کد خبر: ۴۳۵۲۹۵۰

تاریخ: ۲۸ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۸:۵۲

اردشیر مذکوری بیان کرد

اصلاح الگوی مصرف انرژی با استفاده از رویکردهای علوم رفتاری

مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران در مراسم رونمایی کتاب «خط مشی رفتاری از نظر تا عمل» گفت: با استفاده از برخی رویکردهای علوم رفتاری و به پشتوانه مباحث علمی می‌توانیم الگوی مصرف انرژی را به‌راحتی تعدیل یا اصلاح کرد.

به گزارش ایکنا به نقل از روابط عمومی سازمان جهاد دانشگاهی تهران، مراسم رونمایی از کتاب «خط مشی رفتاری از نظر تا عمل» با حضور اردشیر مذکوری، مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران، محمد ولدخانی، رئیس سازمان جهاددانشگاهی تهران، محمد مهدی ذوالفقارزاده، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و مؤلف کتاب، مریم کیقبادی، از دیگر مؤلفان، محمد عظیم‌زاده عضو هیئت علمی پژوهشگاه نیرو، مهندس غفاری، رئیس مرکز برنامه‌ریزی انرژی و آزمایشگاه علوم اجتماعی، خانم رضی از پژوهشگران پژوهشگاه نیرو در حوزه رفتار سازمانی و منابع انسانی، سمیه طاهری، عضو هیئت علمی دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران، سمیه خداپرست، مشاور وزیر نیرو و شماری از دانشجویان دکتری همزمان با آغاز هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب در سالن جلسات حوزه ریاست سازمان جهاددانشگاهی تهران برگزار شد.

«خط مشی رفتاری از نظر تا عمل» عنوان کتابی است که انتشارات سازمان جهاد دانشگاهی تهران آن‌ را منتشر کرده است که مؤلفان آن، محمدمهدی ذوالفقارزاده، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، مریم کیقبادی، محسن کوه‌بر و سیده فاطمه سیدمحسن هستند.

اردشیر مذکوری، در ابتدا با بیان این‌که از مسائل اساسی امروز کشور در حوزه انرژی عدم تعادل میان تولید و عرضه است، اظهار کرد: حوزه برق به‌عنوان یکی از حامل‌های انرژی یکی از این موارد است؛ انرژی نقش حیاتی در پیشرفت و توسعه اقتصادی کشور دارد و بر این اساس اهمیت و ضرورت این موضوع دو چندان می‌شود.

وی، راهبری، پایش و بهره‌وری از شبکه تولید و انتقال برق کشور را از مأموریت‌های شرکت مدیریت شبکه برق ایران برشمرد و افزود: این موضوع برای تضمین پایداری و امنیت شبکه سراسری برق کشور انجام می‌شود، با هدف این‌که همه مشترکان در سراسر کشور از برق مطمئن و پایداری برخوردار باشند.

حدود 100 هزار مگاوات ظرفیت اسمی نیروگاه‌های برق کشور

مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران با بیان این‌که این شبکه چند ویژگی دارد، گفت: وسعت جغرافیایی و پراکندگی آن به‌نحوی که حدود یک میلیون کیلومتر مدار طول شبکه برق کشور است، ویژگی دوم، حدود 100 هزار مگاوات ظرفیت اسمی نیروگاه‌های برق نصب شده است که در خاورمیانه مقام اول و در جهان جزو 20 کشور نخست در تولید برق هستیم و ویژگی سوم این‌که با همه کشورهایی که مرز خاکی داریم، ارتباط الکتریکی برقرار است؛ کل این مرز خاکی 300 میلیون نفر جمعیت را شامل می‌شود که میزان مصرف برق آن‌ها از ایرانیان کمتر است.

مذکوری با بیان این‌که برای اداره این شبکه گسترده و حفظ یکپارچگی باید به سمت مصرف توجه ویژه‌ای شود، خاطرنشان کرد: در این کتاب هم توجه به‌سمت مصرف است و می‌توان گفت با استفاده از یکسری رویکردهای علوم رفتاری و به پشتوانه مباحث علمی ما می‌توانیم الگوی مصرف را به‌راحتی تعدیل یا اصلاح کرد.

وی ادامه داد: بار تابستان و زمستان در میزان مصرف برق 33 هزار مگاوات بار سرمایشی است که این با توجه به همه بهینه‌سازی‌ها در کشور در حال رخداد است، با این میزان تفاوت پیچیدگی‌های زیادی در پایداری شبکه برق کشور اتفاق می‌افتد که راهکار ساده این کتاب ایجاد انگیزه و تذکر برای کاهش است، به‌نحوی که با هر یک درجه کاهش دما در کولر، 10 درصد در میزان مصرف انرژی(بقرق) صرفه‌جویی می‌شود با احتساب 33 میلیون مشترک خانگی و 41 میلیون مشترک کل کشور، این 10 درصد مصرف برق نیاز کشور را تأمین می‌کند.

نخستین گام برای ایجاد تغییر رفتار ایجاد دانش لازم است

مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران با بیان این‌که مرحله نخست برای ایجاد تغییر نیازمند ایجاد دانش است، گفت: در این کتاب ذکر شده هر دانشی به تغییر رفتار منجر نمی‌شود اما با تغییر ساده در رفتار در کنار رعایت مسائل فنی و زیرساختی در حوزه برق، می‌توان پایداری شبکه برق کشور را متضمن شد.

مذکوری با بیان این‌که این خط مشی رفتاری رویکرد و علم مبانی نظری جزو علوم نوین در جهان است، افزود: کتاب علمی که چاپ می‌شود باید 3 ویژگی داشته باشد؛ نخست آن‌که مبانی نظری قوی داشته باشد عقلانیتی در آن نهفته باشد، دوم یک هم شکلی جهانی داشته باشد و از تجربه‌های موفق دنیا استفاده شود که این موضوع رویکرد رفتاری را ثابت می‌کند و سوم آن‌که بومی شده و شرایط محیطی، فرهنگ، باورها و ارزش‌های کشورمان را در نظر گرفته باشد.

وی با بیان این‌که دانشگاه محل تولید علم، محل فکر و اندیشه است، خاطرنشان کرد: همه این موارد باید به نوآوری تبدیل شود. باید مباحث علمی در صنعتی اجرایی و کاربردی شود که این نیازمند یک حلقه واسط است که قطعاً مراکز پژوهشی هستند. از چشم‌اندازهای شرکت مدیریت شبکه برق ایران، آن است که شرکت دانشی باشیم. هم‌اکنون بیش از 80 درصد کارکنان این شرکت تحصیلات دانشگاهی دارند و بیش از 60 درصد تحصیلات تکمیلی قطعاً می‌توانند ارتباط صنعت و دانشگاه را برقرار کنند.

ایده‌های دانشگاهی را می‌توان با ارتباط دانشگاه و صنعت به نوآوری در صنعت تبدیل کرد

شرکت مدیریت شبکه برق ایران با بیان این‌که بدین‌ترتیب می‌توان ایده‌های دانشگاهی را به نوآوری در صنعت تبدیل کرد، افزود: تا پیش از این، حمایت از رساله‌های دکتری از طریق اساتید انجام می‌شد اما هم‌اکنون سهمیه مستقلی از وزارت علوم برای این موضوع اختصاص داده شده است تا براساس آیین‌نامه حتی حق‌الزحمه دانشجویان دکتری را پرداخت کنیم. ما از فرصت‌های مطالعاتی اساتید جوان هم حمایت می‌کنیم و تفاهم‌نامه‌های همکاری زیادی هم در این‌باره داشته‌ایم.

در ادامه این مراسم محمدمهدی ذوالفقارزاده، از مؤلفان و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران هم این اتفاق را رویداد مبارکی دانست و خاطرنشان کرد: در این کتاب ارتباط دانشگاه و صنعت با حمایت شرکت مدیریت شبکه برق ایران انجام شده و این کتاب سرآغاز خوبی برای ارتباط میان دانشگاه و صنعت است.

وی، با تأکید بر این‌که باید ارتباط بیشتری میان حوزه‌های حکمرانی، سیاستگذاری و جنبه‌های مدیریتی در این عرصه و حوزه‌های فنی برقرار شود، گفت: تا به امروز در عرصه مدیریت شبکه برق کشور بیشتر به جنبه‌های فنی و زیرساختی توجه شده است اما در عرصه سیاستگذاری و مدیریت هم سرمایه‌گذاری‌های خوبی انجام شده است و سعی در توسعه هم داشتند، هر چند نیازمند تقویت است.

نیاز امروز حوزه انرژی

این مؤلف کتاب «خط مشی رفتاری از نظر تا عمل» گفت: آن‌چه در این اواخر بیشتر نسبت به آن احساس نیاز شد، در مجموعه مدیریت و حکمرانی در حوزه انرژی به‌ویژه برق و رجوع به خط مشی، دانش حکمرانی و سیاستگذاری‌ها در شاخه‌های متعدد و متنوع است که این کتاب می‌تواند سرآغازی برای آن باشد.

ذوالفقارزاده با بیان این‌که در این کتاب در حوزه نیرو به‌طور عام و و در حوزه انرژی به‌طور خاص به مجموعه دانشگاهی اعتماد شد، افزود: این موضوع از مباحث سنگین و بغرنجی است، این مسائل، مسائلی تک ساحتی نیستند بلکه ساحت‌های مختلفی از جمله لایه‌های فنی، ایرساختی، اقتصادی، شناختی، روانشناختی را شامل می‌شود و یک سیاستگذار باید همه این ساحت‌ها را ببیند و مدیریت کند که پیچیدگی‌ها همین جاست.

وی با بیان این‌که ما در کتاب کوشیده‌ایم مبانی نظری و جنبه‌های عملی با هم دیده شود، ادامه داد: اگر خط‌مشی‌گذاری برای مدیریت رفتار انسان‌ها در جامعه هدف باشد یعنی اگر بخواهیم رفتار افرادی که تحت‌تأثیرش هستند را تغییر دهیم معمولاً از ابزارهای بالا به پایینی نظیر ابلاغیه، قوانین و مقررات استفاده می‌شود اما یک ابزار نرم و ظریفی دیگری به‌نام دانش علوم شناختی، اقتصاد رفتاری وجود دارد. در اصطلاح سوگیری‌های شناختی یا خطاهای شناختی که ناخودآگاه با آن مواجه می‌شویم در رفتار همه انسان‌ها وجود دارد و بیشتر رفتارهای آنی را شامل می‌شود.

این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران گفت: یکی از سوگیری‌های شناختی آن است که ما همواره به ضررها بیش از سودها توجه می‌کنیم. یا اثر دیگر، اثر مقایسه‌ای است اگر رفتار فردی با همسایه یا همنوعش مقایسه شود، بسیاری از اوقات به حرفی که در این مقایسه است، توجه می‌شود یا اگر با من شخصی‌سازی شده صحبت شود، بیشتر به آن صحبت توجه می‌کنم؛ این‌ها همگی تلنگرهایی هستند که از سوگیری‌های شناختی ما استفاده می‌شود تا رفتارها را به سمت و سوی طراح خط‌مشی هدایت کند.

توسعه مراکز بینش‌های رفتاری در مجموعه سازمان‌ها در جهان کنونی

ذوالفقارزاده با بیان این‌که این دانش در دنیای امروز پیشرفت کرده است، ادامه داد: در جهان مراکز بینش‌های رفتاری در مجموعه سازمان‌ها توسعه پیدا کرده است. آمار و ارقام در این کتاب موجود است. در کتاب، کار تطبیقی انجام شده است که مراکز مشابه در دنیا چه کارهایی در حوزه انرژی انجام داده‌اند؛ این مقایسه شامل کشورهای شرقی و غربی می‌شود. معروف‌ترین رفتار، مقایسه قبوض برق همسایگان است که سبب کاهش مصرف 2 تا 3 درصدی شد.

وی با بیان این‌که برای کاهش میزان مصرف برق این قبیل تلنگرها زیاد است، اظهار امیدواری کرد که این کتاب فتح بابی برای دیگر فعالیت‌ها باشد. امروز می‌توان با بینش‌های رفتاری و خط‌مشی رفتاری ابتکار عمل زیاد و اثرگذار در رفتار مصرف‌کننده داشت.

مریم کیقبادی، از دیگر مؤلفان این کتاب با بیان این‌که در تألیف این کتاب 3 جریان مکمل وجود داشت، گفت: پژوهشگاه نیرو که چندین سال روی رفتار مصرف‌کننده رفتارسنجی کار کرده و مصاحبه پیمایش هم که از سمت تقاضا و هم از سمت مسئولان وزارتخانه و حتی استان‌های مختلف کار شده بود، نشان داد باید کارهایی در خصوص مصرف بهینه در سمت تقاضا انجام شود.

وی، ادامه داد: در این‌باره در کنار رویکردهای سنتی باید از رویکردهای رفتاری استفاده کرد که روش نوینی در جهان است. مسیر دوم دانشگاه و مسیر سوم شرکت مدیریت شبکه برق ایران بود.

صرف آگاهی‌رسانی نمی‌تواند به تغییر رفتار افراد منجر شود

این مؤلف کتاب «خط مشی رفتاری از نظر تا عمل» با بیان این‌که تیم‌های مختلفی در کشور تشکیل شده است که از مطالعات بنیادین آغاز و به سمت بالا حرکت می‌کند، افزود: حال باید دید چگونه می‌توان آن‌را به عمل وصل کرد. نتایج نشان داد که صرف آگاهی‌رسانی نمی‌تواند به تغییر رفتار افراد منجر شود و در کنارش نیازمند ملزوماتی هستیم.

کیقبادی ادامه داد: کشورهای مختلفی را بررسی کردیم و دریافتیم در حوزه انرژی پروژه‌های حوزه رفتار هر روز بیشتر می‌شود. 65 درصد طرح‌های این کتاب مربوط به 6 سال اخیر بوده است. این اتفاق نه تنها در کشورهای اروپایی بلکه در کشورهای آسیایی هم در حال رخ دادن است.

وی ادامه داد: کشورهای مختلف از طریق پروژه‌های رفتاری تا 20 درصد مصرف انرژی را کاهش داده‌اند که جامعه هدف آن‌ها خانواده‌ها بودند. اگر مدارس را هم مد نظر قرار دهیم، بدون همراهی خانواده‌ها موفق نخواهیم بود.

کیقبادی افزود: اهرم‌هایی که استفاده شد، بیشترین آن چارچوب‌بندی اطلاعات است؛ در کنار پیامی که به مخاطب داده می‌شود، نحوه رساندن آن پیام مهم است، اینکه چه زمانی، چگونه و چه میزان اطلاعات داده شود تا اثرگذاری بیشتری داشته باشد. نکته مهم‌تر بازخورد است، اگر بخواهیم به‌لحاظ رفتاری کاری انجام دهیم تا زمانی که از نظر فنی با رفتاری هماهنگی وجود نداشته باشد، کاری از پیش نمی‌بریم.

حرکت جهان به‌سمت مداخلات کم‌هزینه

وی، کنترل هوشمند را از دیگر موارد ضروری دانست و خاطرنشان کرد: در نهایت این‌که، جهان به‌سمت مداخلات کم‌هزینه مبتنی بر داده متناسب با زمینه جامعه هدف پیش می‌رود.

کیقبادی درباره پیشنهادات کتاب برای وزارت نیرو هم یادآور شد: باید تیم‌های تخصصی بینش رفتاری شکل بگیرد، در وزارتخانه آزمایشگاه‌های سیاستی تأسیس شود و رصدخانه دائمی برای رفتار مصرف انرژی تشکیل شود. اگرچه قائل به سیاست‌هایی چون قیمت‌گذاری و ... برای تأثیرگذاری هستیم، اما در کنار آن باید مداخلات رفتاری انجام شود، چون این دو مکمل یکدیگر هستند.

براساس این گزارش، حسین ایمانی، مترجم و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با بیان این‌که بحث مدیریت منابع انسانی از مهم‌ترین موضوعات و دغدغه اصلی و جدی مدیران سازمانی بوده است، گفت: این موضوع در دو دهه اخیر با اقبال بیشتری روبه‌رو بوده است به مرور زمان توجه مدیران به این موضوع جلب شده است.

دغدغه اصلی سازمان‌ها کارکنان آن هستند

وی با بیان این‌که دغدغه اصلی سازمان‌ها کارکنان آن هستند نه لزوماً سیستم‌ها و نرم‌افزارها، در ادامه خاطرنشان کرد: امروزه هوش مصنوعی توانسته بسیاری از خدمات را ساده‌تر و سریع‌تر انجام دهد ولی تاکنون جایگزینی برای انسان مشخص نشده است.

مترجم کتاب «مدیریت منابع انسانی برای مدیران غیر منابع انسانی» با بیان این‌که از دغدغه‌های امروز سازمان‌ها جذب و نگهداشت نیروست، افزود: تغییرات نسلی نظیر نسل زد و آلفا که با نگاه متفاوت وارد بازار کار شده‌اند، نگاه‌ها را نسبت به کار تغییر داده‌اند که بر روی جذب، استخدام و نگهداشت نیرو تأثیر خود را می‌گذارد.

ایمانی درباره علت انتخاب این کتاب برای ترجمه هم توضیح داد: در بازار کتاب دو طیف کتاب در حوزه منابع انسانی وجود دارد، یکسری آکادمیک و دانشگاهی که عمدتاً برای دروس دانشگاهی است با اصطلاحات پیچیده و تخصصی منابع انسانی و طیف دیگر کتاب‌های زرد که برای جذب مخاطب از شبه علم استفاده کرده است.

وی، فاصله میان این دو سر طیف را کتاب‌های علمی با زبانی ساده و روان دانست که در بازار کمیاب هستند و در ادامه تصریح کرد: این کتاب به وضوح این فاصله را پر کرده است. هم فضای آکادمیک و رویکرد پژوهشی را حفظ کرده و هم به زبان ساده بحث‌های مختلف را مطرح کرده است که همگی مبتنی بر پژوهش‌های مختلف است. از تفاوت‌های دیگر این کتاب، این است که این کتاب روی مدل تجربه و روابط کارکنان تمرکز کرده است.

این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران گفت: دو نویسنده این کتاب که روی رفتار سازمانی روانشناسی و روابط کار کرده‌اند، نگاهشان برای نوشتن کتاب یک نگاه مبتنی بر روابط انسانی در زمینه تخصصی روانشناسی بوده است، برخلاف کتاب‌های دیگر که نگاه سیستماتیک به منابع انسانی دارند از این رو این کتاب ارزشمند است.

مخاطب این کتاب همه کسانی است که وظیفه مدیریت منابع انسانی را برعهده دارند

ایمانی، نکته حائز اهمیت در این کتاب را آن دانست که این کتاب برای مخاطبی نوشته شده است که وظیفه مدیریت منابع انسانی را برعهده دارد، از مدیر بازریابی تا مدیر مالی و مدیر فروش و ... و ادامه داد: به‌عبارتی هر کسی که سرپرستی عده‌ای را برعهده دارد، مخاطب این کتاب است.

وی، در پاسخ به این پرسش که چگونه می‌توان آن‌چه در کتاب آمده است را به مرحله اجرا در آورد، گفت: آن‌چه در حوزه تفسیر و ترجمه آورده می‌شود، در حوزه تئوریکال است که برای عملیاتی کردن آن باید فرهنگسازی کرد. بحث فرهنگ سازمانی، موضوع مهمی است؛ یک پیوند عمیق و قدیمی میان بحث فرهنگ و رهبری در سازمان‌ها وجود دارد که نخستین گام، پیاده کردن این مفاهیم در سازمان‌هاست.

این مترجم، پذیرش و حمایت رهبران و مدیران ارشد را حائز اهمیت دانست و خاطرنشان کرد: بحث مدیریت تغییر هم از موضوعات مهم است. از فرض‌های غالب این است که کارکنان در برابر تغییرات مقاومت می‌کنند اما در عمل، این مدیران هستند که در برابر تغییرات مقاومت می‌کنند چون ریسک تغییر برای مدیران بیشتر است؛ در گام نخست باید فرهنگ آن در سازمان پیاده شود.

دو نویسنده این کتاب متخصص حوزه روانشناسی و منابع انسانی هستند

ایمانی درباره دلایل انتخاب این کتاب برای ترجمه، گفت: هر دو نویسنده متخصص حوزه روانشناسی و منابع انسانی هستند و ضمن تجارب آکادمیک سوابق اجرایی و مشاوره‌ای بسیاری برای سازمان‌ها دارند و ریشه پژوهش‌های آن‌ها روانشناسی است.

وی یادآور شد: نگاه نویسندگان این کتاب مبتنی بر روابط انسانی و متفاوت از آن‌چه دیگران به این حوزه داشته‌اند، نگاه ماشینی در کتاب دیده نمی‌شود؛ رویکرد آن‌ها انسان‌محور و در این بحث تنوع و شمولیت را در نظر گرفته‌اند، به‌نحوی که فصل آخر کتاب به این موضوع اختصاص دارد، چون از دل تنوع می‌توان خلاقیت و نوآوری را در سازمان ایجاد کرد.

کتاب «مدیریت منابع انسانی برای مدیران غیر منابع انسانی»، نوشته کارول کولیک و الیسا پری و ترجمه دکتر حسین ایمانی، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، که به همت انتشارات سازمان جهاد دانشگاهی تهران چاپ و راهی بازار نشر شده است.