کد خبر: ۴۳۵۳۰۳۵

تاریخ: ۲۹ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۳:۰۷

معاون وزیر بهداشت:

بیشتر از جنگ باید نگران کاهش جمعیت باشیم

علیرضا رئیسی ضمن هشدار نسبت به فرصت کمی که تا قبل از بسته شدن پنجره جمعیتی داریم، گفت: علی‌رغم تلاش‌های صورت گرفته هنوز شیب جمعیت نزولی است.

به گزارش خبرنگار ایکنا، به مناسبت هفته جمعیت، نشست خبری علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، امروز سه‌شنبه 29 اردیبهشت ماه در این وزارتخانه برگزار شد.

در این نشست رئیسی با اشاره به اینکه طی جنگ رمضان ۲۲۰ مرکز بهداشتی آسیب دید و پنج کادر درمان شهید و تعدادی مجروح شدند، گفت: اما طی مدت جنگ هیچ یک از خدمات ما تعطیل نشد. تنها تفاوت خدمات ما این بود که خدمات ما فعال شد، یعنی به جای اینکه مردم به ما مراجعه کنند، ما با مادران باردار تماس می‌گرفتیم و خدمات لازم به آنها ارائه می‌شد.

رئیسی با اشاره به جابه‌جایی جمعیت و انتقال تعداد زیادی از مردم به شهرهای کم جمعیت و فشار درمانی که به مراکز این شهرها آمد، گفت: دو شماره تلفن ۴۰۳۰ و ۱۹۰ راه‌اندازی شد که به افراد از جمله مادران باردار، سالمندان و ... مشاوره ارائه کردند. همچنین هزار و ۲۰۰ سالمند تنها و پرخطر شناسایی و خدمات به آنها ارائه شد تا دچار مشکل نشوند.

معاون بهداشت وزارت بهداشت در خصوص اهمیت مسئله جوانی جمعیت، گفت: مسئله جوانی جمعیت موضوعی است که در دنیا مطرح است و برای آینده، توسعه و قدرت یک کشور مسئله جمعیت اهمیت دارد و یک امتیاز است.

وی ادامه داد: جمعیت سالمند نیازمند نگه‌داری و مراقبت است ولی جمعیت جوان مولد و موجب قدرت یک کشور است. اگر نگوییم مسئله جمعیت بیشتر از جنگ اهمیت دارد، اهمیت آن کمتر از جنگ نیست. من می‌توانم بگویم در جنگ نظامی پیروز می‌شویم اما با همین صراحت نمی‌توانم بگویم در مسئله جمعیت پیروز خواهیم شد. البته همه نهادها این مشکل را درک کرده‌اند و یکی از دغدغه‌های همیشگی رهبر شهیدمان مسئله جمعیت بوده است.

رئیسی آمارهای مربوط به جمعیت را اعلام کرد و گفت: در سال ۱۴۰۴ کل جمعیت کشور ۸۶ میلیون و ۵۶۴ هزار نفر بود که ۴۳ میلیون ۶۵۸ هزار  نفر مرد و ۴۲ میلیون ۹۰۶ هزار نفر خانم هستند. در دهه ۶۰ نرخ باروری کلی در کشور شش و نیم بوده است که از آن زمان تاکنون این رقم از شش و نیم به یک و شش دهم در سال ۱۴۰۲ و به یک و ۳۵ صدم در سال ۱۴۰۴ رسید. سطح جانشینی جمعیت بین دو و یک دهم تا دو و نیم است. اگر هر زن و شوهری دو فرزند داشته باشند جمعیت ثابت می‌ماند اما ما اکنون زیر نرخ جایگزینی هستیم چون هر زوج در میانگین کمتر از دو فرزند دارد و این نشان می‌دهد نرخ جایگزینی محقق نشده است.

رئیسی ادامه داد: تا سه سال پیش هر سال یک میلیون نوزاد به دنیا می‌آمد و ۴۵۰ هزار مرگ نیز داشتیم که تفاوت این دو رقم ۵۵۰ هزار نفر می‌شد‌. هر قدر تعداد تولد کاهش و تعداد مرگ افزایش یابد (به دلیل کهولت سن) جمعیت کمتر خواهد شد. در سال ۱۴۰۳ در کشور ۹۷۹ هزار و ۹۹۰ نفر ولادت و ۴۵۸ هزار و ۷۵۳ مرگ داشتیم. ۸۹۲ هزار تولد نیز در سال ۱۴۰۴ داشتیم و ۴۵۱ هزار و ۶۸۲ مرگ رخ داد اما با افزایش سن جمعیت هر سال تعداد فوتی‌ها بیشتر خواهدشد.

افزایش طلاق

وی افزود: در ۱۴۰۳ در کشور ۱۹۳ هزار طلاق داشتیم که در ۱۴۰۴ به ۱۸۰ هزار طلاق رسید. سال ۱۴۰۴، ۶۰ درصد زایمان‌ها متأسفانه سزارین بوده است و ۳۸ و نیم درصد سزارین‌ها، نخستین سزارین بوده که عدد بالایی است. ۴۷۰ هزار ازدواج در سال ۱۴۰۳ انجام شده که تعداد آن کم شده و در سال ۱۴۰۴ به  ۴۳۱ هزار و ۶۶۴ ازدواج رسیده که نشان می‌دهد باید به سمت تسهیل ازدواج برویم.

رئیسی با اشاره به اینکه سه تا پنج میلیون زوج نابارور در کشور داریم، گفت: در ۱۴۰۴ در کشور ۱۵ هزار بارداری از طریق روش‌های مصنوعی منجر به فرزنداوری شده است. سال گذشته ۱۸ هزار و ۳۹۲ دوقلو ۷۰۹ مورد سه قلو، ۲۹ مورد چهار قلو و یک مورد پنج قلو داشتیم. ۶۷ هزار و ۴۰۵ سقط جنین داشتیم که ۱۴ درصد سقط قانونی و بیش از ۷۰ درصد سقط خودبه خودی بوده است. سالانه ۹ تا ۱۰ هزار سقط قانونی صورت می‌گیرد و سه درصد نیز سقط‌ها عمدی است.

وی همچنین، گفت: ۱۵ تا ۶۴ سال سن مولد جمعیت کشور است. هر قدر درصد جمعیت بیشتری در این سنین باشد یعنی جمعیت فعال است. اکنون ۶۹ درصد جمعیت در این سن هستند و باید این درصد حفظ شود. ما اکنون هشت درصد جمعیت بالای ۶۵ سال و ۲۲ درصد زیر ۱۵ سال داریم. سن فیزیولوژیک باروری برای خانم‌ها از سن ۱۵ تا ۴۵ سالگی است که ۲۰ میلیون نفر در این سن هستند. جمعیت سالمند بالای ۶۰ سال ۱۱ درصد و بالای ۶۵ سال نیز هفت و هشت دهم درصد هستند که تا سال ۱۴۵۰ سهم جمعیت سالمند به ۲۱ تا ۳۰ درصد جمعیت می‌رسد یعنی از هر سه نفر یک نفر سالمند است که رقم نگران کننده‌ای است.

سالمندان باید سالم باشند

معاون بهداشت وزارت بهداشت تصریح کرد: مسئله مهم این است که جمعیت سالمند باید سالم و فعال باشد. جمعیت سالمند بیمار هزینه زیادی برای جامعه دارد. خوشبختانه با فرهنگ خوبی که در کشور است و احترام به بزرگ‌تر و پیشکسوت بیشتر سالمندان در خانه‌های خود هستند اما اگر قرار باشد سالمندان در خانه سالمندان نگه‌داری شوند دچار مشکل خواهیم شد.

وی افزود: توزیع جمعیتی در ایران بسیار نامتوازن است و در پنج کلان شهر که ۲۰ درصد مساحت کل کشور را دارند، ۵۰ درصد جمعیت ساکن هستند که علاوه بر مشکلات سلامت در بحث مسکن و اقتصاد به این جوامع فشار وارد می‌‌شود. ما اکنون ۷۶ درصد شهرنشین در کشور داریم و بقیه در روستاها هستند. در حالی که نرخ جهانی شهرنشینی ۵۲ درصد است. در دهه ۶۰ جمعیت شهرنشین ما ۴۰ درصد بود؛ هر چه نرخ شهرنشینی بالا رفته نرخ جایگزینی جمعیت کمتر شده است و اکنون شهرهای قم و تهران بیشترین مهاجرت از روستا به شهر را دارند.

معاون بهداشت وزارت بهداشت در ادامه به سناریوهای بدبینانه و خوشبینانه در خصوص جمعیت ایران اشاره کرد و گفت: شش سناریو وجود دارد که با بدبینی و تداوم شرایط موجود تا سال ۱۴۳۰ حداکثر جمعیت ۹۰ میلیون خواهد بود. در حالت خوشبینانه نیز سطح جایگزینی تا نرخ دو و نیم افزایش خواهد یافت که اگر موفق شویم، تا سال ۱۴۳۰ جمعیت به ۱۰۲ میلیون نفر خواهد رسید.

وی مشکلات اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، مدیریت، افزایش سن ازدواج، فاصله ازدواج تا فرزنداوری، افزایش تجرد و ... را عوامل کاهش جمعیت اعلام کرد و گفت: علی‌رغم تلاش‌های صورت گرفته هنوز شیب جمعیت نزولی است و موفق نشده‌ایم شیب را روبه بالا کنیم. البته روند نزولی کند شده است. ما باید از تجارب دنیا و حوزه فرهنگ برای افزایش جمعیت استفاده کنیم. تعداد ۱۲ میلیون جوان در سن ازدواج داریم که اگر تسهیلات فراهم شود و  ازدواج کنند شرایط بهتر می‌شود. البته نباید مشکل را فقط اقتصادی بدانیم؛ بسیاری از کشورهای دنیا که وضعیت اقتصادی خوبی دارند هم با کمبود جمعیت مواجه هستند. در کشور خودمان هم افرادی که از نظر اقتصادی شرایط خوبی دارند تعداد فرزند زیادی ندارند.

معاون بهداشت وزارت بهداشت با تاکید بر اینکه اجرای طرح‌های مربوط به افزایش جمعیت تنها وظیفه وزارت بهداشت نیست و تمام مراکز باید حمایت‌هایی از مادران و کودکان زیر دو سال داشته باشند، گفت: کارت امید مادر یک حرکت خوب و حمایتی است که تازه شروع کار است.

وی در خصوص سقط‌های غیرقانونی، گفت: سقط‌هایی که خارج از قانون باشد، کار غیرقانونی است. ما در حوزه خودمان به شدت با این کار برخورد و اگر گزارشی از انجام سقط غیرقانونی ارائه شود بدون هیچ ملاحظه‌ای پروانه کار باطل و متخلف به قوه قضائیه معرفی می‌شود. اما سقط‌های غیرقانونی عمدتا در منازل و با داروهای غیرمجاز صورت می‌گیرد و در فضای مجازی تبلیغ می‌شود که موحب شده عدد درستی از تعداد سقط‌های غیرقانونی نداشته باشیم.

وی اعلام کرد: پنجره جمعیتی هنوز باز است اما فرصت ما برای باز ماندن آن کم است و بین ۱۵ تا ۲۰ سال دیگر این پنجره بسته می‌شود.

رسوب 15 همت دارو در خانه‌ها

معاون بهداشت وزارت بهداشت به مصرف بالای دارو نیز اشاره کرد و با تاکید بر اینکه باید تمرکز بر ارتقای سلامت سالمندان باشد نه درمان، گفت: ۱۵ همت دارو در خانه‌ها رسوب کرده و ۲۰ تا ۲۵ درصد داروهایی که تجویز می‌شود اضافی است.

رضا سعیدی، رئیس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت نیز گفت: میزان باروری کلی یعنی تعداد فرزندی که به ازای هر خانم در سن باروری متولد شده است؛ که این تعداد در کشور کاهش پیدا کرده و حتی در استان‌های شمالی مثل گیلان رشد جمعیت منفی شده است‌. در کشور ما ولادت از کانال غیر ازدواج نادر است و تعداد کودکانی که خانم‌های ازدواج کرده به دنیا می‌آورند بالای نرخ دو است یعنی نرخ جایگزینی در زنان ازدواج کرده محقق شده است. پس مشکل در کشور ما ازدواج است و باید تسهیلات ازدواج را فراهم کنیم. خانم‌ها و اقایانی که ازدواج می‌کنند معمولا تمایل دارند که صاحب فرزند شوند اما در کشور هفت و نیم میلیون پسر جوان بالای ۲۰ سال و چهار و نیم میلیون دختر بالای ۲۰ سال هرگز ازدواج نکرده داریم.

وی افزود: تجرد مطلق برای خانم‌ها ۴۵ سال و برای اقایان ۵۰ سال است که ۸۲۰ هزار پسر بالای ۵۰ سال مجرد و ۳۴۰ هزار خانم بالای ۴۵ سال هرگز ازدواج نکرده داریم.