کد خبر: ۴۳۵۲۶۳۳

تاریخ: ۲۸ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۰۶:۲۹

یادداشت

تأمین پدافند زبانی در برابر تهاجم زبانی

یکی از مهم‌ترین و البته مضرترین ابعاد تهاجم فرهنگی غرب علیه جمهوری اسلامی، به تعبیر آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای «تهاجم زبانی» است. زبان، آیینه‌ای است که از طریق آن می‌توان همه هویت یک جامعه را دید و با شکستن آن می‌توان هویت یک جامعه را تکه‌تکه و در نهایت در هم شکست.

حجت‌الاسلام والمسلمین احمدحسین شریفی، رییس دانشگاه قم طی یادداشتی که در اختیار ایکنای قم قرار داده، نوشت: رهبر فرزانه انقلاب اسلامی آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای در بخش پایانی پیام کوتاه، اما پرمغز و پرنکته‌ای که به مناسبت روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی صادر کردند، فرمودند: «مقاومت غیورانه و پیروزی افتخارآمیز در برابر تهاجم دیوسیرتان و شیاطین جهان، ملت را برای پاسداری از استقلال تمدنی و مقابله با تهاجم زبانی، فرهنگی و سبک زندگی امریکایی آماده‌تر کرده است تا با ابتکار و نوآوریِ فعالان عرصه‌ی فرهنگی در جهت تأمین پدافند زبانی و گفتمانی و رشد و بالندگی کودکان، نوجوانان و جوانان، مراحل باقیمانده تا پیروزی نهایی را با استواری بیشتر بپیماید، بِعَون‌ِ الله تعالی»

به دلیل اهمیت این موضوع چند نکته را متذکر می‌شوم:

1- مقاومت معجزه‌گون ملت ایران در جنگ تحمیلی سوم، غیرت و شجاعت و بصیرت مردم را تا حد زیادی ارتقاء داده است. دانشگاه عظیم خیابان که بعد از شهادت قائد عظیم شأن انقلاب، با برانگیختگی خدای متعال ایجاد شد، یک جهش باورنکردنی علمی و معرفتی و بصیرتی در مردم ایجاد کرد. این دانشگاه الهی، در طول ۷۶ شبانه‌روز گذشته به اندازه ۷۶ سال کار تعلیمی و تربیتی متعارف، برکت داشته است. نسل‌های آینده انقلاب اسلامی را پرورش داد. درس غیرت، شجاعت، شهامت و دفاع از شرافت و عزت را به صورت عملی در جان و دل مردم نهادینه کرد.

2- این غیرت و شجاعت ارتقاء یافته و نهادینه‌شده در ذهن و ضمیر تک‌تک آحاد ملت، باید در سایر عرصه‌های مبارزه، به ویژه عرصه «جهاد فرهنگی» و «جهاد مبارزه با سبک زندگی آمریکایی» نیز امتداد یابد و این کار بدون میدان‌داری اهالی هنر و ادب و فرهنگ، دشوار است که به نتیجه برسد.

به همین دلیل رهبر معظم انقلاب خطاب به جامعه هنری کشور می‌فرماید: «این حماسه‌ حضور و دفاع و پیروزی، تکلیف بزرگی را بر دوش اهالی فرهنگ و ادب و هنر می‌گذارد تا همچون فردوسی برخیزند و بعثت هنرمندان را در امتداد بعثت مردم رقم زنند؛ فکر و قلم و زبان را با هنر درآمیزند و روایت خیزش عظیم ملت را در تاریخ، ماندگار کنند.»

3- یکی از مهم‌ترین و البته مضرترین ابعاد تهاجم فرهنگی غرب علیه جمهوری اسلامی، به تعبیر آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای «تهاجم زبانی» است. زبان، آیینه‌ای است که از طریق آن می‌توان همه هویت یک جامعه را دید و با شکستن آن می‌توان هویت یک جامعه را تکه‌تکه و در نهایت در هم شکست. دشمن از راه ترویج زبان خود و تضعیف زبان فارسی همه تلاش موذیانه خود را به کار گرفته است که نخستین لایه دفاعی هویت ایرانی اسلامی ما را در هم شکند و با شکستن این لایه دفاعی، راه نفوذ دشمنان تا اعماق باور‌ها و ارزش‌ها و هویت فرهنگی ملت بسیار هموار خواهد شد. زیرا زبان پوسته رویین و آشکار و البته لایه حفاظتی هویت فرد و جامعه است. دریچه ورود به باطن جامعه است. اگر این پوسته بشکند و اگر این دریچه به روی دشمن باز شود، دستبرد زدن به هویت و باطن جامعه و دگرگون کردن باور‌ها و ارزش‌های جامعه با مقاومت کمتری مواجهه خواهد شد.

4- بر همین اساس، یکی از نخستین لایه‌های دفاع هویتی، لایه دفاع از زبان و ادبیات و هنر ملی و اسلامی است. به تعبیر دیگر، راه شکست دشمن در «تهاجم زبانی»، عبارت است از «تأمین و تقویت پدافند زبانی» در همه سطوح اجتماعی: از کودکان و نوجوانان گرفته تا جوانان و بزرگسالان؛ و از مراکز و مجامع علمی گرفته تا گفت‌و‌گو‌های رسانه‌ای و گفت‌و‌گو‌های عامیانه و عمومی؛ و این وظیفه سترگی است که بر دوش فعالان فرهنگی سنگینی می‌کند. بر وزان یکی از نوشته‌های سردار سرافراز، سیدمجید موسوی، فرمانده هوا فضای سپاه پاسداران که خطاب به ملت نوشتند «میدان با ما، خیابان با شما» می‌توان خطاب به اهالی فرهنگ و ادب و زبان نوشت «میدان با رزمندگان، خیابان با مردم و تأمین و تقویت پدافند زبانی با شما»

5- در سالیان گذشته، نهاد‌های عریض و طویلی برای ترویج و گسترش زبان فارسی تأسیس شده‌اند. میزان کارآیی و کارآمدی آنها را نمی‌دانم؛ اما این را می‌دانم که مهمترین عامل ترویج و گسترش زبان فارسی اهتمام تک‌تک آحاد مردم ایران به زبان فارسی است. همگی باید نسبت به این موضوع حساسیت ویژه داشته باشیم. حفاظت از زبان فارسی، یعنی حفاظت از نخستین لایه هویت و ملیت ایرانی اسلامی. یعنی حفاظت از نخستین سنگر دفاع از تمدن ایرانی اسلامی؛ و ترویج زبان فارسی یعنی گسترش مرز‌های تمدن ایرانی اسلامی.

6- باید غیرت ملی را در عرصه دفاع از زبان و فرهنگ عمومی ایرانی اسلامی خود سرایت دهیم. باید در عرصه کاربست زبان و دفاع از زبان فارسی تولی و تبری داشته باشیم. هرگز نباید اجازه شکستن این سدّ را به دشمن بدهیم.

7- خدا رحمت کند رهبر شهیدمان که یکی از غیورترین افراد نسبت به زبان فارسی بود. فراوان درباره ضرورت حفظ و پاسداشت و تقویت زبان فارسی سخن گفت. از تهاجمی گسترده‌ای که به زبان فارسی شده است، اظهار نگرانی می‌کرد. غفلت مردم و مسئولان از این موضوع او را آزار می‌داد. در یک سخنرانی خطاب به اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی فرمود: «من خیلی نگران زبان فارسی‌ام؛ خیلی نگرانم.... تهاجم به زبان زیاد است. همین‌طور دارند اصطلاحات خارجی [به‌کار می‌برند]. ننگش می‌کند کسی که فلان تعبیر فرنگی را به کار نبرد و به جایش یک تعبیر فارسی یا عربی به کار ببرد؛ ننگشان می‌کند. این خیلی چیز بدی است؛ این جزو اجزاء فرهنگ عمومی است که باید با این مبارزه کرد. دوستان! زبان فارسی یک روزی از قسطنطنیه‌ی آن روز، از استانبولِ آن روز، زبان علمی بوده تا شبه قاره‌ی هند؛ در آستانه مرکز حکومت عثمانی، زبان رسمی در یک برهه‌ی طولانی‌ای از زمان، زبان فارسی بوده. در شبه قاره‌ی هند برجسته‌ترین شخصیت‌ها با زبان فارسی حرف می‌زدند و انگلیس‌ها اولی که آمدند شبه قاره‌ی هند، یکی از کار‌هایی که کردند این بود که زبان فارسی را متوقف کنند؛ جلو زبان فارسی را با انواع حیَل و مکر‌هایی که مخصوص انگلیس‌ها است گرفتند» (۱۹ آذر ۱۳۹۲ در دیدار اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی)

8- آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای همچون امام شهیدمان نگاهی تمدنی به زبان و ادبیات فارسی دارد و آن را یکی از «بزرگترین ظرفیت‌ها برای ترویج فرهنگ و تمدن غنی ایران اسلامی در گســتره‌ی جهانی می‌داند» امام شهیدمان نیز به کرات از جامعه علمی و دانشگاهی کشور می‌خواست که نه تنها از این گنجینه مهم معرفتی و هویتی حفاظت کنند؛ بلکه سایر ظرفیت‌های خود را در خدمت جهانی‌سازی زبان فارسی به کار گیرند. در تاریخ ۱۵ مرداد ۱۳۹۲ در دیدار جمعی از اساتید دانشگاه‌های کشور فرمودند: «از پیشرفت علمی در کشور برای گسترش و نفوذ زبان فارسی استفاده شود، زبان فارسی باید گسترش پیدا کند. باید نفوذ فرهنگىِ زبان فارسی در سطح جهان روزبه روز بیشتر شود. فارسی بنویسید. فارسی واژه‌سازی کنید و اصطلاح ایجاد کنید. کاری کنیم که در آینده، آن کسانی که از پیشرفت‌های علمی کشور ما استفاده می‌کنند، ناچار شوند بروند زبان فارسی را یاد بگیرند.»