کد خبر: ۴۳۴۷۶۲۱

تاریخ: ۰۱ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۰۲:۰۲

از قم تا خراسان؛ روایت کرامت/ ۶

سیره حضرت معصومه(س)؛ سرمشق دختران امروز

یک استاد حوزه‌ علمیه قم گفت: علم و عفاف، اخلاص، عبودیت و بندگی از برجستگی‌های سیره حضرت معصومه(س) است و دختران امروز در کسب علم با مراقبت از عفاف می‌توانند به قله‌های دانش برسند و به جامعه خود خدمت کنند.

حجت‌الاسلام والمسلمین امیرعلی حسنلو، استاد حوزه و مدیر گروه تاریخ و سیره مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه‌های علمیه قم در گفت‌وگو با ایکنا از قم در پاسخ به اینکه چه ویژگی‌هایی از سیره کریمه اهل‌ بیت(ع) می‌تواند الگوی دختران امروز باشد، اظهار کرد: علم و عفاف بهترین درسی است که می‌توان آن‌ را برای دختران امروز از سیره حضرت معصومه(س) بیان کرد؛ دختران امروز در کسب علم با مراقبت از عفاف می‌توانند به قله‌های دانش برسند و به جامعه خود خدمت کنند.

وی افزود: عبودیت و بندگی نیز یکی از برجستگی‌های سیره حضرت معصومه(س) است، ایشان مدتی که در شهر قم زیستند در محلی که اکنون به بیت‌النور معروف است به عبادت پرادخت؛ در مدینه نیز در جوار پدر به علم و عبادت شهره بود.

حسنلو ادامه داد: این مؤلفه‌های حضرت معصومه(س) می‌تواند برای دختران جامعه ما الگو و سرمشق باشد، به همین جهت است که سایه حرم فاطمه معصومه(س) یکی از عبادتگاه‌های بزرگ جهان شده است؛ از جهتی یکی از مراکز مهم علمی دنیا به‌شمار می‌رود که علوم اهل‌ بیت(ع) از آن صادر می‌شود. اخلاص و بندگی، مراتب تقوا و پارسایی با جنسیت و زن بودن محدودیت ندارد؛ بلکه زن، مرد، دختر و پسر در کسب فضایل از استعداد و توانایی مساوی برخوردارند و خداوند زنان را در رسیدن به مراتب بالای دانش محدود نفرموده است.

وی تصریح کرد: زن می‌تواند با تکیه بر عفاف به قله‌های دانش و علم برسد، دختران جامعه ما با تأسی و سرمشق قرار دادن آن مقدار از سیره حضرت معصومه(س) که در جوانی همانند مادرش فاطمه(س) از دنیا رفته است، می‌توانند به مراتب بالای بندگی و علم نایل شوند و در جامعه خود مفید باشند.

حضرت معصومه(س) و دفاع از امامت

حسنلو در پاسخ به اینکه آیا علت سفر بانوی کرامت به ایران دفاع از امامت بود، گفت: طبق برخی از گزارشات علت سفر حضرت معصومه(س) به ايران صرفاً جهت ديدار با برادرشان بوده؛ چون همان‌طور كه قبلاً اشاره شد، حضرت معصومه(س) بعد از شهادت پدر بزرگوارشان علاقه، محبت و وابستگی خاصی به برادرشان امام رضا(ع) داشتند و از محضر علمی و معنوی آن حضرت سود می‌بردند حال كه امام و برادرشان را از خود دور می‌ديدند نمی‌توانستند اين دوری را تحمل بكند، از اين‌رو تصميم گرفتند برای زيارت برادرشان از مدينه به مقصد خراسان حركت بكنند و در سال 201 هجری وارد ايران شدند.

وی تصریح کرد: طبق نقل ديگر امام رضا(ع) بعد از ورودشان به خراسان نامه‌ای خطاب به خواهر گرامی‌شان فاطمه معصومه(س) مرقوم فرمودند و آن‌را توسط يكی از غلامانش به مدينه منوره ارسال فرمود، امام به غلامش دستور دادند كه در هيچ منزلی توقف نكند تا در اندک زمان ممكن آن نوشته را به مدينه برساند و حضرت معصومه(س) به مجرد رسيدن نامه برادرشان، خود را آماده سفر کردند.

حسنلو بیان کرد: از اين دو نقل استفاده می‌شود كه حضرت معصومه(س) به خاطر وابستگی كه به برادر بزرگوار خود داشته و اوضاع مساعد برادرش در خراسان آن حضرت را بر آن داشت تا به برادر خود در خراسان بپيوندد، بنابراین جعفريان یک محقق می‌نويسد: «پس از آن آمدن علی بن موسی(ع) به ايران گروه‌هايی از «سادات» راهی ايران شدند. تسامح مأمون در مقابل سخت‌گيری پدرش، نسبت به سادات، در رشد و سربلندی علويان، تأثير بسزايی داشت و آمدن حضرت معصومه(س) به ايران از جمله، مهاجرت‌هايی بوده كه در رابطه با آمدن امام رضا(ع) به ايران صورت گرفته است.

وی اضافه کرد: مرعشی نیز در اين باره می‌نويسد: سادات از آوازه ولايت امام رضا(ع) و پناهی كه مأمون به آن حضرت داده بود،‌ روی به طرف ايران نهادند و مجموع برادران و بنواعمام كه به بيش از 20 نفر می‌رسيد به ايران آمده و مورد تكريم واقع شدند.

عصمت حضرت معصومه (س)

حسنلو در پاسخ به اینکه آیا حضرت معصومه(س) معصوم بودند، افزود: عصمت در لغت به معنی منع كردن و باز داشتن و در اصطلاح به معنی مصونيت بعضی از انسان‌ها در مقابل گناه يا خطا و نسيان است. عصمت، از شرايط مهم طريق تشخيص پيامبر و امام، در مكتب شيعه است كه تنها از طريق شرعی و نه عقلی قابل تشخيص است، زيرا يكی از شرايط امامت و نبوت عصمت است و عصمت امری خفی و پنهان بوده و بشر از تشخيص آن عاجز است، بنابراين نياز به شريعت و نصوص معتبر در تشخيص آن است.

وی ادامه داد: عصمت با تعريف اصطلاحی كه از آن ارائه شد در نبی و امام بر طبق نصوص مختلف تضمين شده است، يعنی 124 هزار نبی و رسول و چهارده معصوم، با اسم و رسم خاص به‌عنوان معصوم از طرف خداوند (با واسطه / بی‌واسطه) معين شده و كسی خارج از اين دايره دارای اين عصمت تضمين شده نیست، زيرا اراده الهی بر همين تعداد با همين اسم و رسم صورت پذيرفته است، بنابراين اگر عصمتی را برای ديگران به اثبات برسانيم، هيچ‌گاه در اين چارچوب و دايره نبوده و تضمينی نیست.

حسنلو با بیان اینکه انسان به‌عنوان خلق برتر در پرتو عقل و دين به عنوان دو حجت ظاهری و باطنی هيچ‌گاه بر گناه و غفلت از خود و خدای خود مجاز نبوده و همواره بايد در مسير انسانيت خود كوشا باشد، گفت: اين يک بايدِ عقلی و شرعی است كه انسان (در عين اختيار در انتخاب) بايد در مسير بندگی كوشا بوده و هرگز نبايد به گناه آلوده شود، بنابراين همه انسان‌ها بايد به اختيار خود معصوم باشند؛ همان‌طوری كه انبياء و اولياء به اختيار خود به اين مقام نائل شدند، اساساً انسان برای خطا و اشتباه و گناه خلق نشده است كه برای كمال و معرفت و بندگی خلق شده است.

وی بیان کرد: در اين عرصه انسان‌هايی با اختيار خود به ندای اين «بايد» عقلی و شرعی پاسخ مثبت و كامل داده و به دريچه عصمت كه بالاترين مرتبه تقوای الهی است نائل شده‌اند، حضرت فاطمه معصومه(س) يكی از چهره‌های بارز آن است، حضرت فاطمه معصومه(س) که خود پرورش‌يافته مکتب پيشوايان معصوم و يادگار صاحبان آيه تطهير به‌شمار می‌آيد، ‏نمونه ‏عالی طهارت و پاکی است.

استاد حوزه علمیه اضافه کرد: در يکی از بخش‌های زيارت آن حضرت آمده است: «سلام بر تو ای پاکيزه و ستایش ‏شده، نيکو کردار و هدايت شده، پرهيزکار و وارسته.» بر اساس روايتی، امام رضا(ع) برادر بزرگوار ايشان، لقب ‏معصومه را به حضرت فاطمه(ع) دادند. براساس اين روايت، امام رضا(ع) فرمود: «هر کس معصومه را در قم زيارت کند، همانند کسی است که مرا زيارت کرده باشد.»

حسنلو ادامه داد: خود حضرت نيز بر لقب معصومه تأکيد کرده‌اند و در يکی از معجزات امام کاظم(ع) که حضرت معصومه(ع) نيز ‏نقشی دارد، هنگامی که مرد نصرانی مبتلا به بيماری می‌پرسد: شما که هستيد؟ می‌‏‌فرمايد: «من معصومه خواهر امام رضا هستم.»

وی گفت: در تعاليم آسمانی، به‌ويژه در قرآن، از زنان بزرگ و کاملی سخن آمده که خداوند مقام بلندشان را ستوده است و در فرهنگ ‏شکوهمند اسلام نيز از زنانی سخن به ميان آمده است که با تعالی روح و کسب کمالات معنوی، اين ظرفيت را يافتند که بيش از ديگران فروغ جاويدان و نور الهی ولايت را دريافت کنند، زنانی همچون حضرت زينب و حضرت فاطمه معصومه(س)، مصداق روشن ‏اين زنانند؛ زنانی که ستايش امامان معصوم را برانگيخته، گاه رتبه‌‏ای بلند، همسان و همانند معصومان يافته‌اند.