کد خبر: ۴۳۵۳۱۹۴

تاریخ: ۲۹ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۹:۳۸

دوازدهمین پیش‌نشست جشنواره بین‌المللی تمدن نوین اسلامی برگزار شد

دوازدهمین پیش‌نشست جشنواره بین‌المللی تمدن نوین اسلامی با عنوان «نظم نوین تمدنی و تحولات اخیر نظام بین‌المل؛ رسالت‌ها و کارکردهای مجامع دانشگاهی و نخبگانی» برگزار شد.

به گزارش ایکنا به نقل از روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، دوازدهمین پیش‌نشست جشنواره بین‌المللی تمدن نوین اسلامی با عنوان «نظم نوین تمدنی و تحولات اخیر نظام بین‌الملل؛ رسالت‌ها و کارکردهای مجامع دانشگاهی و نخبگانی» که سه شنبه ۲۹ اردیبهشت ماه از ساعت 14 به وقت تهران و به زبان‌‌های فارسی و انگلیسی برگزار شد.

نشست فوق توسط معاونت همکاری‌های علمی و فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، با همکاری مدیریت بین‌الملل و معاونت پژوهشی دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی و به دبیری اداره گفت‌وگوهای فرهنگی اداره کل همکاری‌های علمی و دانشگاهی برگزار شد.

محمد هادی فلاح‌زاده، رئیس دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی و حسین دیوسالار، معاون توسعه همکاری‌های علمی و فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی سخنرانان آغازین، منیر، مدیر اداره امور بین‌المللی دانشگاه اسلامی دولتی سونان گونونگ جاتی باندونگ اندونزی، اسماعیل سلیمان، استاد دانشگاه تکنولوژی مارا مالزی، سید علی بطحایی، معاون پژوهشی دانشگاه مذاهب اسلامی و غزاله حجتی، عضو هیئت علمی دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی سخنرانان علمی و امیر رضایی‌پناه، رئیس اداره گفت‌وگوهای فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی دبیر نشست بود.

حسین دیوسالار، معاون سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در این نشست، با تبیین تحولات اخیر نظام بین‌الملل، پیام‌های مهمی را خطاب به جامعه نخبگانی جهان صادر کرد.

دیوسالار با اشاره به فرسایش نظم کنونی جهان، تأکید کرد: عصر وستفالی و ساختارهای پس از جنگ جهانی دوم که بر پایه عدم تقارن و برخوردهای گزینشی بنا شده بودند، به پایان راه رسیده‌اند. امروز سازمان‌های بین‌المللی به دلیل وابستگی مالی و سیاسی، در صیانت از کرامت انسانی ناتوان شده و مشروعیت خود را از دست داده‌اند.

وی، واقعه غزه را «لحظه افشاگر تاریخی» نامید و گفت: خیزش بی‌سابقه اساتید و دانشجویان در قلب غرب، نشان داد که دانشگاه همچنان وجدان بیدار بشریت است. امروز معترضان در دانشگاه‌های آمریکا و اروپا، نه فقط مدافع فلسطین، بلکه پرچمداران اخلاق در برابر تمدن سلطه‌گر غربی هستند.

امیر رضایی‌پناه، رییس اداره گفت‌وگوهای فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و دبیر نشست، در تشریح جزئیات نخستین دوره جشنواره تمدن نوین اسلامی، این رویداد را یکی از برنامه‌های مصوب طرح تحول سازمان، ذیل کلان‌برنامه «فراگیرسازی مؤلفه‌های هویت و سرنوشت مشترک امت اسلامی» برشمرد.

رضایی‌پناه با اشاره به سیاست‌های اقدامی این جشنواره، اظهار کرد: تمرکز اصلی ما بر محوریت «آینده مشترک امت اسلامی» به جای گذشته‌گرایی قومی در مناسبات فرهنگی است. این جشنواره بر تقویت اشتراکات دینی، پرهیز از اختلافات مذهبی و مقابله با دشمن مشترک استوار شده و هدف آن شناسایی و شبکه‌سازی نخبگان مؤلف در حوزه تمدن‌سازی است.

سیدعلی بطحایی، معاون پژوهشی دانشگاه بین‌المللی مذاهب اسلامی در دوازدهمین پیش‌نشست جشنواره بین‌المللی تمدن نوین اسلامی، بر رسالت حیاتی نهادهای علمی در صورت‌بندی تحولات جهانی تأکید کرد.

وی با تبیین جایگاه دانشگاه مذاهب اسلامی در جهان در حال تغییر، خاطرنشان کرد: یکی از مأموریت‌های کلیدی ما، تقویت فهم متقابل میان سنت‌های فکری و مذهبی است. این دانشگاه همواره تلاش کرده تا فراتر از مرزها، بستری امن و علمی برای گفت‌وگوی اندیشمندان و نخبگان فراهم آورد.

معاون پژوهشی دانشگاه مذاهب اسلامی، هدف از برگزاری این نشست‌های راهبردی را مشارکت در تولید دانش دانست و افزود: ما به دنبال شکل‌دهی به یک ادبیات علمی غنی در مواجهه با مسائل جهان اسلام و تحولات بین‌المللی هستیم. نخبگان باید بتوانند زبانِ مشترکی برای تحلیل نظم نوین تمدنی ایجاد کنند.

محمدهادی فلاح‌زاده، رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب در این نشست به تشریح جایگاه راهبردی نهادهای علمی و نخبگانی در دوران گذار تمدنی پرداخت.

فلاح‌زاده با اشاره به لزوم بازآرایی نقش نخبگان در نظم نوین تمدنی، اظهار کرد: مقصود از مجامع نخبگانی، شبکه‌ای گسترده از اندیشمندان، مدیران فکری و فعالان فرهنگی است که نباید فعالیت‌های خود را به دیوارهای فیزیکی دانشگاه محدود کنند. رسالت اصلی این شبکه، فراتر از ساختارهای رسمی، شکل‌دهی به گفتمان‌های اجتماعی و راهبردی در مقیاس کلان است.

وی پیوند میان «اندیشه» و «عمل» را رسالت اصلی نخبگان برشمرد و خاطرنشان کرد: نخبگان فکری در هر جامعه‌ای نقشی تعیین‌کننده در تبیین مسائل کلان و بازخوانی ظرفیت‌های تمدنی در مواجهه با تحولات جهانی دارند و باید فهم عمومی جامعه را نسبت به این تغییرات ارتقا دهند.

فلاح‌زاده در پایان با ترسیم رابطه مکمل میان نهاد علم و مجامع نخبگانی، تأکید کرد: دانشگاه کانون تولید دانش و نظریه است، اما تا زمانی که مجامع نخبگانی به عنوان «موتور انتقال»، این یافته‌ها را به حوزه عمل هدایت نکنند، تمدن‌سازی محقق نخواهد شد. تعامل اصولی میان این دو حوزه، شرط اساسی شکل‌گیری گفتمان‌های تمدنی پویا و اثرگذار در جهان معاصر است.

پروفسور اسماعیل سلمان، استاد دانشگاه تکنولوژی مارا (UiTM) مالزی، در این نشست با ارائه تحلیلی راهبردی از وضعیت فعلی نظام بین‌الملل، بر گذار قطعی جهان از سلطه تک‌قطبی به سوی یک ساختار «چندتمدنی» تأکید کرد.

وی در ابتدای سخنان خود، تغییرات جاری در نظام بین‌الملل را یک «نقطه عطف بزرگ» خواند و اظهار داشت: سلطه‌ای که ایالات متحده پس از جنگ سرد از آن برخوردار بود، اکنون با چالش‌های ساختاری جدی مواجه است. ظهور قدرت‌های تمدنی نظیر چین و هند ثابت کرد که مدرن‌شدن لزوماً به معنای غربی‌شدن نیست. این کشورها با تکیه بر ارزش‌های بومی و خودمختاری راهبردی، مدل‌های جایگزینی را برای توسعه ارائه داده‌اند که نظام‌های معرفت‌شناختی غرب را به چالش کشیده است.

پروفسور اسماعیل سلیمان در ادامه با اشاره به تنش‌های جاری در خاورمیانه تأکید کرد که این منازعات فراتر از یک درگیری منطقه‌ای، شکاف‌های نهادینه در نظام بین‌الملل موجود را عیان کرده و کاتالیزوری برای بازنگری در ساختارهای جهانی از جمله سازمان ملل و نظام مالی بین‌المللی شده است.

استاد دانشگاه UiTM مالزی، انقلاب دیجیتال را بعدی تحول‌آفرین در نظم نوین دانست و تصریح کرد: اطلاعات به سلاحی راهبردی بدل شده است. در عصر هوش مصنوعی و کلان‌داده‌ها، کشورها نه تنها از طریق توان نظامی، بلکه از طریق الگوریتم‌ها و کنترل اکوسیستم اطلاعاتی با یکدیگر رقابت می‌کنند. جنگ روایت‌ها امروز به اندازه نبردهای کلاسیک اهمیت دارد و برتری در این حوزه، شرط مشروعیت ژئوپلیتیک کشورهاست.

منیر، مدیر اداره امور بین‌المللی دانشگاه اسلامی دولتی سونان گونونگ جاتی اندونزی در این نشست به بازتعریف نقش روشنفکران و مجامع نخبگانی در دوران گذار جهان به سوی نظم تمدنی جدید پرداخت.

وی با اشاره به فروپاشی هژمونی تک‌قطبی، تصریح کرد: نظمی که پس از سال ۱۹۹۱ تحکیم شده بود، اکنون جای خود را به مراکز قدرت رقیب در جنوب جهانی، اوراسیا و جهان اسلام داده است. امروزه هنجارگذاری بین‌المللی دیگر در انحصار یک بلوک واحد نیست و ما در یک میدان مناقشه معرفتی به‌سر می‌بریم.

مدیر امور بین‌الملل دانشگاه سونان گونونگ جاتی با بازخوانی تاریخی نقش اندیشمندان، خاطرنشان کرد: از «علما» در تمدن کلاسیک اسلامی تا «فلاسفه» عصر روشنگری، هرگونه بازسازی تمدنی نیازمند طبقه‌ای از نخبگان بوده است که وظیفه مشروعیت‌بخشی به نظم‌های جدید و نقد ساختارهای کهن را بر عهده داشته‌اند.

منیر در ادامه به چالش‌های پیش روی نخبگان در عصر دیجیتال اشاره کرد و گفت: امروزه اعتبار متخصصان با بحران مشروعیت مواجه شده است. از سوی دیگر، غلبه شاخص‌های کمی و کتاب‌سنجی (Bibliometrics) باعث شده دانش به تولیدِ صرف و دیده‌شدن تقلیل یابد، در حالی که وظیفه اصلی دانشگاه، خدمت به حقیقت است نه خدمت به سیستم‌های رتبه‌بندی غربی.

منیر در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد: سنت فکری اسلامی حامل چارچوبی متمایز است که مفاهیم آن اهمیتی فراتر از جغرافیای مسلمانان دارد. رسالت امروز ما، استقلال از قدرت و آمادگی برای تعامل شجاعانه با واقعیت‌های نظم نوین جهانی است؛ چرا که تولید دانش مشروع، اصلی‌ترین میدان کشمکش در جهان پیش‌رو خواهد بود.