کد خبر: ۴۳۵۰۵۸۷

تاریخ: ۱۵ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۷:۳۸

عضو هیئت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن:

مهم‌ترین مقدمه مقاومت، پذیرش مرجعیت قرآن است

حجت‌الاسلام علیزاده موسوی بیان کرد: اگر بپذیریم مقاومت یک سنت الهی است باید بپرسیم که تحقق آن چه الزاماتی دارد؛ به نظر بنده چند شرط دارد؛ اول بازگشت به مرجعیت قرآن؛ تا زمانی که قرآن صرفا در حد شعار و قرائت و ظواهر باقی بماند وحدت هم در حد شعار باقی می‌ماند؛ قرآن باید از حاشیه به حیات امت وارد شود.

به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدحامد علیزاده موسوی، عضو هیئت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن پژوهشگاه فرهنگ و علوم اسلامی، 15 اردیبهشت‌ماه در هم‌اندیشی علمی «جنگ رمضان: سنت‌های مقاومت از منظر قرآن کریم» که از سوی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم برگزار شد، با اشاره به سنت همگرایی امت اسلامی، گفت: مقاومت را نباید صرفاً به ایستادگی در میدان نبرد و یا مقابله سیاسی با دشمن تلقی کرد و اگر این کار را بکنیم، در حقیقت دایره معنایی آن را محدود کرده‌ایم؛ مقاومت فقط نبرد سیاسی و نظامی نیست بلکه در مقطع قرآن، مقاومت یک حالت ایمانی، اجتماعی و تمدنی است و نه کنش مقطعی.

وی افزود: هر عاملی که امت اسلامی را در برابر تهدیدات و ظلم و تجاوز امیدوارتر و پایدارتر و مسنجم‌تر کند، جزئی از منطق مقاومت است. وحدت، همگرایی و همبستگی امت از مهم‌ترین عوامل مقاومت است لذا یک توصیه اخلاقی صرف نیست بلکه یک واجب شرعی و عقلی و یک سنت الهی است.

علیزاده موسوی با اشاره به جایگاه امت‌سازی در منطق قرآن، تصریح کرد: قرآن مجموعه مؤمنان را به مجموعه‌ای از افراد که در کنار هم پراکنده هستند، نمی‌بیند بلکه آنان را یک امت منسجم مورد توجه قرار داده است لذا از آن به عنوان امت واحده یاد می‌کند که فقط خدا را می‌پرستند یعنی وحدت امت ریشه در توحید دارد، بر همین اساس، مهم‌ترین شاخصه همبستگی و وابستگی امت اسلامی، توحید است. امت ثمره طبیعی ایمان به ربوبیت واحد الهی است.

پژوهشگر پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم تصریح کرد: هر جا توحید در جان جامعه زنده باشد، میل به هم سرنوشتی و برادری و وحدت هم بیشتر خواهد بود لذا هویت جامعه با توحید شکل می‌گیرد. هر کجا قومیت و هویت‌های متعارض و تعصبات بر هویت دینی غلبه کند، باعث ایجاد فرسایش در امت خواهد شد لذا از منظر قرآن، مقاومت بدون امت‌سازی شکل نمی‌گیرد و پایدار هم نخواهد بود. نکته مهم این است که قرآن مقاومت را در سایه ایجاد یک امت همبسته واحد تعریف و تبیین کرده است.

استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه امت همگرا می‌تواند مقاومت را بر محورت ایمان و توحید شکل دهد، اضافه کرد: همگرایی و وحدتی که امروز حول محور ایمان بین ایرانیان ایجاد شده است، ناشی از همین روحیه توحیدباوری است که منجر به تقویت امت‌سازی می‌شود.

وحدت؛ عامل اقتدار

وی با بیان اینکه وحدت، فرمان الهی و شرط اقتدار است، اظهار کرد: قرآن اعتصام به حبل الهی را توصیه کرده است؛ قرآن وحدت را با تعبیر جمیعاً معرفی کرده است لذا وحدت، حزب و گروه نمی‌شناسد و ما در هر گروه و کشوری باشیم، باید یک امت واحده درست کنیم. امروز حدود دو میلیارد مسلمان باید بهم بپیوندند ولی متأسفانه برخی حکام کشورهای اسلامی مانع این وحدت و همبستگی هستند و به دامن دشمنان اسلام و مسلمین افتاده‌اند.

علیزاده موسوی بیان کرد: طبق آیه شریفه، وحدت باید بر محور ایمان و ارزش‌های الهی و عدالت باشد؛ قرآن فقط بر اعتصام فرمان نداده است بلکه بر لزوم پرهیز از تفرقه هم تأکید دارد، یعنی باید در برابر واگرایی بایستیم و مراقب تفرقه و توطئه بین صفوف مردم باشیم. امروز دشمنان تلاش زیادی دارند تا بین مردم و مسئولان اختلاف درست کنند لذا تفرقه منشأ زوال و شکست است. قرآن تأکید فرموده است بین همدیگر منازعه و نزاع نکنید تا هیمنه شما فرو بریزد.

وی تصریح کرد: قرآن، تنازع داخلی را مقدمه شکست و از دست رفتن هیمنه مسلمانان می‌داند؛ تعبیر «و تذهب ریحکم» خیلی تکان‌دهنده است، یعنی تفرقه موجب شکست می‌شود. در منظومه قرآنی، هر گاه امت به سمت اطاعت الهی و همدلی و وحدت پیش برود، زمینه اقتدار او فراهم خواهد شد و هر گاه به سمت تفرقه برود، زمینه فرسایش آن پدید خواهد آمد.

این پژوهشگر تأکید کرد: قرآن، مؤمنان را برادر همدیگر معرفی کرده است؛ برادری تعریف هویتی است نه استعاره. وقتی قرآن، مؤمنان را برادر نامیده است، یعنی یک هویت واحد دارند و رنجش بخشی از امت باعث رنجش بخش دیگر امت است. تهدید علیه بخشی از امت نمی‌تواند موجب بی‌تفاوتی بخش دیگر باشد لذا ایران نسبت به رنج مردم فلسطین و لبنان بی تفاوت نماند.

وی افزود: بعد از جنگ 12 روزه و رمضان، جنبش مقاومت در اقصی نقاط عالم در حال ایجاد است؛ جنگ 12 روزه در اندونزی و مالزی سبب رشد جایگاه فلسطین بین مردم این کشورها شده است و کتب زیادی ضد اسرائیل نوشته شده و ایران‌دوستی افزایش یافته است. این جایگاه را باید نهادینه کنیم تا موجب همگرایی بیشتر امت اسلامی شود.

علیزاده موسوی تأکید کرد: وحدت و همگرایی، ترک و لر و عرب و عجم نمی‌شناسد لذا باید تفاوت‌های نژادی، قومی و ... کنار گذاشته شود و زمینه را برای همگرایی بیشتر در داخل فراهم کنیم و البته این دو جنگ تحمیلی سبب شد تا زمینه برای همگرایی بیشتر امت اسلامی فراتر از داخل هم ایجاد شود.

مقاومت؛ سنتی الهی

وی ادامه داد: اگر بپذیریم مقاومت یک سنت الهی است، باید بپرسیم که تحقق آن چه الزاماتی دارد؛ به نظر بنده چند شرط دارد؛ اول بازگشت به مرجعیت قرآن؛ تا زمانی که قرآن صرفاً در حد شعار، قرائت و ظواهر باقی بماند، وحدت هم در حد شعار باقی می‌ماند؛ قرآن باید از حاشیه به حیات امت وارد شود.

علیزاده موسوی بیان کرد: شرط دیگر، تقویت فرهنگ اخوت و عدم اختلاف است؛ اختلاف بین ایران و کشورهای دیگر اسلامی وجود دارد ولی اگر فرهنگ اختلاف به رسمیت شناخته شده و شناخته شود، زمینه را برای گفت‌وگو فراهم خواهد کرد.

این پژوهشگر تصریح کرد: امت اسلامی، باید دشمن اصلی را بشناسند و در برابر او متحد شوند. عدالت محوری عامل دیگر در تقویت وحدت است. همچنین تقویت نهادهای فکری و علمی بین مسلمانان هم از عوامل دیگر است.