کد خبر: ۴۳۵۲۴۵۹

تاریخ: ۲۶ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۲:۲۶

حمید صاحب خبر داد

توانمندسازی روانی شهروندان در شرایط جنگ با ربات «ایران‌یار»

همزمان با هفته سلامت و در آستانه سالگرد شهدای خدمت، طرح‌های متعددی از سوی اداره‌کل سلامت شهرداری تهران از جمله ارائه مشاوره، برپایی ایستگاه‌های سلامت در میادین و رونمایی از ربات «ایران‌یار» با هدف افزایش تاب‌آوری و مدیریت زندگی در بحران اجرایی می‌شود.

به گزارش خبرنگار ایکنا، نشست خبری هفته سلامت امروز شنبه، ۲۶ اردیبهشت‌ماه با حضور حمید صاحب، مدیرکل سلامت شهرداری تهران در محل تالار ایوان شمس معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران برگزار شد.

در ابتدای این نشست خبری، حمید صاحب، مدیرکل سلامت شهرداری تهران طی سخنانی بیان کرد: در آستانه فرارسیدن سالگرد شهادت شهدای خدمت و نیز ایام سوگواری شهادت امام جواد(ع) ضرورت دارد ضمن گرامیداشت یاد و نام این عزیزان، نسبت به وظایف اجتماعی و فرهنگی خود به ویژه در حوزه سلامت اهتمام ورزیم. یکی از مهمترین عرصه‌های قابل اقدام، موضوع اهدای عضو است. در حال حاضر سالانه حدود ۳۰ هزار مرگ قابل پیشگیری در این حوزه رخ می‌دهد؛ در حالی که فقط ۱۰ هزار نفر اهداکننده داریم و با ترویج فرهنگ صحیح اهدای عضو، می‌توان 20 هزار بیمار نیازمند را نجات داد. لازم است در اذهان عمومی این فرهنگ نهادینه شود که خانواده‌های افراد دارای مرگ مغزی تأییدشده، با اهدای عضو عزیزان خود، به یاری بیماران نیازمند بشتابند.

وی افزود: سلامتی فقط به معنای کارکرد صحیح فیزیولوژیک بدن نیست، بلکه امری فراتر و شامل سلامت روان و اندیشه نیز می‌شود. اصل وجودی ما بر روان استوار و جسم همچون سایه‌ای از آن است و هر دو نیازمند مراقبت هستند. هر رفتاری که با موازین عقلانی هماهنگ نباشد، بی‌تردید روان را دچار اختلال می‌کند و هیچ رفتار غیر منطقی بدون عارضه نیست؛ بنابراین باید به مردم آموخت که خود دروازه‌بانی کنند؛ یعنی بدانند چه کاری را باید انجام دهند و چه کاری را نه. متأسفانه بسیاری از افراد این مهارت را ندارند و این ضعف، یکی از چالش‌های اصلی در حوزه سلامت است.

صاحب ادامه داد: امروز در شرایط جنگی به سر می‌بریم و جنگ افزون بر پیامد‌های نظامی، دارای تبعات فرهنگی، اجتماعی، انسانی و روانی نیز است. وظیفه ما کاهش این پیامدهاست. پیروزی از آنِ کسی است که تاب‌آوری بیشتری داشته باشد و انسجام اجتماعی در این میان نقشی کلیدی ایفا می‌کند. سربازان خط مقدم اگر پشتوانه عقبه‌ای قوی نداشته باشند، انگیزه‌ای برای جنگیدن نخواهند داشت. از این رو، فعالیت در عرصه فرهنگ و سلامت عین جهاد و رزمندگی است و خیابان به مثابه میدانی برای گسترش فرهنگ توسعه، تاب‌آوری و انسجام اجتماعی در شرایط بحران معنا پیدا می‌کند. کار ما افزایش توانمندی مردم در مدیریت زندگی در بحران است؛ امری ضروری، نه مستحب یا فانتزی.

وی افزود: در این میان شهرداری به عنوان نهادی که از بدو خروج شهروند از خانه با او در ارتباط است و خانه دوم او محسوب می‌شود، نقش مهمی در حوزه فرهنگ و اجتماع دارد. با این حال هیچ نهادی به تنهایی موفق نخواهد شد مگر آنکه مردمی شود و از ظرفیت گروه‌های جهادی بهره گیرد. پیروز میدان مردم هستند و مردم باید برای مردم فعال شوند. مأموریت اصلی شهرداری در این زمینه، مردمی‌سازی سلامت و مدیریت زندگی در بحران است که جز با فعال‌سازی ظرفیت‌های محله و شهر میسر نیست. محله به عنوان سلول اجتماعی زنده، زمانی حیات می‌یابد که ظرفیت‌های مردمی در آن فعال باشند. باید محله را به گروه‌های جهادی در حوزه سلامت روان و پزشکی تجهیز کرد تا در شرایط بحرانی، پیش از آمادگی نهاد‌های حاکمیتی، مردم خودجوش و توانمند بتوانند پیامد‌های انسانی و اجتماعی را به حداقل برسانند.

«به وقت قدردانی»

صاحب بیان کرد: برنامه «به وقت قدردانی» در خصوص سالمندان تنها و منزوی مصداق بارز این رویکرد است. حدود ۱۳ تا ۱۴ درصد جمعیت هر محله (با متوسط جمعیت ۲۸ هزار نفر، حدود پنج هزار نفر) را سالمندان تشکیل می‌دهند که از میان آنان حدود ۱۵ درصد (چهارصد تا پانصد نفر در هر محله) به تنهایی زندگی می‌کنند و اغلب نیز زنان هستند.

مدیرکل سلامت شهرداری تهران ادامه داد: این افراد در شرایط عادی و به ویژه در بحران و جنگ نیازمند توجه جدی‌اند. در کانون جهاندیدگان شهرداری تهران، همین سالمندان عزیز در محلات سازماندهی شده‌اند و این الگو در حوزه مادرانه و معلولین نیز پیاده می‌شود. همچنین کانون پزشکان در محلات فعال شده و از میان ۲۲۰۰ مسجد تهران، ۷۰۰ مسجد شاخص در طرح «آرمان» برای تجهیز به گروه‌های جهادی پزشکی شامل پزشک، پرستار، پیراپزشک، دندانپزشک و ماما در نظر گرفته شده‌اند تا زیرساخت‌های لازم برای ارائه خدمات در شرایط بحرانی فراهم شود.

وی با بیان اینکه گروه بعدی، گروه روانشناسی است که در محلات و مساجد مستقر می‌شوند، گفت: این گروه‌های جهادی با حضور در میان مردم نسبت به رفع مشکلات روانی و سلامت روان ایشان اقدام می‌کنند. گروه‌های جهادی روانشناسی با تخصص بسیار خوب تمامی تلاش خود را برای سلامت روان مردم و شهروندان به کار می‌بندند.

صاحب افزود: علاوه بر فعالیت‌های یادشده در محلات، مأموریت مهم دیگری از روز‌های نخست جنگ به اداره کل سلامت به عنوان نماینده تام‌الاختیار معاونت فرهنگی اجتماعی محول شده است که عبارت است از ارائه خدمات در اماکن اقامتی. در حال حاضر حدود ۶۴۰۰ مهمان در حدود ۵۳۴ هتل و سایر مراکز اقامتی شامل اماکن بزرگ و کوچک و آپارتمان‌ها سکونت دارند. به این افراد خدمات روان‌پزشکی، پزشکی، ورزش و سرگرمی، مهد کودک، بازی و نشاط و نیز خدمات آموزشی، تحصیلی و مددکاری ارائه می‌شود.

وی گفت: تمامی این اقدامات با کمک گروه‌های جهادی صورت می‌گیرد و هیچ سازمانی اجازه نیافته است که به تنهایی ورود کند، مگر آنکه از مسیر این گروه‌ها اقدام نماید. در شرایط بحرانی، امکان ارائه خدمات مقتضی و به‌موقع از سوی سازمان‌ها و نهاد‌ها محدود می‌شود و در چنین وضعیتی، مهمترین نقش بر عهده مردم حاضر در صحنه است که خدمات آنی و بی‌دریغ آنان اهمیت حیاتی می‌یابد.

مدیرکل سلامت شهرداری تهران بیان کرد: هفته سلامت امسال نسبت به سال‌های گذشته متفاوت خواهد بود و محور اصلی رویداد‌ها و فعالیت‌های آن، افزایش تاب‌آوری و انسجام اجتماعی قرار گرفته است. در این راستا، ایستگاه‌های سلامت در میادین و خیابان‌ها برپا شده است. شمار دقیق این ایستگاه‌ها مشخص نیست، اما در روز‌های نخست ۳۰ ایستگاه وجود داشت که اکنون به صورت خودجوش توسط گروه‌های مردمی به حدود 120 میدان بزرگ و نیز نزدیک به سیصد کارناوال کوچک (به صورت کاروان‌های گردشی در خیابان‌ها) افزایش یافته است. افزون بر آن، ایستگاه‌های کوچک‌مقیاس متعددی نیز در میادین و خیابان‌ها تأسیس شده است. این ایستگاه‌ها ضمن ارائه خدمات گوناگون، مردم را با اهمیت سبک زندگی و تاب‌آوری آشنا می‌سازند.

صاحب تصریح کرد: از دیگر اقدامات مهم، طراحی و راه‌اندازی «ربات ایران‌یار» در بستر پیام‌رسان بله و در قالب پویش ایرانیار است. با توجه به بحران جنگ و پیامد‌های ناشی از آن از جمله استرس، اضطراب، ترس و ناامنی که سلامت روان خانواده‌ها را به مخاطره انداخته است، ضرورت راه‌حل‌های علمی و منطقی برای تقویت خودمراقبتی و گسترش حمایت‌های روانی و اجتماعی احساس می‌شد. این ربات با هدف ارائه خدمات آموزشی معتبر، قابل فهم، خلاقانه و امیدبخش طراحی شده است. ویژگی ممتاز آن نسبت به سایر پلتفرم‌ها، تغییر رویکرد از آموزش صرف به تشخیص، حمایت، مشاوره، همراهی و هدایت است. به محض ورود شهروند، وضعیت روحی او پرسیده می‌شود و متناسب با نیاز کاربر، پنج مسیر تعریف می‌شود. ابزار‌های مختلفی نظیر پیام‌های تصویری، متنی، موشن و پرسش و پاسخ به کار گرفته شده است.

«نگران خانواده هستم»

وی افزود: ربات ایران‌یار صرفاً برای عموم شهروندان طراحی نشده، بلکه بخشی به نام «نگران خانواده هستم» نیز دارد. در این بخش، کاربر می‌تواند نگرانی خود را نسبت به گروه‌های مختلف جمعیتی از جمله فرزند، سالمند، فرد دارای معلولیت، نوجوان و جوان مطرح کند. همچنین افرادی که مایل به ارائه کمک در حوزه بحران و فضای پسابحران هستند، می‌توانند درخواست خود را ثبت کنند.

صاحب اظهار کرد: داده‌های گردآوری‌شده به صورت محرمانه تحلیل خواهد شد تا مبنایی برای طراحی و پیش‌بینی مداخلات مؤثرتر باشد. ارتباط اصلی برای مشاوره روان‌شناسی از طریق مشاوران معتبر و متخصصان پاسخگو انجام می‌شود. خدمات مشاوره در سه بخش ارائه می‌شود؛ مشاوره تلفنی از طریق شماره‌های معرفی‌شده، مشاوره پیامی و ارجاع به مراکز ارائه‌دهنده خدمات مشاوره در خانه‌های سلامت (حدود ۹۹ مرکز با حضور مشاوران دارای پروانه نظام) و مراکز سراج که در ربات بارگذاری شده‌اند. تشخیص اولیه در ربات صورت گرفته و در صورت نیاز ارجاع به اقدامات درمانی و مداخلات بیشتر انجام می‌شود.

مدیرکل سلامت شهرداری تهران بیان کرد: از همه فعالان رسانه‌ای و اجتماعی حوزه سلامت درخواست شده است که با معرفی و اطلاع‌رسانی این ربات، اداره‌کل سلامت را در ارتقای سواد سلامت و آگاهی‌بخشی به شهروندان تهران یاری رسانند. ربات ایرانیان گامی مؤثر در جهت تقویت خودمراقبتی، افزایش تاب‌آوری و مدیریت زندگی در بحران محسوب می‌شود.

صاحب بیان کرد: ارائه به‌موقع اطلاعات و محتوای آموزشی، به‌ویژه در شرایط خاص و بحرانی برای شهروندان نقشی حیاتی دارد. با توجه به حضور گسترده مردم در فضای مجازی اولویت نخست بر تولید سکویی مجازی قرار گرفت تا نیاز‌های آموزشی شهروندان به‌ویژه در شرایط جنگ تأمین شود. این سکو طی جنگ 12 روز نخست جنگ راه‌اندازی شد و اکنون به بلوغ نزدیک شده و آماده بهره‌برداری است. در همین راستا با همکاران در رادیو ایران و سایر رسانه‌ها برای مشارکت در برنامه‌ای تحت عنوان «ایران‌یار» اعلام همکاری شده است، زیرا این اقدام ضرورتی همگانی است و هیچ نفع شخصی یا سازمانی در آن دنبال نمی‌شود.

وی تصریح کرد: فعالیت‌ها تنها به فضای مجازی محدود نمانده است. در این راستا نزدیک به یک میلیون بروشور با حداقل ۲۲ موضوع آموزشی چاپ شده و نمونه‌های آن در میادین توزیع شده است. در شرایط خاص نیز این روند ادامه خواهد یافت تا مردم هیچ‌گاه تنها رها نشوند. افزون بر این، تمامی اطلاعاتی که از طریق ربات ایران‌یار از شهروندان دریافت می‌شود، محرمانه تلقی می‌شود و در هیچ محلی منتشر نمی‌شود؛ هرچند این داده‌ها گاه جنبه پژوهشی نیز دارند.

راه‌اندازی «قرارگاه سلامت محله»

مدیرکل سلامت شهرداری تهران افزود: از دیگر برنامه‌های این مجموعه، راه‌اندازی «قرارگاه سلامت محله» است. همچنین، مراسم بزرگداشت شهدای سلامت در روز سی‌ویکم اردیبهشت‌ماه در قطعه شهدای سلامت بهشت زهرا(س) برگزار خواهد شد. این شهدا در جریان جنگ ناجوانمردانه ماه رمضان و نیز در همان جنگ ۱۲ روز نخست تقدیم نظام مقدس جمهوری اسلامی شده‌اند.

وی تصریح کرد: در این مراسم از تمام فعالان گمنامی که در بیمارستان‌ها، مراکز درمانی و مراکز سلامت به ارائه خدمات پرداخته‌اند و دیده نشده‌اند، تقدیر می‌شود. همچنین، ربات «ایران‌یار» داراب بخشی به عنوان «حواسمان به هم است» نیز است که در این زمینه نیز برنامه‌های ویژه‌ای برای شهروندان درنظر گرفته شده است و نمونه‌های آن نیز قابل مشاهده است.

یادآور می‌شود، در پایان برگزاری این نشست و با حضور مسئولان حاضر از ربات ایران‌یار، ربات ویژه خدمات سلامت روان، ارتقای سلامت همراه با خدمات مشاوره تلفنی، بخش ویژه خانواده، ارائه مشاوره متنی و... رونمایی شد.