاذ شوند، نتیجه آن نظمی خواهد بود که از انسجام و قاعده‌مندی لازم برخوردار نیست. در چنین شرایطی ممکن است سیاست‌گذاری‌ها بیش از آنکه بر اصول روشن و مبانی فکری استوار باشند، بر مصلحت‌سنجی‌های کوتاه‌مدت یا نوعی فایده‌گرایی فردی تکیه کنند.از سوی دیگر، نویسنده به این نکته اشاره می‌کند که گاهی تصمیم‌گیران سیاسی تنها به گزینش برخی از «بهترین نظریه‌های موجود» بسنده می‌کنند، بی‌آنکه به مبانی فلسفی و فکری آن‌ها توجه داشته باشند. به اعتقاد او، چنین رویکردی نیز نمی‌تواند پاسخ‌گوی مسائل بنیادین حکمرانی باشد؛ زیرا هر نظریه سیاسی بر پایه مجموعه‌ای از پیش‌فرض‌ها و مبانی فلسفی شکل گرفته است.

رهبر شهید انقلاب شخصیتی برتر در جنگ شناختی بودند

حجت‌الاسلام و المسلمین علیرضا قائمی‌نیا؛ عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۲۸ اسفندماه در نشست علمی «هم‌اندیشی مقاومت شناختی در جنگ رمضان» که از سوی این پژوهشگاه برگزار شد، گفت: جنگ شناختی در طول اسلام به خصوص در دوره ائمه(ع) وجود داشت و سه جنگی که در طول حکومت امیرمؤمنان(ع) رخ داد عمدتا ماهیت شناختی داشت؛ بنابراین جنگ شناختی یک قاعده کلی در زندگی بشر است. وی با بیان اینکه جنگ ۱۲ روزه یک جنگ کاملا ترکیبی و پیچیده به خصوص با استفاده از عملیات روان‌شناختی و فناورانه بود، افزود: در ابتدای جنگ یعنی ۲۴ ساعت اول دشمن با یک عملیات نظامی و ترور فرماندهان و جنگ شناختی توانست دست برتر خود را نشان دهد چون تبلیغات وسیعی در رسانه‌ها به راه انداختند ولی ساعاتی نگذشت که با تدبیر رهبر شهید انقلاب ورق جنگ برگشت و برتری به دست رزمندگان اسلام افتاد.

اطلاعیه برگزاری آزمون پذیرش دوره‌های کارشناسی ارشد و دکتری ویژه طلاب ایرانی

جامعةالمصطفی العالمیه در راستای توسعه آموزش‌های عالی حوزوی و فراهم‌سازی زمینه ادامه تحصیل برای طلاب ایرانی، آزمون پذیرش دوره‌های کارشناسی ارشد و دکتری را در سال ۱۴۰۵ برگزار می‌کند. این آزمون با هدف شناسایی و جذب طلاب مستعد برای تحصیل در رشته‌های تخصصی برگزار شده و داوطلبان واجد شرایط می‌توانند در بازه زمانی اعلام‌شده نسبت به ثبت‌نام اقدام نمایند.ثبت‌نام داوطلبان از ۱۵ تا ۲۵ فروردین‌ماه ۱۴۰۵ از طریق سامانه سمپا به نشانی isampa.miu.ac.ir و از بخش «سنجش» انجام خواهد شد. آزمون به صورت کتبی الکترونیکی در روز پنج‌شنبه ۱۰ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ ساعت ۹ صبح برگزار می‌شود. همچنین برای آشنایی داوطلبان با روند برگزاری آزمون، یک آزمون آزمایشی در روز چهارشنبه ۹ اردیبهشت‌ماه ساعت ۱۲:۴۵ برگزار خواهد شد.

انتشار ویژه‌نامه «نبرد سرنوشت» با عنوان «آن سوی خیابان»

چهاردهمین شماره ویژه‌نامه «نبرد سرنوشت» با عنوان «آن سوی خیابان» منتشر شد؛ شماره‌ای که با ارائه ۱۴ پیام تبیینی، به ضرورت جلب مشارکت بدنه خاموش جامعه و تقویت حضور آگاهانه مردم در عرصه‌های اجتماعی و فرهنگی می‌پردازد. در این ویژه‌نامه، ۱۴ پیام تبیینی ارائه شده که به موضوعاتی همچون اهمیت پایگاه مردمی نظام اسلامی، ضرورت دفاع از هویت دینی جامعه، مقابله با جنگ نرم دشمن و نقش بیداری فرهنگی در حفظ انسجام اجتماعی می‌پردازد. در بخشی از این پیام‌ها بر این نکته تأکید شده است که جامعه ایران دارای پایگاه مردمی و ایمانی است و حفظ این سرمایه اجتماعی نیازمند آگاهی، مشارکت و حضور فعال اقشار مختلف مردم است. همچنین در این مطالب به ضرورت توجه به عدالت اجتماعی، تقویت روحیه مقاومت و جلوگیری از نفوذ الگوهای فرهنگی و اقتصادی بیگانه اشاره شده است.

رمزگشایی از منطق مقاومت در کلام رهبر شهید

کتاب «هندسه نبرد» شامل منظومه فکری و راهبردهای عملیاتی رهبر شهید انقلاب در مواجهه با جبهه سلطه و صهیونیسم، توسط انتشارات انقلاب اسلامی منتشر شد. این اثر ۳۶۲ صفحه‌ای که منطق نبرد روایت‌ها و ابزارهای جنگ نرم دشمن را تبیین کرده، هم‌اکنون به صورت دیجیتال در دسترس عموم قرار گرفته است. در این کتاب تلاش شده تصویری روشن از منطق تقابل انقلاب اسلامی با نظام سلطه و صهیونیسم جهانی ارائه شود. مباحثی همچون شناخت اهداف دشمن، ابزارهای جنگ نرم، تلاش برای ایجاد اختلاف میان مسلمانان، نقش رسانه و فرهنگ در نبرد روایت‌ها و همچنین ضرورت بصیرت و اتحاد در جبهه مقاومت از جمله موضوعات مطرح‌شده در این اثر است.

تقابل اسلام ناب علوی با امپریالیسم فکری مدرن

حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی علیزاده مدیر حوزه علمیه خواهران در نشستی 23 اسفند «عهد جان» به تبیین ریشه‌های فکری تقابل انقلاب اسلامی با نظام سلطه پرداخت و با بازخوانی قرائت‌های مختلف از دین پس از پیامبر(ص)، مرز میان اسلام ناب علوی و اسلام تحریف‌شده اموی را تشریح کرد. در این نشست ضمن رد شبهات پیرامون موروثی بودن رهبری، به تبیین نسبت میان «مشیت الهی» و «اراده مردم» در ساختار مردم‌سالاری دینی پرداخته شد و ویژگی‌های علمی و اخلاقی آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای به عنوان علمدار جدید نهضت بازخوانی شد.

تاریخ پیمان‌شکنی؛ از صفویه تا امروز، درس‌هایی از روابط ایران و غرب

حجت‌الاسلام محمدجواد ارسطا در نشستی علمی با بررسی تاریخی روابط ایران و غرب گفت طی چهار قرن گذشته، این روابط همواره با پیمان‌شکنی قدرت‌های غربی همراه بوده است. او با اشاره به جنگ‌های صلیبی و استناد به آیات قرآن، ریشه دشمنی با مسلمانان را در روحیه استکبار و مخالفت با ایمان دینی دانست. ارسطا همچنین توضیح داد که از دوره صفویه و آغاز روابط ایران با دولت‌های اروپایی، نمونه‌های متعددی از نقض پیمان‌ها و خیانت‌های سیاسی رخ داده که به تضعیف ایران در دوره‌های بعد انجامیده است.

جنگ رمضان، مقدمه‌ ظهور تمدن توحیدی است

آیت‌الله علی‌اکبر رشاد در نشستی علمی «جنگ رمضان» را نوعی مواجهه تمدنی میان اسلام و غرب توصیف کرد و گفت این تقابل صرفاً سیاسی یا هویتی نیست، بلکه ریشه‌ای و مبتنی بر اختلاف در جهان‌بینی و انسان‌شناسی است. به گفته او، تمدن غرب بر مبنای نگرش مادی و الحادی شکل گرفته، در حالی که اسلام ناب بر بعد ملکوتی و خلافت الهی انسان تأکید دارد. رشاد این نزاع را جدالی بر سر سبک زندگی، باورها و فهم انسان از حقیقت دانست و معتقد است چنین تقابلی می‌تواند زمینه‌ساز افول تمدن مادی غرب و ظهور تمدنی توحیدی باشد.

نرخ زکات فطریه اعلام شد

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسین فلاح‌زاده؛ رئیس مرکز موضوع‌شناسی احکام فقهی نرخ زکات فطریه امسال را اعلام کرد. به گفته وی، نرخ زکات فطریه رمضان ۱۴۴۷ براساس نرخ گندم، برنج وارداتی و برنج ایرانی محاسبه و اعلام شده است. طبق نظر مراجع تقلید، حداقل زکات فطریه امسال به ازای هر نفر و براساس نرخ گندم، ۲۰۰ هزار تومان، براساس برنج وارداتی ۵۰۰ هزار تومان و برنج ایرانی ۹۰۰ هزار تومان تعیین شده است. وی افزود: این نرخ در استان‌های مختلف کمی متفاوت است و مبنای پرداخت زکات فطریه می‌تواند حداقل نرخ اعلامی و یا نرخ گندم و برنج در هر استان باشد که متناسب با هر استان در جدول زیر اعلام شده است.