کد خبر: ۴۳۵۳۶۲۳

تاریخ: ۰۳ خرداد ۱۴۰۵ - ۰۸:۱۶

امیر دانایی/5

درسِ «بی‌مهری آشنایان» در مدرسه‌ نهج‌البلاغه

کتاب «کران بی‌کران» به شرح یکی از حکمت‌های نهج‌البلاغه پرداخته است؛ حکمتی که به ما می‌گوید اگر در دایره‌ نزدیکان تنها مانده‌ایم، خداوند برایمان راهی به سوی قلب‌های مهربان‌تر گشوده است. این حکمت نشان می‌دهد چگونه «بی‌مهری آشنایان» می‌تواند مقدمه‌ای برای ظهورِ فرصت‌های طلایی و یارانِ حقیقی از راه دور باشد.

به گزارش ایکنا، کتاب «کران بی‌کران» اثر سیده‌زینب شیرازی، تلاشی ارزشمند برای پیوند دادن حکمت‌های نهج‌البلاغه با زیستِ روزمره‌ انسان معاصر است. ایکنا در آستانه‌ عید سعید غدیر، به بازخوانی حکمت پانزدهم نهج‌البلاغه با عنوان «بی‌مهری آشنایان»، می‌پردازد، حکمتی که دریچه‌ای تازه به سوی مفهوم «حکمت الهی در گشایشِ گره‌های خانوادگی» است.

امیرالمؤمنین(ع) در حکمت 15 می‌فرمایند: «مَنْ ضَیَّعَهُ الْأَقْرَبُ أُتِیحَ لَهُ الْأَبْعَدُ»؛ (آن کس که نزدیکان تباهش سازند، ناشناسان به خدمتش آیند). نویسنده در این بخش از کتاب، با واکاوی معنایی (ضَیَّع به معنای تباه کردن، ألاقرَب به معنای خویشان و أُتِیحَ به معنای مهیا شدن)، به این پرسش پاسخ می‌دهد که در مواجهه با بی‌مهریِ کسانی که باید پناهگاه ما باشند، چه باید کرد؟

درک این حکمت بر چند محور اصلی تأکید دارد:

عدالت و جبران در هستی: یک «فلسفه‌ متعال» بر جهان حاکم است که نمی‌گذارد بن‌بست‌های روابط نزدیک، پایانِ راه انسان باشد. همان‌طور که در طبیعت، وقتی دربی بر روی انسان بسته می‌شود، درِ دیگری گشوده می‌گردد (مانند جبرانِ ضعفِ بینایی با تقویت شنوایی و حافظه)، در روابط انسانی نیز طرد شدن از سوی نزدیکان می‌تواند بستری باشد تا خداوند مسیرهای تازه‌ای را از طریق افراد ناشناس برای رشد و پیشرفت فرد فراهم کند.

ضرورت کنشگری و تلاش فردی: یکی از نکات کلیدی در تفسیر این حکمت، تذکر این نکته است که طرد شدن توسط نزدیکان، «علت تامه» برای موفقیت نیست؛ بلکه تنها یک «مقتضی» است. به عبارت دیگر، صرفِ بی‌مهری دیدن از خویشان باعث نمی‌شود که به صورت خودکار، یاریِ ناشناسان سرازیر شود. فرد باید خود نیز فعالانه به دنبال برقراری پیوندهای سالم و ایجاد روابط دوستانه با دیگران باشد تا بتواند از این «فرصت» بهره‌مند شود.

نمونه‌ تاریخی پیامبر(ص): در کتاب «کران بی‌کران» برای ملموس‌تر شدن این مفهوم، به سیره‌ پیامبر اکرم(ص) اشاره شده است. با وجود اینکه ایشان اولین دعوت خود را با «وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ» (خویشان نزدیکت را انذار ده) آغاز کردند، اما در همان دایره‌ نزدیکان با کارشکنی‌های شدیدی (مانند رفتار ابوسفیان) روبرو شدند. اما خداوند متعال، یارانِ حقیقی پیامبر(ص) را از دایره‌ دورترها، یعنی کسانی چون سلمان فارسی، ابوذر غفاری و بلال حبشی فراهم کرد که تبدیل به بازوهای توانمند اسلام شدند.