کد خبر: ۴۳۵۱۷۴۶

تاریخ: ۲۲ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۰۹:۰۰

اندیشمند سودانی در گفت‌وگو با ایکنا مطرح کرد

خوانشی نو برای جهان عرب از گفتمان امام شهید در آینه رسانه

محمد النور الزاکی، تصریح کرد: پس از شهادت پرافتخار و عظیم رهبر انقلاب و بروز و ظهور احساسات و عواطف شعله‌ور در جهان اسلام، امت احساس کرد که شکست دشمن آمریکایی ممکن است. همه این عوامل به نوعی همگرایی و اجماع میان همه مهمانان حاضر در برنامه «الوجه الآخر» در خوانش‌هایشان از مکتب فکری رهبر شهید، با وجود تفاوت‌های ملی، سیاسی، مذهبی و دینی آنان انجامید.

برنامه‌ تلویزیونی «الوجه الآخر» یکی از تولیدات فاخر شبکه‌ جهانی الکوثر است که با رویکردی تحلیلی و اندیشه‌محور، به واکاوی ریشه‌های فکری و فرهنگی پدیده‌های معاصر می‌پردازد.

این برنامه در سری جدید تولید خود که جمعه شب‌ها ساعت 21 از شبکه جهانی الکوثر روی آنتن می‌رود؛ در پی بازخوانی گفتمان انقلاب اسلامی و ارائه نگاهی عمیق به اندیشه رهبر شهید، حضرت آیت‌الله امام خامنه‌ای(قدس سره) به مخاطبان عرب‌زبان از طریق میزبانی از نخبگان و کارشناسانی از سراسر جهان اسلام است.

محمد النور الزاکی، یکی از چهره‌های فعال در عرصه‌ رسانه و اندیشه‌ اسلامی سودان در گفت‌وگو با ایکنا پیرامون اهداف برنامه، مهم‌ترین ایستگاه‌های آن، چالش‌هایی که با آن روبه‌رو بوده، و نیز دیدگاهش درباره تأثیر این گفتمان در جهان عرب سخن گفت.

شرح گفت‌وگو از این قرار است:

ایکنا ـ سید الزاکی، نام برنامه «الوجه الآخر» به چه حقیقتی اشاره دارد؟ و چرا بازخوانی گفتمان رهبر شهید، امروز به‌ویژه در جهان اسلام، بیش از هر زمان دیگری ضروری شده است؟

نام برنامه «الوجه الآخر» به این حقیقت اشاره دارد که دیدگاه‌ها، خوانش‌ها و گرایش‌های مذهبی، فکری و تمدنی گوناگون و حتی متضادی وجود دارند و برنامه در پی معرفی و تبیین واقعی این دیدگاه‌ها، به دور از تبلیغات و تحریف‌هایی است که صاحبان آن مکاتب فکری و تجربه‌های تمدنی انجام می‌دهند؛ چه در زیباتر نشان دادن چهره خود و چه در مخدوش کردن چهره مخالفانشان.

تمرکز اصلی بر تبیین حقیقت دیدگاه لیبرالیِ استکباریِ صهیونی ـ غربی است که در پی تحمیل سلطهٔ فکری، سیاسی و اقتصادی خود و نیز سبک زندگی خویش بر جهان بوده، و نیز معرفی دیدگاه تمدنیِ انسانیِ اسلامیِ انقلاب و دو امام بنیان‌گذار و شهید آن رضوان‌الله‌علیهما.

اهمیت ارائه خوانشی از اندیشه، گفتمان، رفتار و مواضع رهبر شهید و نیز تجربه انقلاب اسلامی که او رهبری کرد، از آن‌روست که وی رهبر رویارویی و مقاومت تمدنی اسلامی در برابر نظام سلطه غربی بود. رهبر انقلاب سقف این رویارویی تمدنی اسلامی با غرب را به بالاترین سطوح رساند؛ امری که چالشی را که امت با آن روبه‌روست، به بزرگ‌ترین و خطرناک‌ترین چالش در تاریخش بدل کرده است.

ایشان این رویارویی همه‌جانبه را شخصاً و از طریق نهادهایش به‌صورت مؤثر به پیش برد، تا امت را در آستانه پیروزی تاریخی قرار دهد و افقی انسانی و تمدنی بی‌سابقه برای دستیابی به جایگاهش بگشاید. اما اگر شکست بخورد ـ خدای ناکرده ـ درهم خواهد شکست و هر تلاش نهضت‌ساز برای قرن‌های آینده را از دست خواهد داد.

از آنجا که او صاحب دیدگاه و تجربه بود، لازم است اندیشه و گفتمانش به امت عرضه شود، همراه با تبیین حقیقت استکبار غربی، تا امت راه خود را به سوی آینده روشنش بازشناسد.

ایکنا ـ برنامه شما از نخبگان و کارشناسانی از کشورهای مختلف جهان اسلام میزبانی کرد. این تنوع فکری و جغرافیایی چگونه به بازخوانی مکتب رهبر شهید کمک کرد؟ آیا همه مهمانان هم‌نظر بودند یا دیدگاه‌های متفاوتی نیز وجود داشت؟

از ویژگی‌هایی که برنامه «الوجه الآخر» در دوره گذشته از آن برخوردار بود، ارائه مکتب فکری و عملی امام شهید (رضوان‌الله‌تعالی‌علیه) از زبان خود ایشان بود، از طریق پخش بخش‌های تصویری. همچنین برنامه در فضای رویارویی نظامی میان انقلاب اسلامی و غرب، و در سایه قهرمانی‌های بزرگ ملت ایران، نیروها و رهبری آن ارائه شد.

پس از شهادت پرافتخار و عظیم رهبر انقلاب و احساسات و عواطف شعله‌ور در جهان اسلام، امت احساس کرد که شکست دشمن آمریکایی ممکن است. همه این عوامل به نوعی همگرایی و اجماع میان همه مهمانان در خوانش‌هایشان از مکتب فکری رهبر شهید، با وجود تفاوت‌های ملی، سیاسی، مذهبی و دینی آنان، انجامید.

این تنوع فکری و مذهبی میان کارشناسان امکان ارائه خوانشی از زوایای گوناگون از گفتمان امام شهید رضوان‌الله‌علیه را فراهم کرد. هرچند لزوماً این تنوع به تعمیق خوانش منجر نشد و این امر به میزان عمق فکری کارشناسان بستگی داشت، اما بی‌تردید این تنوع به غنای خوانش و گسترش افق‌های آن کمک کرد.

همچنین برنامه برای نخستین‌بار موضوع آفریقا در اندیشه امام شهید را مطرح کرد و  بر اساس آنچه در سخنرانی‌های مستند ایشان یافتیم؛ متوجه شدیم که رهبر شهید ما بیش از ۱۷۲ بار درباره آفریقا، مسائل آن، تحلیل واقعیت آن و رابطه استکبار با آن سخن گفته است.

ایکنا ـ مخاطب اصلی شما جهان عرب است. چالش‌ها و جذابیت‌های بازخوانی گفتمان امام شهید برای این مخاطب چیست؟ آیا گفتمان او هنوز در جهان عرب زنده و تأثیرگذار است؟

محدود بودن پخش (تنها از طریق ماهواره و وب‌سایت)، و نبود پخش از طریق پرکاربردترین و رایج‌ترین اپلیکیشن‌ها، چالشی جدی برای رسانهٔ مقاومت و رسانهٔ ایرانیِ برون‌مرزی بوده و هست. این امر به کاهش میزان انتشار، بیننده و تعامل گسترده مردمی انجامیده که امکان سنجش جهت‌گیری‌های افکار عمومی نسبت به اندیشه امام شهید را فراهم می‌کند.

با این حال، تماس‌ها و مشارکت‌ها ـ با وجود محدود بودن ـ نشان‌دهنده تعامل مثبت رو به رشد با مکتب فکری رهبر شهید در میان مخاطبان عرب است. همچنین پرسش‌ها و مشارکت‌ها بیانگر نیاز شدید به بازطرح گفتمان اوست، زیرا اندیشه‌ها، مواضع و سخنان ایشان از یک‌سو به دلیل مانع زبانی و از سوی دیگر به دلیل پرده تبلیغات تخریبی و مستمر طی چهل‌وهفت سال، از آنان پنهان مانده است؛ تبلیغاتی که رسانه‌های غربی و برخی رسانه‌های عربی و وهابی افراطی انجام داده‌اند. به‌طور کلی، نیاز فوری به تکرار طرح گفتمان رهبر شهید، بررسی اشکالات مطرح‌شده پیرامون آن، و پاسخ به شبهات تبلیغ‌شده وجود دارد.

باید گفت که مکتب فکری و عملی رهبر شهید انقلاب دارای اصالت اسلامی، عمق معرفتی، عقلانیت، دقت در بیان بدون پیچیدگی، همراه با پویایی و معاصرت، و نیز اخلاق‌مداری و معنویت، و تطابق گفتار و کردار است. این ویژگی‌ها آن را دارای قدرت ذاتی کرده است؛ بی‌همتاست و بیش از آنکه نیاز به توضیح داشته باشد، نیازمند طرح گسترده و مستمر است تا به بیشترین تعداد از مردم در جوامع عربی و اسلامی برسد.

ایکنا ـ شبکه الکوثر به‌عنوان یک رسانهٔ فراملی، چه مسئولیت ویژه‌ای در بازخوانی و انتشار مکتب فکری رهبر شهید بر عهده دارد و چگونه توانسته این گفتمان را با زبانی قابل فهم به مخاطب عرب منتقل کند؟

شبکه الکوثر، به‌عنوان تلویزیون فرهنگی عربی رسمی جمهوری اسلامی، نهادی است که باید بار مسئولیت زبان فرهنگی عربی انقلاب و سکوی رسانه‌ای فکری آن در جهان عرب را بر دوش بکشد. ازاین‌رو، وظیفه آن تبیین دیدگاه فکری و تمدنی انقلاب اسلامی است، آن‌گونه که در آثار رهبران فکری آن، مانند دو امام پیشین و امام کنونی، و نیز در اندیشه اصیل رهبران مجاهدی چون مطهری، مصباح، صدر و دیگران نمایان است.

همچنین این شبکه وظیفه دارد واقعیت پویایی فرهنگی در ایران را از طریق ترجمه سخنرانی‌های خطیبان و متفکران برجسته مانند فاطمی‌نیا، فلسفی، پناهیان، رفیعی، قرائتی، ازغدی و دیگران منتقل کند، تا حقیقت رواج اندیشه و فرهنگی سرشار از معنویت، اخلاق، عینیت و علم در جمهوری اسلامی و تحت حمایت انقلاب آشکار شود.

بر اساس شیوه «دور زدن تحریم‌ها»، شبکه الکوثر باید از طریق انعطاف عملی و ارائه حمایت لازم، روش‌های نوینی برای رسیدن به مخاطبان عربِ تشنه اندیشه انقلاب ابداع کند. منصفانه باید گفت که موفقیت‌های الکوثر در انجام رسالت فرهنگی و فکری خود، مدیون تلاش‌های مرکز اسلام اصیل و حجت‌الاسلام شیخ اسد نیز هست که همواره در پی رفع موانع و ارائه حمایت لازم است. از شبکه و مدیریت آن به‌خاطر تلاش‌های مستمرشان و نیز از شیخ اسد و مرکز اسلام اصیل قدردانی می‌شود. امید آن است که تلاش‌ها با صرف اندیشه، انرژی و امکانات بیشتر از سوی همه طرف‌های مرتبط با برنامه «الوجه الآخر» تکمیل شود تا سطح عملکرد و انجام وظیفه به بهترین شکل ارتقا یابد.

ایکنا ـ در طول پخش برنامه الوجه الآخر، تأثیرگذارترین روایت که از یکی از مهمانان یا کارشناسان شنیدید چه بود؟

دکتر محمدعلی آذرشب حفظه‌الله در بخشی تصویری که با او ضبط و پخش کردیم، نقل کرد: «امام شهید رضوان‌الله‌تعالی‌علیه روی لحافی بر زمین و بدون تخت می‌خوابید.» این صحنه به‌شدت مرا تکان داد.

ایکنا ـ نظرسنجی اخیر مؤسسه «العرب بارومتر» نشان می‌دهد که نگاه جهان عرب به رهبر شهید و میزان محبوبیت ایشان پس از شهادت، و پس از پایداری و دفاع قدرتمندانه ایران در برابر تجاوز صهیونیستی و آمریکایی، به‌طور چشمگیری ارتقاء یافته است. به نظر شما علت این تحول اساسی چیست؟

به نظر من، این تحول به مجموعه‌ای از عوامل بازمی‌گردد که مهم‌ترین آن تجربه عملی مقاومت و پایداری جمهوری اسلامی در برابر فشارهای آمریکایی و صهیونیستی است، که الگویی متفاوت از قدرت و استقلال ارائه کرده است.

همچنین کاهش تأثیر روایت‌های رسانه‌ای غربی و افزایش سطح آگاهی در جهان عرب، در بازنگری تصویر رهبر شهید نقش داشته است. افزون بر این، حضور عملی و تأثیرگذار گفتمان ایشان در عرصه‌های واقعیت باعث شده بسیاری حقیقت آن را دور از تحریف رسانه‌ای کشف کنند، که این امر به افزایش محبوبیت و بهبود تصویر امام شهید در افکار عمومی جهان عرب انجامیده است.