کد خبر: ۴۳۵۳۷۳۷

تاریخ: ۰۳ خرداد ۱۴۰۵ - ۰۸:۵۷

حج در نگاه رهبر شهید/ 5

ماهیت فریضه حج صد درصد سیاسی است

رهبر شهید ایران بارها و بارها ضمن ملامت افرادی که بعد سیاسی حج را نادیده می‌گیرند، تأکید کرده‌اند که «ماهیت حج، برخلاف تلاش و گفتار و رفتار بعضی‌ها که خدشه می‌کنند در این حرف‌ها، ماهیت سیاسی است؛ شکلش شکل سیاسی است؛ ترکیبش ترکیب سیاسی است».

حج ابراهیمی، فراتر از یک مناسک عبادی، تجلیگاه شکوهمند وحدت، بیداری و بازگشت به خویشتن جمعی امت اسلامی است. در طول سالیان متمادی، رهبر فرزانه شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای (مدظله‌العالی)، با نگاه ژرف و راهگشای خود، همواره این فریضه الهی را کانون توجه و رهنمودهای حکیمانه قرار داده‌اند. ایشان هر سال دو سخنرانی مهم با محور حج انجام می‌دادند؛ سخنرانی اول در دیدار با کارگزاران حج و سخنرانی دوم در قالب پیامی به کنگره عظیم حج که در مراسم برائت از مشکرین قرائت می‌شد.

در این صحبت‌ها ایشان نه تنها به بیان احکام فردی و وجوب حج می‌پرداختند، بلکه ابعاد سیاسی، اجتماعی و تمدنی این مناسک بزرگ را نیز تبیین می‌فرمودند. این رهنمودها، نقشه راهی است برای تبدیل حج از یک عمل شخصی به یک قیام بزرگ برای عزت و بیداری مسلمانان در برابر استکبار و چالش‌های دنیای معاصر.

ایکنا در راستای ترویج معارف ناب اسلامی و منویات مقام معظم رهبری، بر آن شده است تا سلسله گفتارهای موضوعی از بیانات ایشان درباره «حج» و مسائل پیرامون آن را منتشر کند. در این مجموعه، هر قسمت به یکی از محورهای اساسی رهنمودهای معظم‌له اختصاص خواهد یافت تا زائران و عموم علاقه‌مندان به معارف حج با درکی عمیق‌تر از فلسفه حج و مسئولیت‌های سنگین خود در این سفر الهی، به استقبال این فریضه روند.

در بخش پنجم به موضوع «ابعاد سیاسی حج» پرداخته شده است که در ادامه با هم می‌خوانیم.

«جنبه سیاسی» یکی از ابعاد حج است که همیشه مورد تأکید رهبر شهید انقلاب اسلامی قرار داشته و این موضوع بعد از حج به اندازه‌ای مورد توجه ایشان بوده که کتابی با عنوان «حج در اندیشه سیاسی اجتماعی مقام معظم رهبری» نیز در این زمینه به نگارش درآمده است.

رهبر شهید ایران در دیدار با دست‌اندرکاران حج در سال 1404 در خصوص ابعاد سیاسی حج فرمودند: فریضه‌ حج یک فریضه‌ای است و شاید بشود گفت تنها فریضه‌ای است که شکل و هیئت ظاهری آن،‌ ترکیب آن، صد درصد سیاسی است. [اینکه] مردم را در مکان واحد، در زمان واحد، هر سال ـ برای هر کسی که بتواند ـ یک جا جمع بکنند، این چیست؟ اجتماع مردم، گرد آمدن مردم دُور هم، نفس این کار یک ماهیت سیاسی دارد؛ یعنی بنابراین ماهیت حج، برخلاف تلاش و گفتار و رفتار بعضی‌ها که خدشه می‌کنند در این حرف‌ها، ماهیت سیاسی است؛ شکلش شکل سیاسی است؛ ترکیبش ترکیب سیاسی است؛ این هم یک خصوصیت.

یک خصوصیت دیگر این است که این ترکیب سیاسی، این قالب سیاسی، محتوایش صد درصد عبادی است؛ محتوای این قالب، صد درصد عبادی است. از اول احرام که شروع می‌کنید [میگویید] «لبّیک»، شروع می‌کنید با خدای متعال عرضِ حاجت کردن، اظهار ارادت کردن؛ لَبَّیکَ اَللهُمَّ لَبَّیک. بعد به احرام وارد می‌شوید؛ احرام است، دعا است، ذکر است، عبادت است، هر چه هست، جنبه‌ معنوی و عبادی دارد؛ یعنی این قالب سیاسی دارای محتوای عبادیِ محض است. خب، ببینید اینها همه جوانب گوناگون حج را نشان می‌دهد.

ایشان در سال 79 نیز در دیدار با کارگزاران حج فرمودند: حج، فرصت خوبی است. عده‌ای از آن طرف می‌خواهند جوانب سیاسی حج، جوانب سیاسی دین و احکام دین را بکلی انکار کنند این هم یکی از آن شیطنت‌ها و بازی‌های بسیار رسوای دشمنان دین است که می‌گویند دین در امور سیاسی نباید دخالت کند! اگر دین در امور سیاسی نباید دخالت کند، چرا پیغمبر حکومت تشکیل داد؟ چرا بعد از پیغمبر خلفای صدر اول به نام دین بر مردم حکومت کردند؟ چرا امیرالمومنین با آن همه تلاش، به استحکام و استقرار حکومت تن درداد؟ دین برای اداره زندگی انسان است. زندگی انسان، فقط زندگی در پستوی خانه‌ها نیست. آن کسانی که می‌خواهند صحنه اقتصاد و سیاست و فرهنگ و فعالیت اجتماعی را محل تاخت و تاز هوا و شهوات و خباثت‌های خودشان قرار بدهند و بندگان خدا را بندگان خود کنند، معارضی که می‌بینند، دین است. واقعا وقتی دین در هر میدانی حضور داشته باشد، هیچ قدرتی در مقابل آن تاب مقاومت ندارد. آن جایی که شما می‌بینید اهل دین شکست خوردند، به این خاطر بود که دین را به میدان نیاوردند و لخت از مفاهیم دینی و عمل دینی و اخلاص دینی وارد میدان شدند. هرجایی که اهل دین با دین به میدان آمدند، بدون تردید پیروزی متعلق به آنهاست این سنت الهی است (ولوقاتلکم الذین کفروا لولوا الادبار ثم لایجدون ولیا و لانصیرا).

دین در اقتصاد جامعه، در فرهنگ جامعه، در روابط سیاسی جامعه، در تعامل مسئولان با مردم - همه جا آن جایی که عرصه، عرصه دین است - حضور دارد. برای اینکه دین را از همه این عرصه‌ها بیرون کنند، جنجال می‌کنند که دین را سیاسی نکنید دین اهل سیاست نیست برای حفظ آبروی دین، باید دین را از سیاست دور کرد. آبروی دین در این است که بروند در معابد و در کنج خانه‌ها و در گوشه صندوقخانه‌ها اسم خدا را بیاورند! این است آبروی دین؟! پس این که می‌فرماید: (لیظهره علی الدین کله) یعنی چه؟ خدای متعال اسلام را آورده است تا بر جهان بشریت خیمه بزند و مثل خورشید بر تمام ذرات کائنات بتابد و آنها را زنده کند. جمهوری اسلامی رسالتش این است و امام بزرگوار هنرش این بود. هنر بزرگ امام بزرگوار این بود که از قلب حوزه‌های علمیه و از مرکز فقاهت و دین، با صلاحیت کافی بیرون آمد این را در دنیا فریاد کرد و دل ملت‌ها را تکان داد چون فهمیدند که حقیقت دین این جاست.

ایشان در دیدار با کارگزاران حج در سال 1403 فرمودند: اجتماع عظیم،‌ یکدست و یک‌شکل پیروان همه مذاهب و فرق اسلامی از همه ملیت‌ها، نمود بارز وجه سیاسی-اجتماعی حج است. البته ضرورت عبور از تفاوت‌ها و مسائل تفرقه‌انگیز مخصوص حج نیست و در آیات متعدد قرآن بر وحدت و همدلی مسلمانان تأکید شده است.

شهید آیت‌الله سید علی حسینی خامنه‌ای در دیدار با کارگزان حج در سال 1398 در خصوص ابعاد سیاسی حج فرمودند: گاهی از بعضی از زبان‌های بی‌مبالات نسبت به حقایق اسلامی صادر می‌شود این است که «حج را سیاسی نکنید»؛ یعنی چه سیاسی نکنید؟ آنچه ما در حج لازم داریم از امور سیاسی، عین تعالیم اسلام است؛ ایجاد وحدت یک امر سیاسی است، این امر اسلام است، این عبادت است.

وحدت، حمایت از مظلومین همچون ملت فلسطین و مردم یمن و یا برائت از مشرکین، همه اموری سیاسی و مطابق تعالیم اسلام هستند بنابراین ابعاد سیاسی حج، همان تکلیف دینی و عبادت است. برائت از مشرکین یک فریضه اسلامی و یک کار لازم است و به همین دلیل ما اصرار داریم که این موضوع هر سال، به بهترین وجه انجام شود. در کنار حرکات سیاسی دینی، اقدامات سیاسی غیردینی و شیطانی هم وجود دارد، همانند اینکه بگویند در حج به امریکا اعتراض نکنید و یا از مشرکین ابراز برائت نکنید. حجاج باید با بهره گیری از فرصت کم نظیر و مغتنم حج و توجه به ابعاد اجتماعی، سیاسی و اخلاقی آن، شأن یک مؤمن قدردان حج ابراهیمی را رعایت کنند.