کد خبر: ۴۳۴۶۲۴۸

تاریخ: ۲۴ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۶:۱۷

یادداشت

عبور از انگاره‌های جنسیتی در مکتب صادق(ع)

به قلم حجت‌الاسلام یحیی جهانگیری سهروردی، پژوهشگر مطالعات اسلامی

گمان رایج مبنی بر مردانه‌ بودن فضای روایت و تعلیم در عصر آن امام همام، با واقعیت تاریخی سازگار نیست؛ زیرا امام صادق(ع) دانش را به جنسیت محدود نکرد و زنانِ فرهیخته را در متن جریان معرفت قرار داد. متن کامل این یادداشت را در ادامه می‌خوانیم:

هرگز گمان مبر که همه‌ آن چهار هزار راویِ مدرسه‌ امام صادق(ع)، همه مرد بودند؛ آن حضرت، دانش را جنسیت نبخشید و حقیقت را به مردان منحصر نساخت؛ مدرسه‌اش را گشود تا «دانش»، نه صرفا با مردان روایت شود و نه منحصرا مردانه فهمیده گردد، بلکه فراجنسیت و «انسانی» فهم گردد.

در مدرس و مکتب او، زنانِ فرهیخته، نه در حاشیه که در متنِ روایت ایستادند؛ نه شنونده‌ صرف که راویانِ فکر و فقه شدند.

از آن جمله‌اند: اُمّ اسود شیبانی؛  اُمّ اسحاق؛ اُمّ سعید اَحمَسی؛ سعیده ذهبیه و نام‌هایی دیگر که در سطرهای تاریخ، کم‌رنگ مانده‌اند اما در متنِ حقیقت پررنگ‌اند.

در مدرسه جعفر بن الصادق، زن، نه سایه‌ مرد که شریکِ معرفت است و این روایتِ دینی است که اگر درست فهم شود، نه نیمی از جامعه، که تمامِ انسان در آن دیده می‌شود.

این یادداشت با اشاره به ضرورت بازخوانی نقش زنان در فضای معرفتی دوران ائمه(ع)، مدرسه علمی امام صادق(ع) را نمونه‌ای روشن از نگاهی معرفی می‌کند که در آن امامت، افق دانش را برای همه انسان‌ها ـ فارغ از جنسیت ـ گشوده است.