کد خبر: ۴۳۵۳۳۶۴

تاریخ: ۳۰ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۵:۲۳

حجت‌الاسلام خسروپناه مطرح کرد

هندسه فکری آیت‌الله العظمی مکارم؛ نقشه‌راه اجتهاد تمدن‌ساز

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به جامعیت اندیشه‌های آیت‌الله مکارم شیرازی، خواستار ترجمه منظومه فکری ایشان به زبان‌های زنده دنیا شد. این اثر که شامل ۴۰ نظام‌واره فکری است، به دلیل پاسخ‌گویی به شبهات معاصر، منبعی ارزشمند برای پیروان ادیان مختلف و اهل‌سنت به شمار می‌رود.

به گزارش ایکنا، در آیین رونمایی از مجموعه ارزشمند «منظومه فکری آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی» که ۳۰ اردیبهشت‌ماه در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شد، حجت‌الاسلام‌ والمسلمین عبدالحسین خسروپناه؛ دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی به ایراد سخن پرداخت.

خسروپناه با تأکید بر اینکه منظومه‌های فکری تدوین‌شده در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، صرفاً مجموعه‌ای از مقالات نیستند، اظهار کرد: برای تدوین منظومه فکری آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی، بنده به مدت یک سال آثار ایشان را به‌ دقت مطالعه کردم. پس از اتمام مراحل مطالعه، جمع‌آوری آثار و استخراج مداخل، محققان کار خود را آغاز کردند که تمامی مطالب آن‌ها تحت نظارت مستقیم شورای علمی بود. در این میان، برخی از محققان از شاگردان ایشان بوده و برخی دیگر تسلط و آشنایی کاملی بر آثار معظم‌له داشتند.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به ساختار شش‌بخشی این کتاب افزود: بخش نخست کتاب به مباحث سلوکی و اجتماعی ایشان اختصاص یافته و خدماتی همچون فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی و سلوک سیاسی معظم‌له را تبیین کرده است. این بخش می‌تواند الگوی ارزشمندی برای همگان باشد؛ به‌ویژه برای طلاب که دریابند چگونه مسیر طلبگی تا رسیدن به مقام مرجعیت طی می‌شود.

وی در ادامه به تشریح بخش دوم کتاب پرداخت و گفت: در بخش دوم، منطق اسلام‌شناسی و روش‌شناسی‌های تفسیری، اجتهادی و تاریخی بررسی شده است. هرچند ممکن است دستیابی به درجه اجتهاد در دروس خارجِ برخی اساتید ۲۰ تا ۳۰ سال به طول انجامد، اما با شناخت دقیق روش‌شناسی، می‌توان این مسیر را در حدود شش سال پیمود. از آنجا که روش‌شناسی اجتهادی آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی بسیار گویاست و محقق را با دشواری‌های پیچیده مواجه نمی‌کند، حدود ۱۰۰ صفحه از کتاب به تبیین این موضوع اختصاص یافته است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه بیان کرد: بخش دیگری از این اثر که در جلد اول جای گرفته، به جهان‌بینی اسلامی اختصاص دارد؛ موضوعاتی همچون خداشناسی، قرآن‌شناسی، اسلام‌شناسی، حدیث‌شناسی، انسان‌شناسی، نبوت‌شناسی، مهدویت و مباحثی از این دست در این بخش بررسی شده‌اند. به این ترتیب، جلد نخست با سه بخش و ۲۰ فصل به پایان می‌رسد.

خسروپناه افزود: بخش دیگر کتاب با مباحث عبادت، گناه‌شناسی، نظام فقهی، احکام اسلام و فلسفه فقه آغاز می‌شود. در این قسمت، نسبت اخلاق با حوزه‌هایی نظیر عرفان، فلسفه و فقه نیز مورد توجه قرار گرفته است. همچنین نظام تعلیم و تربیت و تبلیغ اسلامی که بخش مهمی از فعالیت‌های معظم‌له را تشکیل می‌دهند، در این بخش تبیین شده‌اند.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با تأکید بر اهمیت جایگاه تبلیغ در سیره ایشان اظهار کرد: ایشان در هیچ شرایطی، حتی در دوران مرجعیت، امر تبلیغ را رها نکردند. معظم‌له به بنده فرمودند که در تهران جلسات پرسش و پاسخی با حضور چندین هزار جوان داشتند. بنده خود شاهد بوده‌ام که مطالعه همان جلد اول تفسیر نمونه تا چه اندازه در رفع شبهات اعتقادی مؤثر است.

وی در ادامه گفت: نظام عرفان اسلامی، سبک زندگی و نظامات اجتماعی اسلام و رابطه آن‌ها با جهان‌بینی، از دیگر بخش‌های این کتاب هستند. یکی از مداخل کلیدی، نظام خانواده در اسلام است که به جهت اهمیت، خود یک جلد مجزا را به خود اختصاص داده است. همچنین نظام‌های فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و مدیریتی اسلام که در برگیرنده فتاوا و آرای فقهی ایشان است، در این کتاب مطرح شده‌اند؛ در کنار این‌ها، به «نظام سلامت» نیز پرداخته شده که موضوعی است که معمولاً کمتر مورد توجه فقها و مراجع قرار گرفته است.

خسروپناه با بیان اینکه بخش ششم کتاب به نظام غایی اسلام اختصاص دارد، افزود: در این بخش، موضوعاتی همچون پیشرفت و تمدن، حیات طیبه، قرب الهی و کمال انسانی از منظر ایشان به‌عنوان اهداف نهایی اسلام طرح شده است. این منظومه در مجموع شامل ۴۰ مدخل نظام‌مند بوده و گام کوچکی برای معرفی هرچه بیشتر این عالم ربانی است.
وی در پایان بر ضرورت فراملی شدن این اثر تأکید کرد و افزود: ترجمه این کتاب به زبان‌هایی چون عربی، انگلیسی، مالایی و... بسیار ضروری است؛ چرا که مطالب آن به‌گونه‌ای است که حتی پیروان اهل‌سنت و ادیان دیگر نظیر مسیحیان و یهودیان نیز می‌توانند از آن بهره‌مند شوند.

در ادامه این مراسم، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدجواد رودگر، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، به ایراد سخن پرداخت و گفت: این مرجع عالی‌قدر علاوه بر انجام پژوهش‌های کاربردی برای رفع نیازهای جامعه و به‌ویژه نسل جوان، سنت‌های حسنه‌ای را پایه‌گذاری کرده‌اند که یکی از آن‌ها، سنت منظومه‌نگاری است. این حرکت ارزشمند با همت استاد عبدالحسین خسروپناه به ثمر نشسته و تاکنون به تدوین منظومه‌های فکری امام راحل(ره)، قائد شهید و آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی منجر شده است.

وی با ستایش از ابعاد این پروژه افزود: کاری که به سرانجام رسیده، بسیار بزرگ، سترگ و ستودنی است؛ چرا که معطوف به شخصیت مرجعی والامقام، فقیه، مفسر و عالمی برجسته است. شاید ما به دلیل نگاه از درون، کمتر متوجه عظمت این دستاورد باشیم، اما حقیقت این است که استاد خسروپناه با شور و شوقی باطنی این مسیر دشوار را طی کرده‌اند.

رودگر درباره فرایند تدوین این اثر بیان کرد: شاگردان آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی که آشنایی عمیقی با آرا، اندیشه‌ها و نوآوری‌های ایشان داشتند، گرد هم آمدند تا این آثار را تدوین کنند. این فرایند که از ششم اسفندماه ۱۳۹۷ با تشکیل جلسات علمیِ شورای ناظر آغاز شد، در شش مرحله سازماندهی گردید و در نهایت، منظومه فکری معظم‌له در قالب دو مجلد و ۱۰ فصل تولید شد.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به اینکه نظام فکری ایشان در شش بخش انتظام یافته، اظهار کرد: در این مجموعه، عمدتاً بر اجتهادات و نوآوری‌های ایشان در عرصه‌های اجتماعی، فقهی و تفسیری تمرکز شده است. ایشان به ساحت اجتماعی تمدن اسلامی باوری عمیق دارند و در این حوزه آثار ارزشمندی به رشته تحریر درآورده‌اند.

وی در ادامه افزود: ایشان الگویی تمام‌عیار در پیوند میان کار اجتهادی و فعالیت‌های اجتماعی و مصداق بارز دعای واجعلنی مبارکا این‌ما کنت هستند. پویایی علمی، ابداعات نوین و نظریه‌پردازی‌های ایشان همواره جریان دارد و امیدواریم این منظومه به‌صورت موضوع‌محور و مسئله‌محور مورد نقد و بررسی قرار گیرد.

رودگر همچنین با اشاره به جایگاه ایشان نزد بزرگان گفت: امام شهید در دیداری که با معظم‌له داشتند، به برکت عمر ایشان اشاره کردند و ما نیز از درگاه خداوند برای ایشان سلامت و طول عمر مسئلت داریم.

وی در پایان با تقدیر از پیام آیت‌الله العظمی سبحانی تصریح کرد: حضرت آیت‌الله سبحانی با کمال عطوفت و علاقه، پیامی تصویری صادر کردند و اهتمام داشتند که حق رفاقت را به زیباترین شکل ادا کنند. کنشگری و توجه ایشان نسبت به مراسم تجلیل از آیت‌الله العظمی مکارم شیرازی برای همه ما آموزنده و درس‌آموز است.

گزارش تصویری این رویداد را اینجا ببینید