کد خبر: ۴۳۴۸۴۸۴

تاریخ: ۰۵ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۴:۰۴

بیانیه مؤسسه‌ «احیای میراث تمدن اسلامی» خطاب به حکیمان جهان اسلام

بازگشت جهان به منطق عقلانیت، گفت‌وگو و مسئولیت اخلاقی

مؤسسه «احیای میراث تمدن اسلامی»، با استناد به آموزه‌های مشترکِ حکمت اسلامی و ادیان ابراهیمی، خطاب به حکیمان، فیلسوفان، رهبران ادیان ابراهیمی، شخصیت‌های اخلاق جهانی و سازمان ملل متحد، نگرانی عمیق خود را نسبت به رخدادهای اخیر در جنگ تحمیلی اعلام نموده و خواستار اقدام فوری جامعه بین‌المللی در راستای توقف خشونت و صیانت از جان بی‌گناهان است.

به گزارش ایکنا، متن بیانیه به شرح زیر است:

بسم الله الرحمن الرحیم

در پی رخدادهای تلخ و تنش‌های اخیر در منطقه، از جمله اقدامات نظامی ایالات متحده و اسرائیل در خاک جمهوری اسلامی ایران و لبنان  که موجب تهدید جان انسان‌ها و بروز خسارات گسترده شده است، هزاران نفر از جمله کودکان، زنان و سالخوردگان آسیب دیده‌اند و بسیاری از بیمارستان‌ها، اماکن فرهنگی و ورزشی، خانه‌های مسکونی و مراکز تجاری دچار ویرانی شده‌اند. همچنین شمار قابل توجهی از آثار تاریخی و میراث فرهنگی آسیب دیده یا تخریب شده، مدارس و دانشگاه‌ها ناگزیر از تعطیلی گردیده‌اند و ارائه خدمات درمانی و امدادی با اختلال‌های جدی روبه‌رو شده است. این رویدادها بار دیگر نشان می‌دهد که اصول بنیادین اخلاق، کرامت انسانی و موازین حقوق بشری تا چه اندازه در معرض آسیب قرار گرفته است.

این رویدادها، نشانه‌ای آشکار از نیاز فوری به بازگشت به منطق عقلانیت، گفت‌وگو و مسئولیت اخلاقی جهانی‌اند. مؤسسه «احیای میراث تمدن اسلامی»، با استناد به آموزه‌های مشترکِ حکمت اسلامی و ادیان ابراهیمی، نگرانی عمیق خود را نسبت به این رخدادها اعلام نموده و خواستار اقدام فوری جامعه بین‌المللی در راستای توقف خشونت و صیانت از جان بی‌گناهان است.

۱. تأکید بر حرمت جان و حق حاکمیت ملت‌ها
براساس همه اصول اخلاقی و فلسفی مشترک میان انسان‌ها.
• هیچ ملت و سرزمینی نباید آماج حملات نظامی شود که امنیت غیرنظامیان را تهدید می‌کند.
• هیچ اقدام نظامی نمی‌تواند توجیه‌گر قتل یا رنج انسان‌های بی‌پناه باشد.
• و هیچ منفعت سیاسی یا نظامی نمی‌تواند بر کرامت و حرمت جان بشر مقدم شود.
ما ضمن ابراز همدردی با قربانیان این اقدامات، هر نوع تجاوز به تمامیت ارضی کشورها و تهدید جان غیرنظامیان را مخالف بنیادهای عقلانیت، وجدان انسانی و قانون بین‌الملل می‌دانیم.

۲. درخواست از سازمان ملل متحد
از سازمان ملل متحد و نهادهای وابسته به آن، به‌ ویژه شورای امنیت، درخواست می‌کنیم که:
• با فوریت نسبت به بررسی حملات اخیر علیه ایران و پیامدهای انسانی آن اقدام کند.
• از همه طرف‌ها بخواهد به قوانین بین‌المللی، منشور ملل متحد و اصول بشردوستانه پایبند باشند.
• سازوکارهای نظارتیِ مستقل برای جلوگیری از حملات بعدی و حمایت از امنیت غیرنظامیان فراهم آورد.
• و خط‌مشی‌های خود را از حالت واکنش منفعلانه به اقدام اخلاقی فعال برای حفظ صلح تغییر دهد.
سکوت در برابر چنین تجاوزهایی، نقض وظیفه اخلاقی و انسانی جامعه جهانی است.

۳. درخواست از رهبران ادیان ابراهیمی و فیلسوفان جهان
ما از رهبران دینی، معنوی و فلسفی جهان دعوت می‌کنیم که:
• به صورت علنی و اخلاقی نسبت به این حملات موضع انسانی و وجدان‌محور اتخاذ کنند.
• اصل مشترک «حرمت جان انسان» را در میان همه جوامع یادآوری نمایند.
• و از نفوذ معنوی و اخلاقی خود برای توقف خشونت و پیشبرد گفت‌وگو بهره گیرند.

۴. جایگاه حکمت اسلامی در مقابله با بحران‌ها
در سنت حکمت اسلامی، عقل و معنویت نه‌تنها ابزاری برای شناخت حقیقت‌اند بلکه راهنمای عمل اجتماعی نیز هستند.
براساس همین سنت، خشونت علیه انسان‌ها و ملت‌ها، مخالفتی آشکار با جوهر معرفت و اخلاق تلقی می‌شود.
حکمت، هم اندیشه است و هم عمل و حکیمِ عامل کسی است که از دانش برای صیانت از جان و عدالت بهره می‌گیرد.

۵. دعوت به شکل‌گیری جبهه اخلاقی جهانی
ما پیشنهاد می‌کنیم که نهادهای علمی، فلسفی و فرهنگی جهان، با همکاری سازمان ملل، ائتلافی جهانی برای صلح اخلاقی تشکیل دهند — ائتلافی متشکل از متفکران، رهبران دینی، دانشگاهیان و فعالان صلح که هدف آن:
• کاهش خشونت میان ملت‌ها
• ایجاد گفت‌وگو میان فرهنگ‌ها و تمدن‌ها
• تضمین امنیت انسانی از دریچه عقل، اخلاق و عدالت باشد.

مسئولیت اخلاقی و حقوقی جامعه جهانی در برابر خشونت

تحولات و حملات اخیر در ایران و لبنان، صرفاً یک رویداد منطقه‌ای نیست، بلکه هشداری جدی برای وجدان اخلاقی جامعه جهانی است. تجربه‌های تاریخی و مطالعات صلح و امنیت بین‌الملل نشان داده‌اند که تداوم خشونت، چرخه‌های بی‌پایان ناامنی، افراط‌گرایی و بی‌ثباتی اجتماعی را تقویت می‌کند و پیامدهای آن محدود به مرزهای جغرافیایی نمی‌ماند.

از منظر حقوق بین‌الملل، منشور ملل متحد بر اصل منع توسل به زور، احترام به حاکمیت کشورها و حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات تأکید دارد. همچنین حقوق بین‌الملل بشردوستانه، به‌ ویژه کنوانسیون‌های ژنو، حفاظت از غیرنظامیان، مراکز درمانی، زیرساخت‌های حیاتی و میراث فرهنگی را یک تعهد الزام‌آور برای همه طرف‌ها می‌داند. نقض این اصول، نه‌تنها تخلف حقوقی، بلکه خدشه‌ای به نظم اخلاقی جامعه جهانی است.

از منظر علمی و انسانی، پژوهش‌های حوزه توسعه پایدار نشان می‌دهد که جنگ و تخریب زیرساخت‌ها، مستقیماً اهداف آموزش، سلامت، کاهش فقر و ثبات اجتماعی را تضعیف می‌کند و نسل‌های آینده را با بحران‌های عمیق‌تر مواجه می‌سازد.

در سنت‌های دینی و ادیان ابراهیمی نیز، حرمت جان انسان، پاسداشت کرامت بشر، منع تعدی و سفارش به عدالت و صلح، از بنیادی‌ترین آموزه‌هاست. آموزه‌های قرآنی بر اصل «حرمت نفس» و «عدل و احسان» تأکید می‌کنند؛ در مسیحیت، محبت و صلح‌جویی محور تعالیم عیسی مسیح معرفی شده است و در سنت یهودی، حفظ جان انسان ارزشی هم‌سنگ با حفظ تمام جهان دانسته می‌شود. این مشترکات، مبنایی الهی و اخلاقی برای توقف خشونت و بازگشت به گفت‌وگو فراهم می‌آورد.

اگر جامعه جهانی در برابر چنین رخدادهایی سکوت اختیار کند، مفهوم صلح از یک اصل عملی و حقوقی به مفهومی صرفاً انتزاعی و بی‌اثر فروکاسته خواهد شد. اکنون زمان آن است که دولت‌ها، نهادهای بین‌المللی، رهبران دینی و متفکران جهان، با تکیه بر عقلانیت حقوقی، مسئولیت اخلاقی و میراث معنوی مشترک بشریت، برای کاهش تنش‌ها، حمایت از غیرنظامیان و احیای مسیر گفت‌وگو و عدالت، اقدام هماهنگ و مؤثر انجام دهند.

تنها از رهگذر هم‌افزایی عقل، اخلاق و قانون است که می‌توان امید، امنیت و کرامت انسانی را پاس داشت و آینده‌ای مبتنی بر صلح پایدار رقم زد.

مؤسسه احیای میراث تمدن اسلامی