کد خبر: ۴۳۴۴۵۳۰

تاریخ: ۲۳ فروردين ۱۴۰۵ - ۰۶:۳۰

سیدحسین امیدیانی:

تشکیل گروه‌های پژوهشی قرآنی در دانشگاه‌ها ضروری است

پژوهشگر حوزه نجوم و کیهان‌شناسی در قرآن کریم با اشاره به وجود گزاره‌های علمی متعدد در قرآن، بر لزوم برنامه‌ریزی منسجم و تشکیل گروه‌های تخصصی میان‌رشته‌ای در دانشگاه‌ها برای پژوهش در این زمینه تأکید کرد.

سیدحسین امیدیانی، پژوهشگر حوزه نجوم و کیهان‌شناسی در قرآن کریم، در گفت‌و‌گو با ایکنا با اشاره به فعالیت خود در زمینه قرآن گفت: تحصیلات من در رشته فیزیک است و سال‌هاست در زمینه فیزیک در قرآن، فیزیک جهان هستی و اعجاز علمی قرآن در موضوع نجوم و کیهان‌شناسی پژوهش می‌کنم.

وی قرآن کریم را کتاب هدایت خواند که افزون بر آن، حاوی گزاره‌های علمی فراوان در علوم طبیعی، خلقت جهان، ستارگان، کرات آسمانی، زمین، گیاهان، انسان و حیوانات است و اینها ابزاری برای شناخت پروردگار از طریق «آیات آفاقی» و «آیات انفسی» است.

این پژوهشگر با تأکید بر موضوع آسمان‌ها و کهکشان‌ها در قرآن، به آیه‌ای از سوره «غافر» اشاره کرد و گفت: خداوند در آیه ۴۰ سوره غافر می‌فرماید: «لَخَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ أَکْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ وَلَکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لَا یَعْلَمُونَ»، اشاره می‌کند که؛ آفرینش آسمان و زمین بزرگ‌تر و مهم‌تر از خلقت فیزیکی انسان است، اما بیشتر مردم این معنا را درک نمی‌کنند. در آیه‌ای دیگر انسان را به نگریستن به آسمان فرامی‌خواند؛ «أَفَلَمْ یَنْظُرُوا إِلَى السَّمَاءِ فَوْقَهُمْ کَیْفَ بَنَیْنَاهَا» و علامه طباطبایی این نگاه را نگاهی علمی دانسته است.

وی در ادامه به آیه ۴۷ سوره ذاریات استناد کرد و افزود: «این آیه به انبساط و وسعت عالم اشاره دارد که ادوین هابل، کیهان‌شناس در سال ۱۹۲۹ آن را کشف و جایزه نوبل فیزیک دریافت کرد و شورای تفسیر الازهر قاهره نیز بیان کرد که این آیه دقیقاً به همان انبساط عالم اشاره دارد.

امیدیانی در ادامه به بررسی موضوع وجود حیات در کرات دیگر و ارتباط آن با آیات قرآن پرداخت و با اشاره به پرسش دیرینه بشر درباره تنهایی در عالم، گفت: یکی از نکاتی که برای بشر همواره جذاب بوده، این است که آیا ما در عالم، تنها هستیم؟ با توجه به گفته‌های کیهان‌شناسانی مانند نیل دگراس تایسون، تاکنون دویست میلیارد کهکشان شناسایی شده که یکی از آنها کهکشان راه‌شیری است، در این کهکشان، حداقل دویست میلیارد ستاره وجود دارد که خورشید یکی از آنهاست و اگر خورشید دارای سیاراتی است که یکی از آنها مانند زمین حیات دارد، قطعاً ستارگان دیگر نیز، سیاراتی خواهند داشت.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا قرآن کریم در مورد سیارات فراخورشیدی و سیارات مشابه زمین سخنی دارد، اظهار کرد: در سوره مبارکه طلاق، آیه ۱۲ آمده است؛ «اللَّهُ الَّذِی خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَمِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ»؛ خداوند کسی است که هفت آسمان و مانند آنها از زمین را آفرید. در تفاسیر قدیم و جدید اشاره شده که این آیه دلیلی بر وجود سیاراتی مشابه زمین با موجودات ساکن در آنهاست. همچنین روایتی از حضرت علی(ع) نقل شده که می‌فرماید؛ «این کرات آسمانی که می‌بینید، برخی شهرهایی مانند شهرهای شما و ساکنانی دارند که در حال زندگی هستند.»

امیدیانی افزود: در آیات دیگری از قرآن مانند سوره شورا آیه ۲۹، سوره نحل آیه ۴۹ و سوره نور آیه ۴۵، کلمه «دَابَّةٍ» (موجود زنده و جنبنده) به کار رفته است. به عنوان مثال در سوره نور آیه ۴۵ آمده: «وَاللَّهُ خَلَقَ کُلَّ دَابَّةٍ مِنْ مَاءٍ» که نشان می‌دهد در کرات آسمانی نیز موجودات زنده وجود دارند. همچنین در آیه «وَلِلَّهِ یَسْجُدُ مَنْ فِی السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ»(سوره نحل، آیه ۴۹)، علامه طباطبایی در تفسیر خود اشاره کرده‌اند که «مَنْ» برای موجودات عاقل و هوشمند به کار می‌رود. نتیجه این است که از منظر قرآن، موجودات هوشمند در سیاراتی مشابه زمین که حیات دارند، وجود دارند.

وی در ادامه با طرح پرسشی درباره هدف خداوند از آفرینش این عظمت کیهانی، گفت: سوره هود آیه ۷ می‌فرماید: «لِیَبْلُوَکُمْ أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا» (تا شما را بیازماید که کدامیک بهتر عمل می‌کنید). خداوند این عالم را آفریده تا انسان‌ها شایستگی خود را نشان دهند و «کار خوب» یعنی عملی که تنها برای خدا باشد. این یکی از اهداف خلقت کائنات است. به گفته علامه طباطبایی، اهداف دیگری نیز وجود دارد که با تدبر در قرآن می‌توان به آنها پی برد.

امیدیانی در خصوص معرفی اعجاز علمی قرآن در جهان بیان کرد: گاه برخی گلایه می‌کنند که چرا مسلمانان پس از هر کشف علمی می‌گویند این مطلب پیش‌تر در قرآن آمده است. رویکرد صحیح این است که دانشمندان مسلمان در آیات قرآن تدبر کنند و درباره گزاره‌های علمی آن پژوهش‌های عمیق انجام دهند. بشر هنوز به طور قطعی وجود موجودات زنده در کرات دیگر را اثبات نکرده است. با ارسال تلسکوپ‌هایی مانند کپلر و استفاده از روش‌هایی مانند عبور سیاره از مقابل ستاره، سیاراتی مشابه زمین با امکان حیات شناسایی شده‌اند، اما کشف مستقیم موجودات زنده میسر نشده است و شایسته است دانشمندان کشورهای اسلامی در این زمینه پیشگام شوند.

وی تأکید کرد: این امر مستلزم ابزارهای علمی پیشرفته است و آنها می‌توانند در این موضوع و سایر موضوعات علمی قرآن، پیشقدم شده و درک عمیق‌تری از این گزاره‌ها ارائه دهند. خوشبختانه در کشورهای اسلامی فعالیت‌هایی در زمینه اعجاز علمی قرآن در جریان است.

امیدیانی با اشاره به نقش دانشگاه‌ها در این زمینه گفت: در ایران، دانشگاه‌ها می‌توانند در دانشکده‌های تخصصی خود، گروه‌های قرآنی تشکیل دهند. اساتید و دانشجویان علاقه‌مند می‌توانند در رشته تخصصی خود به بررسی آیات قرآن بپردازند؛ برای مثال در دانشکده پزشکی، آیات مرتبط با علوم پزشکی را مطالعه کنند. آنها می‌توانند ضمن پیگیری فعالیت‌های آکادمیک، پژوهش‌های علمی سطح‌بالا انجام داده و مقالات بین‌المللی منتشر کنند.

وی افزود: «اگرچه علاقه‌مندان به صورت موردی در این زمینه فعالیت می‌کنند، اما این تلاش‌ها برنامه‌ریزی شده نیست و لازم است به صورت مصوب در هر دانشگاه، بخشی از فعالیت‌ها به بررسی آیات قرآن در علوم مختلف اختصاص یابد. هرچند تمرکز بحث من بر علوم تجربی است، اما در حوزه‌های علوم انسانی و جامعه‌شناسی نیز قرآن مطالب ارزشمندی دارد که قابلیت پژوهش کاربردی دارند.

این پژوهشگر در پایان بیان کرد: امروزه انتظار می‌رود با الهام از قرآن، گره‌ای از مشکلات کاربردی جامعه گشوده و راهکاری برای بشریت ارائه شود. باید به بشریت نشان دهیم که پیروی از الگوهای قرآنی می‌تواند آشفتگی‌های کنونی کره زمین را کاهش دهد. در علوم تجربی نیز می‌توان ایده‌هایی از قرآن گرفت و به راهکارهای کاربردی تبدیل کرد و همه این موارد امکان‌پذیر است، اما نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و هدفمند است.