کد خبر: ۴۳۵۳۳۳۰

تاریخ: ۳۰ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۴:۳۱

ولی تیموری مطرح کرد

گردشگری معنوی؛ پاسخی به یک نیاز‌ جدی جامعه ایرانی

مدیرکل مطالعات، آموزش و برنامه‌ریزی گردشگری وزارت میراث فرهنگی در پنجمین کنفرانس بین‌المللی «گردشگری و معنویت» گفت: جامعه ما در شرایطی زندگی می‌کند که فشار‌های اقتصادی، کاهش نشاط اجتماعی و نگرانی‌های گوناگون بر روح و روان مردم تأثیر گذاشته است و در چنین وضعیتی، سخن گفتن از گردشگری معنوی نه یک موضوع حاشیه‌ای یا لوکس، بلکه پاسخی به یکی از نیاز‌های جدی جامعه ایرانی است.

به گزارش خبرنگار ایکنا، ولی تیموری، مشاور وزیر و مدیرکل مطالعات، آموزش و برنامه‌ریزی گردشگری وزارت میراث فرهنگی چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت ماه در پنجمین کنفرانس بین‌المللی «گردشگری و معنویت» گفت: مفهوم «گردشگری معنویت» یا «گردشگری تعالی‌بخش» به همت دانشگاه علم و فرهنگ، در ادبیات گردشگری کشور رواج یافته و ما افتخار داریم چند دوره آموزش کوتاه‌مدت را با همین رویکرد برگزار کنیم. همچنین مؤسسه‌ای آموزشی با همین ادبیات، دوره‌هایی را عمدتاً برای مدرسان و طلاب حوزه‌های علمیه در شهرستان قم و سایر شهرها، از جمله مشهد و شیراز، برگزار کرده است و این مباحث نشان‌دهنده آن است که گردشگری معنوی یکی از رویکرد‌های اصلی و قابل‌توجهی است که باید به آن بپردازیم.

وی افزود: ارکان و مؤلفه‌های گردشگری نشان می‌دهند که نمی‌توان گردشگری را صرفاً به عنوان یک صنعت اقتصادی یا فعالیت فراغتی در نظر گرفت، بلکه معنای عمیق آن زمانی آشکار می‌شود که گردشگری را پدیده‌ای انسان‌محور بدانیم. ابعاد گوناگون انسان، طبیعتاً در رفتار گردشگری او نیز بازتاب می‌یابد. شاید هنوز پرسش اصلی در گردشگری این باشد که گردشگر به کجا سفر می‌کند و بیشتر بر مقصد تأکید می‌شود؛ اما در آینده، این پرسش به گونه‌ای دیگر مطرح خواهد شد: گردشگر پس از سفر چه تجربه‌ای به دست آورده، چه تحولی در او ایجاد شده و چه تغییری در نگاه او شکل گرفته است. آنچه در گردشگری معنویت محور اهمیت دارد، به‌سرعت به سوی زیارت و گردشگری مذهبی گرایش می‌یابد، اما تمام آنچه از گردشگری معنویت یا معنویت در گردشگری مطرح می‌شود، در اصل به ارتباط عمیق‌تر انسان با خود، طبیعت، جامعه میزبان، فرهنگ، تاریخ و یا امری متعالی بازمی‌گردد. این تجربه معنویت ممکن است در یک مکان مقدس، در سکوت یک مقصد طبیعی، در یک آیین محلی، یک رویداد، یک روستای بوم‌گردی، یا در مواجهه با میراث فرهنگی و سبک زندگی یک جامعه شکل گیرد؛ بنابراین گردشگری معنوی سفری است که انسان را از سطح دیدن و مصرف کردن به سطح فهمیدن، تأمل کردن و معنا یافتن ارتقا می‌دهد.

تیموری ادامه داد: با این نگاه، انسان معاصر با شتاب فناوری، فشار‌های اقتصادی، بحران‌های اجتماعی، تنهایی، اضطراب و فرسودگی روانی روبه‌رو است. آینده گردشگری نه با افزایش تعداد سفر، ساخت زیرساخت یا توسعه فناوری، بلکه با کیفیت تجربه انسانی معنا پیدا می‌کند. گردشگری آینده صرفاً در پی دیدن مقصد‌های جدید نیست، بلکه به دنبال آرامش، اصالت، ارتباط انسانی، تجربه فرهنگی و بازگشت به معناست. از این منظر، چند روند مهم در آینده گردشگری از جمله گردشگری تحول‌آفرین؛ سفری که نگاه انسان را تغییر می‌دهد، گرایش به آرامش و سلامت روان؛ سفر‌هایی که به کاهش فشار‌های روحی و بازسازی روان انسان کمک می‌کنند، گردشگری آهسته و اصیل؛ سفری که در آن گردشگر با جامعه محلی ارتباط واقعی برقرار می‌کند و گردشگری مبتنی بر میراث معنوی و فرهنگی؛ بهره‌گیری از آیین‌ها، سنت‌ها، قصه‌ها، معماری، موسیقی، خوراک و سبک زندگی محلی برای خلق تجربه‌ای معنادار قابل توجه است.

وی تصریح کرد: شایسته است موضوع گردشگری و معنویت را با شرایط امروز جامعه خود نیز پیوند بزنیم. جامعه ما در شرایطی زندگی می‌کند که فشار‌های اقتصادی، کاهش نشاط اجتماعی و نگرانی‌های گوناگون بر روح و روان مردم تأثیر گذاشته است. در چنین وضعیتی، سخن گفتن از گردشگری معنوی نه یک موضوع حاشیه‌ای یا لوکس، بلکه پاسخی به یکی از نیاز‌های جدی جامعه ایرانی است. انسان خسته و نگران، بیش از هر زمان دیگر به آرامش، طبیعت، امید و ارتباط انسانی نیاز دارد؛ بنابراین گردشگری می‌تواند نقشی فراتر از تفریح ایفا کند و به ابزاری برای ترمیم روان جامعه تبدیل شود. گردشگری را نباید فقط با شاخص‌هایی مانند تعداد سفر، میزان اقامت یا درآمد مقصد سنجید، بلکه باید پرسید: گردشگری چه نقشی در آرامش مردم، تقویت پیوند‌های خانوادگی، ارتباط نسل جوان با میراث فرهنگی و بازسازی امید اجتماعی دارد؟

وی در ادامه گفت: ایران برای چنین رویکردی ظرفیت‌های بسیار ارزشمندی دارد: سرزمین آثار تاریخی، سرزمین معنا، سرزمین زیارتگاه‌ها، آیین‌ها، عرفان، شعر، حکمت، مهمان‌نوازی، شهر‌های تاریخی و روستا‌های زنده. اما این ظرفیت‌ها نباید فقط در سطح بازدید باقی بماند؛ باید از معرفی صرف جاذبه‌ها عبور کنیم و به طراحی تجربه‌های معنادار برسیم. گردشگر نباید فقط یک بنا، یک آیین یا یک منظره را ببیند، بلکه باید بتواند آن را بفهمد، با آن ارتباط گیرد و تجربه‌ای انسانی و درونی از آن به دست آورد.

مدیرکل مطالعات، آموزش و برنامه‌ریزی گردشگری وزارت میراث فرهنگی در پایان تأکید کرد: اگر آینده گردشگری را معنا محور بدانیم، باید نیروی انسانی آن را نیز برای چنین آینده‌ای آماده کنیم. راهنمای گردشگری امروز نیازمند فاصله گرفتن از اضطراب‌های روزمره است. گردشگری می‌تواند نسل‌های جدید را با ریشه‌های فرهنگی آشنا کند، تاب‌آوری بیافریند، چون سفر به تقویت روحیه فردی و اجتماعی کمک می‌کند و امید ببخشد، چون گردشگری نشانه‌ای از زندگی، حرکت و آینده است. بنابراین گردشگری فقط آینده مقصد‌ها نیست، بلکه آینده انسان‌هاست. باید از گردشگری صرفاً تماشایی فراتر رویم و به جای آن، گردشگریِ همراه با اندیشه و معنا را ارج نهیم.