کد خبر: ۴۳۴۳۱۸۴

تاریخ: ۰۸ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۸:۴۹

در نشستی مطرح شد

تواضع علمی کم نظیر آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای

یک استاد جامعه المصطفی العالمیه گفت: آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای، با وجود ثبت‌نام حدود ۱۳۰۰ طلبه در درس خارج خود، به صورت داوطلبانه کلاس را تعطیل کردند؛ تصمیمی که نشانه تواضع علمی، رعایت مصالح حوزه و پرهیز از هرگونه شبهه در فعالیت‌های علمی و اجتماعی ایشان است.

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی رضایی اصفهانی، استاد جامعه المصطفی العالمیه در نشست هم‌اندیشی اساتید که امروز، شنبه 8 فروردین ماه با موضوع بررسی ویژگی‌های علمی، اخلاقی و اجتماعی آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای برگزار شد، اظهار کرد: آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای تحصیلات حوزوی خود را ابتدا در تهران و سپس در قم ادامه دادند و حدود چهل سال در این مسیر علمی گام برداشتند. در بیست سال اخیر، ایشان به تدریس در سطح عالی حوزه، به ویژه تدریس خارج فقه و اصول، مشغول بوده‌اند. ایشان حدود هفده سال درس خارج حوزه علمیه را در قم تدریس کرده‌اند، که در سال‌های اخیر به صورت مجازی نیز برگزار می‌شد.

وی افزود: یکی از نکات قابل توجه در سوابق علمی ایشان، تعطیلی داوطلبانه درس خارج در سال 1402 است. دلیل این تصمیم، همان‌طور که خود ایشان در گفت‌وگو با آقای تلخابی یکی از اساتید حوزه بیان کرده‌اند، ناشی از تواضع علمی و رعایت مصالح بوده است. در شهریور ماه 1402، حدود هزار و 300 نفر برای درس خارج ایشان ثبت‌نام کرده بودند. آیت‌الله خامنه‌ای با فروتنی بیان داشتند، که با توجه به سن و سال خودشان در مقایسه با مراجع عظام تقلید، تشکیل درسی با این تعداد دانش‌پژوه، ممکن است به دروس دیگران ضربه بزند. ایشان معتقد بودند که دروس پرمخاطب در حوزه علمیه، شایسته مراجع تقلید و علمای برجسته است و صلاح نیست ایشان با این تعداد دانش‌پژوه، درسی را آغاز کنند.

استاد جامعه المصطفی العالمیه گفت: علاوه بر تواضع علمی، مسائل امنیتی نیز در تعطیلی درس ایشان بی‌تأثیر نبوده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که اسرائیل، ایشان را در لیست ترور قرار داده بود و این موضوع خطرات جانی قابل توجهی را برای ایشان به همراه داشت. با توجه به اینکه ایشان هفتگی و بدون تشریفات خاصی برای تدریس به قم مشرف می‌شدند، امکان بروز خطرات، افزایش یافته بود.

رضایی اصفهانی بیان کرد: آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای علاوه بر تحصیلات حوزوی، دارای مطالعات عمیقی در زمینه‌های روانشناسی و فرهنگی هستند و جزواتی نیز در این زمینه‌ها نگارش کرده‌اند. نکته دیگر در مبحث علمی ایشان، سابقه کارورزی سیاسی و اجتماعی ایشان است. ایشان بیش از بیست تا سی سال در محضر پدرشان، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (مدظله‌العالی) در بیت رهبری حضور داشته و در امور مختلف، به عنوان دستیار ایشان فعالیت کرده‌اند، هرچند این حضور کمتر رسانه‌ای شده است. برخی از نظرات و دیدگاه‌های ایشان در جلسات سیاسی و نظامی، در سال‌های اخیر توسط رهبر معظم انقلاب نیز مورد تأکید قرار گرفته است.

وی افزود: نکته دیگر در مبحث علمی ایشان، اهتمام به تفسیر قرآن کریم است. برخی از نکات تفسیری ایشان که ذیل آیه «ما یُسَرُّ مِن أمرِکَ خَیراً» در سوره کهف، آیه 65 در ابتدای دروسشان بیان می‌شود، اخیراً در فضای مجازی منتشر شده و نشان‌دهنده مهارت ایشان در تفسیر قرآن است.

استاد جامعه المصطفی العالمیه، گفت: در زمینه ویژگی‌های اخلاقی، ایشان علاوه بر تقوای بالا، از ورع نیز برخوردارند. ورع به معنای پرهیز از هرگونه شبهه و قدم نگذاشتن در مواردی است، که احتمال گناه وجود دارد. ایشان از شهرت‌گریزی بالایی برخوردار بوده و از ورود به صدا و سیما، فضای مجازی و همچنین پذیرش مسئولیت‌هایی مانند امامت جمعه یا نمایندگی مجلس خبرگان، پرهیز کرده‌اند. این ویژگی، تا حدی مرهون تربیت خانوادگی و تاکید امام خمینی (ره) بر عدم ورود فرزندان به عرصه شهرت و مسائل اقتصادی است. این رویکرد باعث شده است، که اکثریت مردم، شخصیت علمی و معنوی ایشان را کمتر بشناسند.

رضایی اصفهانی ادامه داد: یکی از نکات برجسته در زندگی آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای، عدم ورود ایشان به مسائل اقتصادی و تجاری بود، که می‌توانست شائبه سوء استفاده از موقعیت خانوادگی یا بیت‌المال را ایجاد کند. بنابر نقل‌ها، حتی در مواردی که ایشان می‌توانستند با استفاده از موقعیت خود در مسائل اقتصادی، مانند تأسیس شرکت، صادرات و واردات، یا استفاده از سهم امام به عنوان استاد حوزه یا خمس «به عنوان سید بودن» به منافع شخصی دست یابند، از این امر اجتناب می‌کردند. این رویکرد نشان‌دهنده تربیت خانوادگی و پایبندی ایشان به حفظ شأن و جایگاه رهبری و جلوگیری از هرگونه شائبه‌ای است.

وی افزود: ساده‌زیستی یکی دیگر از ویژگی‌های بارز آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای است، که بارها از سوی دوستان ایشان نقل شده است. در این میان، نقل شده است که حتی مبلمان دفتر ایشان بسیار کهنه و فرسوده بوده است، تا جایی که پیشنهاد خرید مبلمان نو به عنوان هدیه از سوی برخی دوستان، با امتناع ایشان مواجه شده است. همچنین، ایشان غذای مهمانان خود را از محل شخصی تهیه می‌کردند، نه از بیت‌المال، که این امر نیز نشان‌دهنده دقت نظر ایشان در مسائل مالی و پرهیز از هرگونه شائبه‌ای است.

استاد جامعه المصطفی العالمیه، گفت: در مباحث اخلاقی، فرار از مقام و موقعیت، یکی از ویژگی‌های برجسته حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای بوده است. یکی از اعضای مجلس خبرگان نقل کرده است، که با وجود این‌که ایشان معمولاً برای کمک به امور کشور در بیت پدر حضور داشتند، در روزهایی که مجلس خبرگان تشکیل جلسه می‌داد، از حضور در بیت خودداری می‌کردند. دلیل این امر، اجتناب از برخورد احتمالی با نمایندگان مجلس خبرگان و پیشگیری از هرگونه شائبه‌ای در خصوص تأثیرگذاری یا قرار گرفتن در معرض دید آنان بوده است.

رضایی اصفهانی بیان کرد: حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای بیش از 20 سال سابقه رفت و آمد، تحصیل و تدریس در حوزه‌های علمیه قم و مشهد را داشتند. ایشان همچنین مدارسی از جمله مدارس امام رضا (ع) را تأسیس و طلاب بسیاری را تربیت کردند. در اواخر عمر، ایشان با مشورت با پدر خود، در کمک به محرومان و مؤسسات خیریه فعالیت داشتند و با مسئولان و سران نظامی نیز ارتباط برقرار می‌کردند.

وی افزود: این ویژگی‌ها در کنار هم، تصویری از شخصیتی متواضع، زاهد، مردمی و پایبند به اصول اخلاقی و انقلابی را ترسیم می‌کند، که با وجود نزدیکی به رأس هرم قدرت، همواره در پی حفظ شأن و جایگاه نظام و جلوگیری از هرگونه شبهه و شائبه‌ای بوده است.

استاد جامعه المصطفی العالمیه، گفت: در آن زمان، امام خمینی (ره) نیز بارها به جبهه‌ها سرکشی می‌کردند و حضرت آیت‌الله خامنه‌ای نماینده ایشان در شورای عالی دفاع بودند. فرزندان ایشان، حاج آقا مصطفی و حاج آقا مجتبی، نیز وارد گردان‌های رزمی شده و در خط مقدم حضور یافتند. حتی گزارش‌هایی مبنی بر حضور ایشان به گوش امام خمینی (ره) رسید و ایشان با نگرانی از احتمال اسارت فرزندانشان، دستور دادند که مراقب باشند تنها به اسارت گرفته نشوند، چرا که رئیس جمهور وقت، ایران را در شرایط جنگی حساس قرار می‌داد و احتمال بازخواست از سوی صدامیان وجود داشت.

رضایی اصفهانی با بیان این‌که جبهه‌ها نمادی از شجاعت آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای است، بیان کرد: ایشان در چندین عملیات شرکت فعال داشتند و پس از آن نیز در کنار پدر، امام خامنه‌ای، تا روز شهادت ایشان حضور داشتند. با وجود تهدیدات آمریکا، ایشان در کنار رهبر انقلاب باقی ماندند.

وی به خاطره‌ای اشاره کرد و افزود: در اواخر ماه رمضان، امام خامنه‌ای به خانواده خود فرموده بودند، که با توجه به احتمال حمله آمریکا، در صورت تمایل می‌توانند به مکانی امن‌تر بروند. در این میان، دختر بزرگ ایشان که بعدها در همان جریان به شهادت رسید، پاسخ داد که زندگی بدون پدر را نمی‌خواهند و در صورت شهادت ایشان، همه با هم شهید خواهند شد. خوشبختانه، آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای در این واقعه حفظ شدند و همچنان در راه انقلاب و امام خمینی (ره) گام برمی‌دارند.

استاد جامعه المصطفی العالمیه، گفت: رهبری کشوری که در حال جنگ با ابرقدرت‌ها و متحدان منطقه‌ای آن‌ها است، خود نیازمند شجاعتی مثال‌زدنی است. این ویژگی، همان‌طور که در قانون اساسی نیز ذکر شده است، یکی از صفات ضروری برای رهبر محسوب می‌شود و آیت‌الله خامنه‌ای این صفت را از نوجوانی به اثبات رسانده‌اند.

رضایی اصفهانی ادامه داد: عدم ورود ایشان به حزب‌بازی‌ها و جناح‌بندی‌های سیاسی که گاهی در ایران شدت می‌گیرد، از جمله جناح چپ، راست و احزاب مختلف، یک ویژگی ممتاز محسوب می‌شود. این رویکرد، حالت پدرانه‌ای نسبت به احزاب و گروه‌ها ایجاد کرده و باعث شده است، که ایشان به جای جانبداری از یک جناح خاص، جایگاه بی‌طرفانه‌ای را حفظ کنند.

وی افزود: همین مطلب باعث شد، که پس از مطرح شدن نام ایشان برای رهبری، علاوه بر محبوبیت عمومی، جناح‌های سیاسی نیز پیام تبریک ارسال کرده و پذیرش نسبی ایجاد شود و حساسیت‌ها کاهش یابد.

استاد جامعه المصطفی العالمیه به شبهه رایج در خصوص رهبری آیت‌الله خامنه‌ای پرداخت و گفت: انتخاب آیت‌الله خامنه‌ای به دلیل فرزند امام خمینی (ره) بودن نبوده است. اگرچه وابستگی خانوادگی و سوابق ایشان در خانواده شهدا و رهبری افتخار بزرگی است، اما مجلس خبرگان ایشان را به دلیل امتیازات علمی، اخلاقی و اجتماعی انتخاب کرده است. همچنین طبق اطلاعیه مجلس خبرگان مبنی بر در نظر گرفتن خدا و ویژگی‌های فردی، و همچنین آیه شریفه «وَرِثَ سُلَیْمَانُ دَاوُدَ»، وراثت در این معنا به واسطه خون نیست، بلکه به دلیل ویژگی‌های شخصیتی است. همچنین، ایشان خود را کاندیدا نکرده و این انتخاب از سوی مجلس خبرگان صورت گرفته است.

رضایی اصفهانی بیان کرد: پیام اول و نوروزی رهبر معظم انقلاب به خوبی روشن ساخت، که دیدگاه‌های ایشان ادامه‌دهنده راه امام خمینی (ره) است. وی این امر را نعمتی الهی برای ملت ایران دانست، که موجب استحکام، جوانی و اقتدار بیشتر در مقابل آمریکا و دفاع از ایران عزیز شده است. وی با اشاره به شعار «خامنه‌ای جوان شد» که توسط مردم سر داده می‌شود، این موضوع را نشان‌دهنده تحقق اراده الهی و تداوم راه امام توسط رهبری دانست، که پرورش‌یافته مکتب ایشان است.

وی در پاسخ به این سوال که چرا رهبر معظم انقلاب در زمان خطر و حمله دشمن به پناهگاه نرفتند، افزود: اولین نکته مسئله فقهی و مروت است، ایشان با استناد به نقل قول‌هایی، بیان داشتند، که رهبر معظم انقلاب به دلیل این‌که اکثریت مردم پناهگاه نداشتند، رفتن خود به پناهگاه را خلاف مروت و جوانمردی دانسته و معتقد بودند، این امر ایشان را از عدالت ساقط می‌کند.

استاد جامعه المصطفی العالمیه، ادامه داد: طبق مباحث فقهی، عدالت شامل سه عنصر انجام واجبات، ترک محرمات و عدم ارتکاب اعمال خلاف مروت است و اگر کسی عملی خلاف مروت انجام دهد، حتی اگر گناه نباشد، از عدالت ساقط شده و صلاحیت امامت جماعت، مرجعیت تقلید یا رهبری را از دست می‌دهد. بنابراین، ایشان این را مانعی شرعی برای پناه گرفتن خود می‌دانستند.

رضایی اصفهانی بیان کرد: دومین نکته الگو بودن برای مردم است، لزوم الگو بودن رهبری برای مردم بود. ایشان در پاسخ به پیشنهاد دبیر شورای عالی امنیت ملی مبنی بر رفتن به پناهگاه، فرمودند، که چگونه می‌توانند به مردم بگویند که در صحنه بمانند و در مقابل دشمن بایستند، در حالی که خودشان به پناهگاه رفته‌اند. این موضوع یادآور آیه شریفه «أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ»، که می‌فرماید آیا مردم را به نیکی فرمان می‌دهید و خودتان را فراموش می‌کنید، است.

وی در خصوص اینکه آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای مرجع تقلید نیستند اما رهبر شده‌اند، تصریح کرد: هر مجتهدی اگر مجتهد مطلق باشد، زمینه مرجعیت دارد و ایشان توسط مجلس خبرگان انتخاب شده‌اند. همچنین امام خامنه‌ای نیز در زمان رهبری، مرجع تقلید نبودند و تنها مجتهد بودند.