کد خبر: ۴۳۵۱۸۱۷

تاریخ: ۲۲ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۷

وزیر تعاون تأکید کرد

ارتباط؛ مشکل اصلی مشاغل خانگی

وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی گفت: مشکل اصلی در حوزه مشاغل خانگی مسئله ارتباط است نه تأمین مالی. آنچه کار توسعه این مشاغل را سخت می‌کند، نبود ارتباط مؤثر میان نهادهای دولتی، بخش خصوصی و فعالان است.

به گزارش خبرنگار ایکنا، پنجاهمین نشست ستاد ملی ساماندهی و حمایت از مشاغل خانگی و آیین رونمایی از طرح هزار میدان، هزار بازار و رونمایی از سامانه جدید مشاغل خانگی امروز، سه‌شنبه ۲۲ اردیبهشت‌ماه با حضور احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در مجموعه فرهنگی، ورزشی تلاش تهران برگزار شد.

در ابتدای این نشست، سیدمالک حسینی، معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی طی سخنانی ضمن عرض خیر مقدم به حضار، اظهار کرد: وزارت کار با بهره‌گیری از توصیه‌ها و راهنمایی‌های وزیر کار، بستر گفت‌وگوی جدیدی را با بخش تجارت الکترونیک، سکو‌های پیام‌رسان و سکو‌های دارای ظرفیت فروش ایجاد کرده است. بر اساس برنامه‌های اعلام‌شده، محوریت جلسات پیشین بر خارج کردن مشاغل خانگی از حاشیه و توجه به این حوزه که پیشتر کمتر مورد توجه قرار می‌گرفت، متمرکز بوده است.

حسینی بیان کرد: استراتژی سال گذشته، مسئله‌سازی و جدی‌گرفتن مشاغل خانگی بود. فرآیند پالایش داده‌های نامطمئن آغاز شده و اکنون داده‌هایی قابل برنامه‌ریزی در این حوزه در دست است. بر اساس آخرین آمار‌های جهانی، ۶۰ درصد بازار کار امروز در اختیار فریلنسر‌ها قرار دارد و پیش‌بینی می‌شود طی چهار سال آینده، ۸۰ درصد از مشاغل، ماهیت فریلنسری پیدا کنند. گزارش‌های بین‌المللی حاکی از آن است که ۶۰۰ رشته فعالیت متفاوت در حوزه‌های مالی، هنری و صنعتی در قالب مشاغل خانگی قابل تعریف است.

وی افزود: بر اساس قانون برنامه هفتم توسعه، تمرکز بر مشاغل خرد و خانگی در دستور کار قرار گرفته است. در حال حاضر حدود دو میلیون و صد هزار نفر از فعالان این حوزه موفق به اخذ مجوز شده‌اند و از این میان داده‌های دقیق یک میلیون و ۶۵۰ هزار نفر استخراج شده است (چراکه در برهه‌ای مجوز‌ها به صورت دستی صادر می‌شده و فرآیند به‌روزرسانی در جریان است). ۸۱ درصد از دارندگان مجوز مشاغل خانگی را زنان و ۱۹ درصد را مردان تشکیل می‌دهند. با توجه به نرخ مشارکت اقتصادی ۱۸ درصدی زنان در ایران، این حوزه ظرفیت مهمی برای حل مسئله اشتغال زنان متناسب با ساختار فرهنگی کشور محسوب می‌شود.

حسینی ادامه داد: بررسی مجوز‌های صادر شده نشان می‌دهد که ۷۱ درصد از آنها مربوط به ۱۰ رشته پرطرفدار از جمله قالی‌بافی، صنایع دستی، پوشاک، بسته‌بندی محصولات، تولیدات دامی، فعالیت‌های حقوقی، نرم‌افزار و خدمات هنری است. در زمینه پرداخت تسهیلات نیز صنایع نساجی و پوشاک بیشترین سهم را به خود اختصاص داده‌اند. در میان متقاضیان نیز ۱۶ درصد دارای تحصیلات کارشناسی ارشد و بالاتر هستند.

معاون وزیر کار بیان کرد: یکی از چالش‌های اساسی فعالان مشاغل خانگی (به ویژه زنان سرپرست خانوار) که در گفت‌و‌گو با ۱۵۰ نفر از برترین‌های ملی این حوزه در سال گذشته احصا شد، مسئله فروش و بازاریابی است. بسیاری از این فعالان صرفاً از طریق نمایشگاه‌های فصلی امکان عرضه محصولات خود را داشتند. با توجه به اختلال در شبکه اینترنت از دی‌ماه گذشته و پرهزینه بودن برگزاری نمایشگاه‌های مستقل، وزارت کار با همکاری دستگاه‌هایی نظیر وزارت کشور، میراث فرهنگی، شهرداری تهران، بنیاد برکت، سازمان فنی و حرفه‌ای و وزارت ارشاد، برنامه برگزاری نمایشگاه‌های یک‌روزه را در دست اجرا دارد.

وی تصریح کرد: بر این اساس، هزار نقطه در سطح کشور طی ۱۰ روز آینده میزبان این نمایشگاه‌ها خواهند بود. زمان برگزاری بسته به شرایط جغرافیایی (از صبح تا شب یا بعدازظهر تا شب) متغیر است و این نمایشگاه‌ها به صورت تکرارشونده هر دو هفته یک بار تا پایان اسفند ۱۴۰۵ ادامه خواهد یافت. همچنین با مشارکت اتحادیه‌های تخصصی، فرآیند استانداردسازی و رتبه‌بندی مشاغل خانگی بر اساس ۱۰ شاخص تعریف شده آغاز شده است تا بر اساس سطح‌بندی، هر کسب‌وکار خانگی بتواند در نمایشگاه یا پروژه مناسب خود حضور یابد.

حسینی اظهار کرد: موضوع اصلی مورد گفت‌و‌گو در جلسه امروز با حضور دستگاه‌های دولتی، فراهم‌سازی بازار دیجیتال برای این مشاغل است. رویکرد وزارت کار به گونه‌ای است که با تقویت ظرفیت‌های داخلی و پلتفرم‌های بومی، حتی در صورت باز شدن اینترنت بین‌الملل، ماندگاری و رقابت‌پذیری سکو‌های داخلی افزایش یابد؛ بدون آنکه الزام یا اجباری در کار باشد.

وی بیان کرد: بر اساس آمار ارائه‌شده، در حال حاضر حدود دو میلیون نفر در حوزه مشاغل خانگی فعالیت دارند. برخی از این واحد‌ها با فروش بیش از ۱۰۰ میلیون تومانی (مانند تولیدکنندگان فرش ابریشم و صنایع دستی خاص) و برخی نیز با تأمین مصرف روزانه، طیف متنوعی از تولید را پوشش می‌دهند.

در ادامه این نشست، سینا رحیم‌پور، مشاور وزیر کار نیز طی سخنانی با اشاره به طرح «هزار میدان هزار بازار» اظهار کرد: در جلساتی که با هدف بررسی یک ایده مشترک برگزار شد، موضوع دستیابی به توافق‌گرایی میان فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال، مشاغل خانگی و دولت مورد گفت‌و‌گو قرار گرفت. در این جلسات بر لزوم بزرگ‌سازی بازار مشاغل خانگی و کسب‌وکار‌های کوچک تأکید شد.

رحیم‌پور گفت: با عنایت به تجارب تاریخی به ویژه پس از جنگ‌ها که اقتصاد‌ها با شرایط بحرانی روبه‌رو بوده‌اند، مشاهده شده است که کسب‌وکار‌هایی که دارای روایت، قصه و داستان مشخصی هستند، حتی در شرایط جنگ نیز با اقبال بیشتری در بازار مواجه می‌شوند. بر این اساس، ایده حمایت، آموزش و بهره‌گیری از همکاری پلتفرم‌ها برای تقویت روایت‌های همراه با محصولات تولیدکنندگان شکل گرفت.

وی افزود: این ایده در قالب پروژه‌ای با عنوان «هزار میدان هزار بازار» تدوین شده و در چهار بخش دنبال می‌شود. بخش اول پروژه «هزار میدان هزار بازار» همان‌طور که تشریح شد، این پروژه به فعالان مشاغل خانگی کمک می‌کند تا در فضای فیزیکی و از طریق بازارچه‌های موقت به فروش محصولات خود بپردازند.

رحیم‌پور ادامه داد: بخش دوم ایجاد بازار‌های جدید است. با توجه به اینکه ممکن است بازار محلی یک تولیدکننده از محصول او اشباع شده باشد، نیاز به یافتن مشتریان و بازار‌های تازه وجود دارد. پروژه «هزار و یک شهر» شامل برگزاری نمایشگاه در هزار نقطه در سراسر ایران است.

وی افزود: بخش سوم توسعه منطقه‌ای و معرفی شهر‌های ویژه است. از ابتدای فعالیت مدیریت جدید وزارت کار رویکرد توسعه منطقه‌ای و اتصال بنگاه‌های کوچک و بزرگ مطرح بوده است. برخی شهر‌های ایران به تولید محصولات خاصی شناخته می‌شوند (مانند قطب جوراب، پارچه‌های ابریشمی، سفال، محصولات خوراکی نظیر انجیر پلدختر و سیب سمیرم). در پروژه «هزار و یک شهر» یک شهر خاص با بهره‌گیری از کمپین‌های مجازی و همکاری پلتفرم‌ها و پیام‌رسان‌ها برای آشنایی بیشتر مردم معرفی می‌شود. نخستین شهر انتخاب‌شده به پاسداشت شهدای جنگ تحمیلی، میناب نام دارد که دارای ظرفیت‌هایی نظیر حصیربافی و محصولات کشاورزی است.

وی بیان کرد: در این فرآیند، نقش خبرنگاران و روزنامه‌نگاران در معرفی مشاغل و کسب‌وکارها، همراهی پلتفرم‌های فروش در معرفی محصولات و همکاری دولت و خود فعالان مشاغل خانگی، حیاتی ارزیابی می‌شود. به منظور تجمیع این ظرفیت‌ها و تقویت همکاری‌ها، مقرر شد «جایزه ملی روایت‌نگاری کسب‌وکار‌های خرد و خانگی و مشاغل خانگی» طراحی و برگزار شود. این جایزه از پلتفرم‌های فروش دارای روایت، خبرنگاران فعال در زمینه کسب‌وکار‌های خرد، و پلتفرم‌های آنلاین و پیام‌رسان‌هایی که به بازنشر و دیدبخشی این روایت‌ها کمک می‌کنند، تقدیر خواهد کرد و در سال‌های آینده نیز تداوم می‌یابد.

مشاور وزیر کار گفت: بنابراین، پروژه «هزار و یک شهر» دارای سه بخش اصلی نمایشگاه در هزار نقطه ایران با نگاه ویژه به یک شهر منتخب، نحوه همکاری با پلتفرم‌ها و برگزاری جایزه ویژه روایتگری این بخش است.

در ادامه، احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز طی سخنانی اظهار کرد: مشاغل خانگی از منظر رهبر شهید انقلاب اسلامی همزمان هم تولید را تقویت می‌کند و هم مهمترین نهاد بشری یعنی خانواده را حفظ می‌نماید. همچنین، حمایت از مشاغل خانگی مصداق عینی عدالت و تلاش برای تحقق آن محسوب می‌شود. بنابراین، توسعه مشاغل خانگی یک پروژه بزرگ اقتصادی است که می‌تواند در سنت جوانان و در سطح جهانی گسترش یابد.

وی افزود: چارچوب فکری مورد اشاره رئیس‌جمهور توسعه بخشی را نیازمند چهار عنصر اساسی می‌داند؛ روابط بین‌بخشی، فناوری مناسب، عدالت و مشارکت. این چهارچوب اگرچه ابتدا در حوزه سلامت پرورش یافته، اما بدون تردید در حوزه مشاغل خانگی نیز قابل استفاده است. برای توسعه مشاغل خانگی چرخه حیات اکوسیستم باید به طور کامل دیده شود و عناصر آن به خوبی درک شود. در غیر این صورت تلاش‌ها هرچند گره‌گشا خواهند بود، اما کشور را در مسیر توسعه بدون بازگشت قرار نخواهند داد.

میدری گفت: در تجربه‌ای مربوط به سال‌های ۱۳۹۲ یا ۱۳۹۳ که همکاری با یکی از پلتفرم‌های بزرگ فروش اینترنتی (دیجی‌کالا) برای حمایت از مشاغل خانگی آغاز شد، در وهله اول این تلاش موفقیت‌آمیز نبود. دلیل این ناکامی، ضعف پلتفرم نبود، بلکه فقدان استاندارد‌های لازم از جمله تصویربرداری حرفه‌ای از محصولات و دشواری اجرای این فرآیند برای فعالان در استان‌های مختلف بود اما پس از یک دهه تلاش مستمر و رشد پلتفرم‌ها، خوشبختانه امروز اقدامات مؤثری صورت گرفته و بخشی از محصولات مشاغل خانگی از این مسیر به فروش می‌رسد. به عنوان نمونه، در یکی دیگر از سکو‌ها (بله‌کالا) حدود ۱۷ میلیون نفر از طریق سامانه‌های مرتبط وارد فرآیند خرید شده‌اند و این سکو در توسعه فروش و شناسایی تخلفات نقش کمک‌کننده داشته است.

وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی ادامه داد: عدالت در این حوزه به معنای دسترسی آسان به امکانات، بازار، منابع مالی و آموزش است. چرخه حیات مشاغل خانگی نیازمند استقرار این ستون‌ها می‌باشد. بدون آموزش مناسب، تأمین مالی و دسترسی به بازار امکان‌پذیر نخواهد بود. بانک توسعه تعاون و بانک رفاه کارگران نیز تفاهم‌نامه‌ای در این زمینه منعقد کرده‌اند که اقدامی مهم در جهت فراهم‌سازی مشارکت و فناوری مناسب برای مشاغل خانگی محسوب می‌شود.

وی افزود: مشاغل خانگی صرفا با فضای مجازی قابل توسعه نیستند. فضای مجازی می‌تواند دسترسی و بازار را افزایش دهد، اما بدون فضای فیزیکی امکان‌پذیری کامل نخواهد داشت. جوامع محلی یا مراکز اجتماع نقش مهمی در گردهمایی افراد ایفا می‌کنند. رویداد‌هایی از این دست می‌تواند جرقه‌های تحول را در ذهن فعالان ایجاد کند. ظرفیت‌های موجود در سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای (با حدود ۷۰۰ مرکز) و همچنین بیش از شش هزار هنرستان مهارت‌محور کشور، می‌توانند به مراکزی تبدیل شوند که هم محصولات مشاغل خانگی در آنها عرضه شود و هم آموزش و ارتباط با پلتفرم‌های مختلف فراهم شود.

میدری بیان کرد: همچنین طرح «هزار و یک میدان» امکان حضور پلتفرم‌هایی مانند روبیکا، سروش و بله را در میدان‌های فیزیکی شهر‌های مختلف برای آموزش فعالان فراهم می‌کند. این حضور، مشارکت، عدالت و روابط بین‌بخشی را تحقق می‌بخشد.

وی گفت: یکی از چالش‌های اساسی، مسئله روابط بین‌بخشی است. تا زمانی که ارتباط با سازمان ملی استاندارد برقرار نشود و استاندارد‌های متناسب با مشاغل خانگی (از فرش و صنایع دستی تا نرم‌افزار و محصولات خوراکی) تعریف نشود، مصرف‌کننده نمی‌تواند از سلامت و کیفیت کالا اطمینان حاصل کند. در محصولات خوراکی، وزارت بهداشت استاندارد را تعیین می‌کند و اگر این استاندارد به خوبی تدوین نشود، اعتماد مصرف‌کننده از بین رفته و بازار با شکست مواجه می‌شود. بنابراین، گسترش ارتباطات بین‌بخشی یک ضرورت انکارناپذیر است.

وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی تصریح کرد: مشکل اصلی در این حوزه، مشکل مالی نیست؛ بلکه مشکل ارتباط است. آنچه کار را سخت می‌کند، نبود ارتباط مؤثر میان نهاد‌ها و فعالان است. متأسفانه این مسئله به خوبی تعریف نشده و گاه طرف‌های مقابل به ناتوانی یا عدم تمایل متهم می‌شوند، در حالی که ضعف در پل‌های ارتباطی علت اصلی است. امید می‌رود با حضور در میدان‌های طرح «هزار و یک میدان» و بهره‌گیری از ظرفیت‌های دو دستگاه مهم کشور، این پل‌های ارتباطی مستحکم شوند.

وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در پایان سخنان خود بر تلاش برای استمرار تولید، تحقق عدالت و حفظ مهمترین نهاد بشری یعنی خانواده تأکید و از همه دست‌اندرکاران این کار بزرگ تقدیر کرد.

یادآور می‌شود، در ادامه این مراسم و با حضور احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، زهرا بهروزآذر، معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده و سایر مسئولان از پوستر طرح «هزار میدان، هزار بازار» رونمایی شد.