کد خبر: ۴۳۵۰۷۴۶

تاریخ: ۱۸ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۰:۱۹

پژواک اندیشه در هفته‌ای که به یاد معلم گذشت

بررسی «الهیات جنگ» در حکمت اسلامی و سیره نبوی، آیین‌های پاسداشت مقام معلم و یادبود شهید مطهری، اعلام زمان برگزاری آزمون‌های کارشناسی ارشد و دکتری، رونمایی از مجموعه «چلچراغ حکمت» و همچنین آیین بزرگداشت آیت‌الله محمدابراهیم جناتی از مهم‌ترین رویدادهای این هفته اندیشه و معارف ایکنا بود.

بسته خبری این هفته سرویس اندیشه و معارف ایکنا به مرور مجموعه‌ای از رویدادهای علمی و فرهنگی اختصاص دارد. در نخستین بخش، آیین بزرگداشت روز معلم با محوریت بازخوانی شخصیت، منش و نقش فکری شهید مرتضی مطهری برگزار شد؛ آیینی که در آن اساتید و پژوهشگران به تبیین جایگاه او در تحول علمی و فکری انقلاب اسلامی پرداختند. همچنین هم‌زمان با چهلمین روز درگذشت شهید علی لاریجانی، چند نشست علمی با محور بررسی ابعاد مختلف شخصیت علمی، اجتماعی و مدیریتی او برگزار شد. رونمایی از مجموعه چهل‌جلدی «چلچراغ حکمت» به زبان عربی به‌عنوان یکی از پروژه‌های بزرگ در حوزه ترجمه و ترویج معارف اسلامی مورد توجه قرار گرفت. اعلام زمان برگزاری کنکور کارشناسی ارشد و دکتری نیز از خبرهای مهم آموزشی این هفته بود. افزون بر این، نشست‌هایی با موضوع بازخوانی اندیشه‌ها و میراث نظری برخی رهبران و اندیشمندان شهید برگزار شد که طی آن ابعاد مختلف فکری و گفتمانی آنان مورد بررسی قرار گرفت.

مرور مهم‌ترین رویدادها را در ادامه می‌خوانیم:

میراث فکری شهید مطهری؛ از مقابله با التقاط تا گفت‌وگوی فکری با جهان عرب

آیین رونمایی از ترجمه عربی مجموعه‌ چهل جلدی «چلچراغ حکمت»، ۱۲ اردیبهشت‌ماه به همت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و با حضور آیت‌الله علی‌اکبر رشاد، رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، حجت‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، علی مطهری، نماینده سابق مجلس و علی مطهری و جمعی از اساتید، پژوهشگران و اهالی رسانه برگزار شد. آیت‌الله علی‌اکبر رشاد در بخشی از نشست با اشاره به شخصیت و جایگاه شهید مطهری، ایشان را «رکن فکری انقلاب» دانست که در منظومه فکری انقلاب اسلامی جایگاهی بی‌بدیل دارد و دستگاه فکری او نیازمند بازخوانی، ترسیم و تبیین منسجم است. او شهید مطهری را گذاردهنده مکتب کلام اجتماعی در روزگار جدید دانست و گفت: کلام اجتماعی که امروز در ادبیات ما مطرح است، غیر از الهیات اجتماعی در ادبیات غربی است.

گزارش کامل این نشست را اینجا بخوانید.

سایر اخبار به مناسبت روز معلم و بزرگداشت شهید مطهری:

حقیقت تفکر، تولید ایده و حل مسئله است

روایتی از شخصیت علمی و فرهنگی رهبر شهید، استاد مطهری و شهید لاریجانی در دانشکده الهیات تهران

«بعثت مردم»؛ قرائتی فقهی از پایداری ملت در برابر استبداد و فتنه‌ها

حجت‌الاسلام والمسلمین سیدسجاد ایزدهی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در نشست علمی «بعثت مردم؛ خوانشی فقهی ـ سیاسی» که به مناسبت وقایع اخیر برگزار شد، به تبیین جایگاه مردم در نظام اسلامی پرداخت. او با طرح این پرسش که چرا مردم به‌رغم سختی‌ها، پای انقلاب ایستاده‌اند، اظهار داشت: باید پرسید آیا این ماندگاری، منطقی پیشینی دارد؟ واقعیت این است که انقلاب ما بر پایه مردم‌سالاری دینی بنا شده است؛ در حالی که در نظام سابق، حضور مردم صرفاً تشریفاتی بود و رأی آنان هیچ جایگاهی نداشت. مردم نه در روی کار آمدن رضاخان نقش داشتند و نه در برکناری او؛ فرزند او نیز با رأی مردم بر تخت ننشست و دیدیم که هرگاه بحرانی رخ می‌داد، راه فرار را انتخاب می‌کردند. حتی کار به جایی رسیده بود که در برخی قراردادهای ملی، پادشاه کشور را هم مطلع نمی‌کردند. انقلاب اسلامی از همان ابتدا بر شانه مردم استوار بود و مردم محور اصلی تمام تحولات بودند. به همین دلیل است که تمام فتنه‌ها، کودتاها، جنگ و تحریم‌ها توسط خودِ مردم مدیریت و خنثی شده است.

راه‌اندازی سامانه مشاوره رایگان برای داوطلبان ورود به حوزه‌های علمیه

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا برته، رئیس مرکز راهبری جذب حوزه‌های علمیه، از اختصاص یک خط ویژه مشاوره تلفنی برای پاسخگویی به سؤالات داوطلبان و والدین آن‌ها خبر داد. وی با تأکید بر اینکه ورود به حوزه یک «تصمیم خانوادگی» است، افزود: ما معتقدیم هیچ داوطلب مستعدی نباید به دلیل ناآگاهی از مسیر طلبگی جا بماند. مشاوران ما با حوصله و به صورت محرمانه، حتی در مواردی که فرد شرایط لازم را نداشته باشد، صادقانه راهنمایی‌های لازم را ارائه می‌دهند. علاقه‌مندان به ثبت‌نام و کسب اطلاعات بیشتر می‌توانند به سامانه پذیرش به نشانی paziresh.ismc.ir مراجعه کنند.این خدمات به صورت تلفنی، مجازی و حضوری ارائه می‌شود. داوطلبان می‌توانند در روزهای کاری از ساعت ۸ الی ۱۸ با شماره ۳۳۱۳۴۰۰۰-۰۲۵ تماس گرفته و از راهنمایی طلاب مجرب و روان‌شناسان حوزوی بهره‌مند شوند. همچنین امکان ارتباط در پیام‌رسان ایتا و مراجعه حضوری به مرکز راهبری جذب در قم فراهم شده است.

پیروزی ایران در «جنگ رمضان» در تاریخ پس از اسلام بی‌نظیر است

آیت‌الله احمد مبلغی؛ عضو مجلس خبرگان رهبری، ۱۲ اردیبهشت‌ماه در وبینار تخصصی تحلیلی «رهبری سوم؛ اقتدار ملی و نقش‌آفرینی ایران در نظم نوین جهانی» که از سوی دانشگاه ادیان و مذاهب قم برگزار شد، به تحلیل ابعاد جنگ رمضان و جایگاه ایران پرداخت. او با تقسیم‌بندی بازه‌های زمانی به سه مرحله‌ پیش، حین و پس از جنگ، تأکید کرد که اقتدار ایران در هر سه مرحله مشهود بوده است؛ چراکه هدف دشمن نابودی کامل نظام در چند روز و در پی شهادت رهبر شهید بود، اما به این هدف نرسیدند. او ریشه‌ این اقتدار را حضور، آگاهی و تاب‌آوری بالای مردم دانست و افزود: این سطح از حضور برای جهانیان تعجب‌آور بود، تا جایی که حتی هم‌پیمانان ترامپ در گردابی که او ایجاد کرده بود، با وی همراهی نکردند. مبلغی با اشاره به شرایط پساجنگ اظهار کرد: امروز با در اختیار داشتن گلوگاه راهبردی تنگه هرمز، ایران در موقعیت مقتدرانه‌ای قرار دارد. راهبرد جنگی ما نه تنها دشمن را ناکام گذاشت، بلکه قدرت ملی را افزایش داد. این پیروزی راهبردی در تاریخ ایرانِ پس از اسلام بی‌نظیر است و همین موضوع سبب نگرانی عمیق دشمنان شده است.

بزرگداشت آیت‌الله جناتی و سخن از مقام علمی و فقهی ایشان

مراسم بزرگداشت فقیه زمان‌شناس، آیت‌الله محمدابراهیم جناتی، با حضور جمعی از علما و استادان درس خارج حوزه علمیه، شاگردان و خانواده ایشان 17 اردیبهشت‌ماه در ستاد دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برگزار شد. حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی مهریزی در این نشست با اشاره به ویژگی‌های فقهی و روش اجتهادی آیت‌الله جناتی گفت: ایشان در میان فقهای نواندیش دو امتیاز مهم داشتند؛ نخست آنکه مبانی آرای خود را منسجم کرده و با نگاهی جامع به مسائل می‌نگریستند، به‌ گونه‌ای که موضوعاتی چون حکومت، سیاست و مسائل زنان را در یک منظومه فکری واحد بررسی می‌کردند و از صدور آرای متناقض پرهیز داشتند. ویژگی دیگر آیت‌الله جناتی توجه به فقه مقارن و مطالعه دیدگاه‌های ادیان و مذاهب مختلف بود که با مراجعه به منابع معتبر و در چارچوبی اصولی و معتدل انجام می‌شد. همچنین پرهیز از اصول احتیاطی افراطی، توجه به عرصه حکمرانی، دوری از مباحث صرفاً انتزاعی و توجه به ملاکات احکام و شرایط و مقتضیات اجرای آن‌ها را از دیگر ویژگی‌های روش فقهی ایشان در صدور فتوا برشمرد.

در بخش دیگر نشست حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه به بیان ویژگی‌های ایشان پرداخت و گفت: اگر کسی بپرسد نقطه کانونی و مرکزی فکر ایشان چه بود؟ تحول حکم شرعی در بستر تحول موضوع نقطه کانونی اندیشه ایشان است. خسروپناه با بیان اینکه در تحول باید به چند نکته توجه کنیم، اظهار کرد: ایشان به فقهایی چون مقدس اردبیلی، صاحب جواهر و امام و برخی فقهای اهل سنت در آراء استناد می‌کند و می‌گوید نگاه تحولی اجتهادی را فقهای دیگر هم داشته‌اند و من بدعت درست نکرده‌ام. دیگر اینکه تحول در نظر ایشان به معنای بیان حکم ثانوی نیست و دیگر اینکه تحول حکمی به معنای تغییر حلال و حرام پیامبر(ص) نیست همچنین این تحول غیر از آسیب‌هایی است که برخی نواندیشان دارند مثلا برخی حکم خدا را با مصلحت تغییر می‌دهند. ایشان عوام‌زده نبودند مثلا برخی می‌گویند حالا که جوانان به موسیقی راک و بلوز و .. علاقه دارند آن را حلال کنیم اما ایشان با وجود توجه به زمان بر اصول پایبند بود.

حجت‌الاسلام والمسلمین کاظم قاضی‌زاده نیز با بیان اینکه توجه به سنت و واقعیات جامعه و زمانه در مجموعه فعالیت دوران حیات ایشان مشهود بود، افزود: ایشان از یک سو پا در سنت و از سوی دیگر پا در واقعیات جامعه امروز داشتند. فقهایی داریم که رساله دارند و درس می‌دهند و اجتهاد قوی هم دارند اما به واقعیات زمانه توجهی ندارند و برخی هم از فقه گذر و تلاش می‌کنند با دستگاه‌های دیگری زندگی مردم را مورد توجه قرار دهند.

شهید لاریجانی الگوی مردم‌سالاری دینی را پادزهر لیبرال‌دموکراسی غربی می‌دانست

در این هفته، چهلمین روز از شهادت علی لاریجانی نیز فرا رسید. به همین مناسبت، صاحبان اندیشه و قلم با نگارش یادداشت‌ها، انتشار مطالب تحلیلی و برگزاری نشست‌هایی، به بررسی ابعاد گوناگون شخصیت، اندیشه‌ها و ویژگی‌های فردی و اجتماعی ایشان پرداختند و تلاش کردند نقش و جایگاه او را در عرصه‌های مختلف مورد واکاوی قرار دهند.

محمدسعید عبداللهی در نشست علمی بررسی آرای شهید لاریجانی، ضمن تشریح ابعاد فکری و تجارب حکمرانی ایشان، بر نقش بی‌بدیل وی در تبیین رابطه دین و حکومت تأکید کرد. وی با اشاره به نقد شهید لاریجانی بر لیبرال‌دموکراسی و الیگارشی ثروتمندان، «عقلانیت دینی» را پادزهر سکولاریسم پنهان و مبنای اصیل مردم‌سالاری دینی معرفی کرد که ریشه در اندیشه‌های امام(ره)، رهبری شهید و بزرگانی چون مطهری و بهشتی دارد.

سایر یادداشت و  گزارش‌ها را می‌توانید در ادامه بخوانید:

شهادت در نبرد رمضان؛ پیوند سرخ حکمت و ایثار در زیست‌جهان شهید لاریجانی

تقابل «عصر یأس غربی» با «الهیات امید اسلامی» در گفتمان رهبر شهید

حجت‌الاسلام محمدباقر پورامینی در نشستی درباره میراث کلامی رهبر شهید گفت که یکی از مسائل مهم انسان معاصر، مسئله «امید» در برابر آنچه در غرب «عصر یأس» نامیده می‌شود، است. به گفته او، در اندیشه رهبر شهید امید تنها یک حالت روانی نیست، بلکه مفهومی الهیاتی و مبتنی بر جهان‌بینی توحیدی است که می‌تواند پاسخگوی بحران‌های معنوی و اجتماعی عصر حاضر باشد. وی افزود در حالی که الهیات امید در غرب پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفت و اغلب رویکردی منفعلانه داشت، در اندیشه رهبر شهید امید رویکردی کنش‌محور دارد و بر پایه توحید، باور به معیت و نصرت الهی و ضرورت مجاهدت و تلاش انسان برای رسیدن به پیروزی استوار است.

حجت‌الاسلام والمسلمین سیدسجاد ایزدهی نیز در ادامه افزود: برخی افراد صاحب اندیشه‌اند، اما برخی دیگر «راهبر فکر» و «اندیشه‌ساز» هستند؛ شخصیت‌هایی که فارغ از تلاطم‌های روزمره، آینده‌نگار و آینده‌سازند. از امام شهید می‌توان به‌عنوان راهبری یاد کرد که جامعه را بر مدار دانش هدایت کرد و مسیر تمدنی انقلاب اسلامی را بر بنیادهای دینی و ترسیم آینده مطلوب استوار ساخت. تفاوت بنیادین ایشان با اندیشمندانی که صرفاً در کنج خانه‌ها یا پژوهشگاه‌ها به تئوری‌پردازی می‌پردازند، در «راهبری اجرایی جامعه» بود.

بیشتر بخوانید: حضور مردم در صحنه، محصول میراث کلامی رهبر شهید است

آرمانگرایی واقع‌بینانه در نگاه رهبر شهید

هندسه استقلال و عزت در منظومه فکری رهبر شهید

محمدذکی رضایی، دکترای قرآن و مدیریت جامعه‌المصطفی العالمیه، در یادداشتی اختصاصی برای ایکنا به تبیین «هندسه استقلال و عزت در منظومه فکری رهبر شهید» پرداخته است. او در این یادداشت توضیح می‌دهد که در اندیشه رهبر شهید، استقلال و عزت ریشه در توحید دارند و صرفاً مفاهیم سیاسی نیستند، بلکه در ابعاد مختلف فردی، سیاسی، نظامی، علمی و اقتصادی معنا پیدا می‌کنند. به باور نویسنده، تحقق این مفاهیم در گرو خودسازی فردی، اتکا به توان داخلی، پیشرفت علمی و اقتصادی و مقاومت در برابر سلطه بیگانگان است.

پاسخی فلسفی به پرسشی سیاسی؛ چرا غرب با ما می‌جنگد

عبدالوهاب فراتی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، با دغدغه تبیین ریشه‌های فلسفی رفتارهای سیاسی غرب و پاسخ به این پرسش که «چرا غرب با ما می‌جنگد» یادداشتی نوشته است. او تلاش می‌کند نشان دهد که برای فهم رفتارهای سیاسی امروز غرب باید به تحولات تاریخی فلسفه غرب و تغییر نگاه آن به عقل، اخلاق و حقیقت توجه کرد. او در این یادداشت توضیح می‌دهد که در فلسفه یونان باستان، عقل در پیوند با اخلاق و جست‌وجوی زندگی خوب معنا داشت، اما در دوره مدرن با اندیشه‌هایی مانند دکارت و نگاه علمی نیوتن، عقل به ابزاری برای شناخت و تسلط بر جهان تبدیل شد و از اخلاق جدا شد. به باور او این روند به شکل‌گیری «عقلانیت ابزاری» انجامید؛ وضعیتی که در آن قدرت و منافع جای ارزش‌های اخلاقی را گرفته و به همین دلیل در سیاست بین‌الملل، معیارهایی مانند حقوق بشر یا عدالت اغلب تابع منافع قدرت‌های غربی می‌شوند.

اراده ملت‌های آگاه در برابر قدرت‌های متجاوز غلبه می‌کند

رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی در گفتگو با ایکنا با اشاره به مبانی حقوق بین‌الملل تأکید می‌کند که هرگونه حمله نظامی به یک کشور بدون مجوز شورای امنیت یا شرایط دفاع مشروع غیرقانونی است و اقداماتی مانند حملات نظامی، تحریم‌ها یا ترور دانشمندان ایرانی را نقض اصول بنیادین حقوق بین‌الملل می‌داند. او همچنین معتقد است که سکوت یا واکنش ضعیف نهادهای بین‌المللی به این مسائل ناشی از ساختار قدرت در شورای امنیت و وجود حق وتو برای کشورهای قدرتمند است که به ایجاد استانداردهای دوگانه در اجرای قوانین بین‌المللی منجر شده است. در ادامه، عملکرد ایالات متحده در خاورمیانه را مبتنی بر اهداف ژئوپلیتیکی مانند کنترل منابع انرژی، حمایت از متحدان منطقه‌ای و مهار رقبایی مانند ایران توصیف می‌کند و این سیاست‌ها را عامل بی‌ثباتی و بحران در منطقه می‌داند.او حمله به مراکز غیرنظامی مانند بیمارستان‌ها و دانشگاه‌ها را نقض حقوق بشردوستانه و جنایت جنگی معرفی کرده و بر نقش دانشگاه‌ها در شرایط بحرانی تأکید می‌کند؛ به این معنا که مراکز علمی باید علاوه بر آموزش، در حوزه تولید علم راهبردی، توسعه فناوری و انتقال روایت ایران به جامعه علمی جهان فعال باشند. وی همچنین نقش نخبگان، دانشگاهیان و سایر اقشار جامعه را در تقویت تولید داخلی، پیشرفت علمی و مقابله با فشارهای خارجی مهم می‌داند و معتقد است که با حفظ وحدت ملی، تقویت توان علمی و دیپلماسی فعال، ایران می‌تواند از چالش‌های موجود عبور کند و در نهایت در برابر فشارها و جنگ‌های ترکیبی مقاومت کند.

تفاوت اخلاق جنگ در اسلام و غرب، ریشه در «اصل ربوبیت» دارد

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران سلسله نشست‌های تخصصی با عنوان «الهیات جنگ در حکمت اسلامی» را با حضور اساتید و پژوهشگران برگزار می‌کند. حمیدرضا آیت‌اللهی در این نشست به بررسی مبانی اخلاقی و حقوقی جنگ از منظر اسلامی پرداخت و تأکید کرد که در مخاصمات مسلحانه باید اصول اخلاقی، حقوق بشردوستانه و قواعد بین‌المللی رعایت شود. به گفته او، یکی از مبانی مهم اخلاقی «اصل طلایی اخلاق» است که بر رفتار متقابل عادلانه میان انسان‌ها تأکید دارد. همچنین در قوانین جنگ، حفاظت از غیرنظامیان مانند زنان و کودکان و پرهیز از به‌کارگیری سلاح‌های کشتار جمعی از اصول اساسی محسوب می‌شود و هدف قرار دادن این افراد یا اماکن غیرنظامی با عرف بین‌المللی و اصول اخلاقی در تعارض است. او در ادامه با تبیین نگاه الهیاتی اسلام به جنگ توضیح داد که براساس اصل «ربوبیت الهی»، مالک حقیقی جان و جهان خداوند است و انسان تنها با اذن الهی حق تصرف در آن را دارد؛ از این رو کشتن انسان یا حتی حیوان بدون مجوز الهی جایز نیست. در نتیجه جنگ در اسلام تنها در شرایط خاصی مانند دفاع مشروع و با رعایت محدودیت‌های اخلاقی مجاز است. او با اشاره به رفتار امام علی(ع) در جنگ صفین به عنوان نمونه‌ای از رعایت اصول انسانی در جنگ، تأکید کرد که حتی در برابر دشمن نیز نباید از چارچوب‌های اخلاقی و انسانی عبور کرد.

اعلام زمان ثبت‌نام و برگزاری آزمون‌های ارشد و دکتری سال ۱۴۰۶

سازمان سنجش آموزش کشور با هدف ایجاد آمادگی و برنامه‌ریزی دقیق داوطلبان، جدول زمان‌بندی آزمون‌های تحصیلات تکمیلی سال ۱۴۰۶ را منتشر کرد. متقاضیان شرکت در آزمون دکتری سال ۱۴۰۶ می‌توانند از روز شنبه ۳ آبان‌ماه تا ۹ آبان‌ماه ۱۴۰۵ نسبت به ثبت‌نام خود اقدام کنند. فرآیند برگزاری این آزمون نیز در روز جمعه ۱۶ بهمن‌ماه ۱۴۰۵ در حوزه‌های امتحانی سراسر کشور انجام خواهد شد. داوطلبان مقطع کارشناسی ارشد نیز از روز یکشنبه ۱۶ آذرماه تا ۲۲ آذرماه ۱۴۰۵ فرصت دارند تا در این آزمون ثبت‌نام نمایند. طبق جدول زمان‌بندی، این آزمون در روزهای پنجشنبه ۱۶ و جمعه ۱۷ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۶ برگزار می‌گردد.

موانع ارتباط با نسل جدید را برطرف کنیم

بیژن عبدالکریمی در مراسم بزرگداشت مقام معلم با انتقاد از عملکرد نهادهای علمی و فرهنگی، بر ضرورت تغییر گفتمان در مواجهه با نسل جدید تأکید کرد و گفت: جامعه در آستانه یک نوزایی بزرگ قرار دارد و دوقطبی‌های پیشین جای خود را به درکی نوین از امنیت و هویت ملی داده است. او همچنین با اشاره به اینکه باید ادبیات تکراری در ارتباط با مردم را کنار گذاشت گفت: خواسته اصلی من این است که موانع ارتباط با نسل جدید و توده‌های مردم را برطرف کنیم. این امر با ادبیات تکراری و رسمی گذشته ممکن نیست و ما نیازمند خلق ادبیاتی نوین هستیم. او در ادامه به وقایع سال ۱۴۰۴ و جنگ رمضان اشاره کرد، این مقطع را یک نقطه عطف تاریخی توصیف کرد و گفت: امروز ایران به «لیگ دسته یک» جهانی راه یافته، اما نظام آموزشی و دانش ما هنوز ظرفیت بازی در این سطح را ندارد. وی معتقد است جامعه در آستانه یک رنسانس جدید قرار دارد؛ چرا که حتی معترضان نیز در سوگ رهبر شهید گریستند که نشان‌دهنده لزوم درکی متفاوت و نوین از مسائل جاری کشور است.

جنگ و صلح در سیره نبوی؛ ابزاری در خدمت «سعادت»

اصغر افتخاری، رئیس دانشگاه امام صادق(ع)، در نشستی با موضوع «اخلاق صلح و جنگ در سیره نبوی» بیان کرد که در اندیشه پیامبر اسلام(ص)، جنگ و صلح به‌خودی‌خود هدف نیستند بلکه ابزارهایی برای تحقق «سعادت و هدایت انسان‌ها» به شمار می‌روند. به گفته او، در گفتمان اسلامی ارزش اخلاقی جنگ یا صلح وابسته به شرایط و پیامدهای آن است؛ به‌گونه‌ای که در برخی موقعیت‌ها ممکن است جنگ رفتاری شرافتمندانه و در مواردی صلح اقدامی ناپسند تلقی شود. وی تأکید کرد که در سیره نبوی، اخلاق بر همه عرصه‌های سیاسی، حقوقی و نظامی حاکم است و پیامبر(ص) در نگاه اخلاقی خود میان انسان‌ها از نظر حق برخورداری از هدایت و سعادت تفاوتی قائل نبودند.وی با اشاره به صلح حدیبیه و فتح مکه توضیح داد که پیامبر(ص) متناسب با هدف هدایت، گاه از صلح و گاه از اقتدار نظامی بهره می‌بردند و اصل بنیادین در همه تصمیم‌ها، رشد و رهایی انسان‌ها بوده است.