کد خبر: ۴۳۵۴۵۰۰

تاریخ: ۰۵ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۴

بیان ناگفته‌ها و ناشنیده‌های تاریخ تشیع در جشنواره «روایت علوی»

دبیر جشنواره روایت علوی با بیان اینکه این جشنواره به ناگفته‌ها و ناشنیده‌های تاریخ تشیع می‌پردازد، گفت: قصد داریم برای وقایع و روایاتی که تاکنون اثری برایشان خلق نشده، زمینه آفرینش هنری فراهم کنیم تا این قطعات ناشناخته از تاریخ ما نیز ماندگار و عمومی شوند.

به گزارش خبرنگار ایکنا، نشست خبری جشنواره روایت علوی با عنوان «غدیر انقلاب» امروز پنجم خردادماه با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین محمد جلالی، دبیر جشنواره در شورای هماهنگی سازمان تبلیغات اسلامی برگزار شد. این نشست فرصتی شد تا جزئیات تازه‌ترین رویداد هنری - مذهبی کشور با محوریت بازآفرینی نقش هنر امامت در جامعه معاصر تشریح شود.

در ابتدای این نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین محمد جلالی با اشاره به مأموریت و چشم‌انداز جشنواره، گفت: مسئله اصلی این جشنواره بازآفرینی نقش هنر امامت در امروز جامعه و مردم است. به عبارت دقیق‌تر، روایت علوی نه یک سازوکار موقت و نه یک رویداد زودگذر، بلکه یک سازوکار پایدار برای احیا و ایفای نقش هنر امامت در زمانه حاضر است. جشنواره روایت علوی با نگاهی فراتر از رقابت صرف هنری، به دنبال کشف و پرورش استعدادهای پنهان در نقاط مختلف کشور است. سازوکار جشنواره به گونه‌ای طراحی شده که هنرمندانی که به آموزشگاه‌های رسمی دسترسی ندارند یا در مناطق محروم زندگی می‌کنند، بتوانند با مراجعه به سامانه، از متون پژوهشی و نمونه آثار آماده، ایده گیرند و آثار خود را خلق کنند. این رویکرد فراگیر، دیوارهای سنتی میان هنر آکادمیک و هنر مردمی را فرو می‌ریزد و بستری برابر برای همه علاقه‌مندان به هنر دینی فراهم می‌آورد.

وی افزود: بخش ویژه‌ای با عنوان «طلاب هنرمند» در این جشنواره تعریف شده است تا افرادی که سال‌ها در حوزه‌های علمیه به تحصیل معارف دینی پرداخته‌اند، بتوانند با بهره‌گیری از دانش عمیق خود و پیوند آن با قالب‌های هنری، آثاری خلق کنند که هم از عمق محتوایی و هم از جذابیت بیانی برخوردار باشد. این بخش یکی از نوآوری‌های مهم رویداد محسوب می‌شود، چراکه تاکنون کمتر جشنواره‌ای توانسته میان معرفت دینی حوزوی و خلاقیت هنری اینچنین پیوند نهادینه و ساختاری ایجاد کند. جشنواره روایت علوی برای نخستین بار، بخشی اختصاصی به «هوش مصنوعی و هنر دینی» اختصاص داده است تا نشان دهد فناوری‌های نوین نه در تقابل با هنر سنتی شیعی، بلکه در خدمت گسترش و ترویج مفاهیم عمیق امامت می‌توانند قرار گیرند. هنرمندان می‌توانند با استفاده از ابزارهای هوشمند، تصاویر، نقالی‌های دیجیتال و اشعار تولیدشده با همکاری الگوریتم‌های خلاق را به دبیرخانه ارسال کنند. این بخش با استقبال قابل توجه هنرمندان جوان و نوجوان مواجه شده و نشان می‌دهد نسل جدید تشنه بهره‌گیری از تمامی امکانات روز برای روایت حقیقت غدیر است.

موزه زنده هنر امامت

دبیر جشنواره ادامه داد: یکی از اهداف بلندمدت جشنواره، راه‌اندازی «موزه زنده هنر امامت» است؛ جایی که آثار برگزیده دوره‌های مختلف در آن نگهداری و به صورت دورهای به نمایش عموم گذاشته می‌شود. براساس برنامه‌ریزی‌های انجام شده، این موزه تنها یک مکان صرف برای تماشای آثار نخواهد بود، بلکه کارگاه‌های آموزشی، محافل نقالی و پرده‌خوانی زنده، نشست‌های هنرمندان با پژوهشگران دینی و نیز اکران‌های خیابانی از دل آن خارج خواهد شد. در ادامه می‌خواهیم هنر امامت را از قاب موزه‌ها به متن زندگی مردم بیاوریم و موزه‌ای بسازیم که نفس می‌کشد، حرکت می‌کند و مدام در حال آفرینش است.

حجت‌الاسلام جلالی تأکید کرد: بسیاری از مباحث مرتبط با مسئله امامت، به ویژه در این ایام، بیشتر بازخوانی و تکرار مکررات است؛ بی‌آنکه این مفاهیم تمدنی و اسلامی بتوانند نقشی تعیین کننده در گرهگشایی از مسائل روز جامعه ایفا کنند. جشنواره روایت علوی دقیقاً در پی ایجاد یک جریان هنری زنده، پویا و مسئله‌محور است تا بتواند این خلأ را پر کند.

جنبه‌های تمدنی جشنواره

دبیر جشنواره با تأکید بر جنبه‌های تمدنی این حرکت هنری تصریح کرد: درصدد تقویت، ارتقا و در نهایت تشکیل یک جریان هنر شیعی انقلابی هستیم. جریانی که امروز نام «ایرانی» بر آن نهاده می‌شود و افق‌های فرامرزی آن نیز طراحی شده است. در همین راستا زمینه‌های لازم برای ارتباط و تعامل با هنرمندان جهان تشیع فراهم شده است. این جشنواره در هر دوره برگزاری، مبتنی بر یک کار تحقیقی منسجم و نشئت گرفته از انجمن علمی امامت حوزه علمیه خواهد بود. به این معنا که متون پژوهشی مستند و معتبر در اختیار هنرمندان قرار می‌گیرد و آنها دیگر نیازی به انجام تحقیقات موازی و بعضاً ناقص در حوزه دین ندارند.

وی در ادامه با اشاره به بستر دیجیتالی این رویداد افزود: در حال حاضر در سامانه «روایت علوی» مجموعه غنی از متون پژوهشی در بخش‌های مختلف مانند «دوازده مجلس» در قسمت نقد، «لوح علوی» و همچنین بخش شعر بارگذاری شده است. این متون پایه‌های تحقیقی محکمی هستند که مسیر خلق اثر هنری را برای هنرمندان هموار می‌سازند.

یکی از نوآوری‌های برجسته‌ای که حجت‌الاسلام جلالی در این نشست به آن اشاره کرد، بخش «آنات انقلابی» در ساختار محتوایی جشنواره بود. منظور اینکه بسیاری از مواقع هنرهای دینی صرفاً جنبه تزئینی داشته‌اند. آثاری فاخر از نظر زیبایی‌شناسانه، اما بی‌آ‌نکه نقش‌شان در زندگی امروز مردم مشخص باشد. کتیبه‌ها، آثار نگارگری و تابلوهایی که با هنر ایرانی آمیخته شده بودند، در زندگی روزمره مردم جایی نداشتند. اما ما در جشنواره روایت علوی، بخشی تحت عنوان «آنات انقلابی» تعریف کرده‌ایم. این مفهوم به این معناست که هر متن پژوهشی باید مشخص کند که چه دردی از جامعه امروز دوا می‌کند، کدام گره سیاسی، اجتماعی یا خانوادگی را می‌گشاید. وقتی این نگاه همراه با خلاقیت هنرمند و جهان‌بینی او قرار گیرد، اثری خلق می‌شود که دارای حکمت است؛ اثری دینی و حکمی که از لایه‌های ظاهری عبور کرده و قابلیت روایت پیدا می‌کند. به همین دلیل نیز نام این رویداد «جشنواره روایت علوی» نهاده شده است؛ جشنوارهای که آثارش قابل روایت در حوزه دین هستند.

دبیر جشنواره با تأکید بر وجه تعاملی این رویداد بیان کرد: این جشنواره یک رابطه دوسویه و تعاملی است. بدین معنا که از یک سو، حوزه دین و انقلاب برای ماندگاری مفاهیم خود نیازمند هنرمندان است و از سوی دیگر، آنچه هنرمند از این حوزه برمی‌دارد، معارفی عمیق و پژوهش شده است که توسط اساتید برجسته حوزه و دانشگاه تولید شده‌اند. حاصل این تعامل، ایجاد میراثی ماندگار برای این دوره از تاریخ خواهد بود.

جلالی با اعلام خبری مهم درباره آینده این رویداد گفت: تا پانزده دوره جشنواره روایت علوی را در مراکز پژوهشی و تحقیقاتی از قبل مطالعه و برنامه‌ریزی کرده‌ایم. امروز که با عنوان «غدیر انقلاب» دور اول را برگزار می‌کنیم، مقدمات جشنواره دوم با عنوان «مادر امت» و محوریت حضرت خدیجه(س) فراهم شده است. کارهای پژوهشی آن نیز انجام شده و برای دوره‌های بعد نیز موضوعات مشخصی تعریف شده است. یکی از ویژگی‌های ممتاز این جشنواره آن است که خود دبیرخانه، پیش از فراخوان، نمونه آثار را خلق کرده است. هدف از این کار، فراگیر کردن هنر و کمک به ایده‌پردازی هنرمندانی است که شاید امکان آموزش آکادمیک نداشته‌اند.

ناگفته‌ها و ناشنیده‌های تاریخ تشیع

وی افزود: جشنواره روایت علوی به ناگفته‌ها و ناشنیده‌های تاریخ تشیع نیز می‌پردازد. متأسفانه بسیاری از گزاره‌های غدیر در ذهن مردم فقط به یک قاب خاص محدود شده، چون آن قاب در قالب هنر ماندگار شده است در حالی که برای مثال، چهارده روایت متفاوت از ماجرای غدیر وجود دارد که بسیاری از مردم حتی آنها را نشنیده‌اند. آمده‌ایم برای آن دسته از وقایع و روایاتی که تاکنون اثری برایشان خلق نشده، زمینه آفرینش هنری فراهم کنیم تا این قطعات ناشناخته از تاریخ ما نیز ماندگار و عمومی شوند. این جشنواره از جهت روش، مبنا و کیفیت دریافت آثار، یک نوآوری بی‌بدیل است.

در ادامه، حجت‌الاسلام جلالی به تشریح ساختار اجرایی و بخش‌های مختلف جشنواره پرداخت و گفت: در دوره اول سه هنر اصلی با زیرشاخه‌های متنوع پیش‌بینی شده است. بخش نخست، هنر «نقل» شامل نقالی و پرده‌خوانی است که دبیری آن را استاد حسین زهی بر عهده دارد و محمدحسین ناصربخت و استاد داوود فتحعلی‌بیگی اعضای شورای سیاستگذاری این بخش هستند. بخش دوم، «شعر» است که با دبیری محمود حبیبی و با حضور جواد محمدزمانی و حجت‌الاسلام انسانی در شورای سیاستگذاری اداره می‌شود. بخش سوم، «لوح» با دبیری محمدمهدی میرزایی است که اساتید مجتبی قانونی و دوست‌محمدی در بخش نگارگری و لوح حضور دارند.

دبیر جشنواره در توضیح زیرمجموعه‌های بخش لوح گفت: در این بخش، تصویرگری دیجیتال، نقاشی، نگارگری، خیالی‌نگاری و همچنین بخش ویژه‌ای برای آثار تولیدشده با هوش مصنوعی پیش‌بینی شده است تا بتوانیم با نسل جدید نیز ارتباط مؤثر برقرار کنیم و هنر سنتی را با ابزارهای مدرن تلفیق کنیم. آثار دریافت شده در این جشنواره در دو کلیت اصلی طبقه‌بندی می‌شوند. نخست «اصالت تاریخی» که هنرمند صرفاً به بازنمایی همان تکه از تاریخ براساس متن پژوهشی می‌پردازد و دوم «غدیر انقلاب» که در آن هنرمند مفاهیم تاریخی را روزآمد کرده و با مسائل امروز تلفیق می‌دهد تا هنری کارآمد و مسئله‌محور خلق کند. همچنین شرکت‌کنندگان در بخش‌های مختلف شامل بزرگسالان، خردسالان، نوجوانان، طلاب و حتی آموزشگاه‌های هنری می‌شوند. برای آموزشگاه‌ها نیز بخش ویژه‌ای با معرفی آموزشگاه برتر در نظر گرفته شده است.

جشنواره‌ای در میان مردم

وی با بیان اینکه یکی از نقاط عطف این جشنواره، خروج از فضای نخبه‌گرا و حضور در میدان و خیابان است، اظهار کرد: سعی کرده‌ایم آثار را از گوشه موزه‌ها و خلوت‌های هنرمندانه به میان مردم بیاوریم. امروز جامعه ایران اسلامی ما شاهد رقص پروانه‌سان هنرمندان در میدان شمع ولایت است. در همین دوره، حدود ۱۲۰ اجرای خیابانی در سطح تهران و سایر شهرهای کشور تدارک دیده‌ایم. در بخش نقالی و پرده‌خوانی، در بخش طراحی و نقاشی و نیز در بخش لوح علوی، هنرمندان در کنار مردم و در تجمعات شهری حضور خواهند یافت. این مهم با همکاری ویژه شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی انجام شده است که باید از رویکرد انقلابی و میدانی آنها تشکر کنم.

دبیر جشنواره در پایان با تأکید بر اینکه این رویداد با برگزاری مراسم اختتامیه به پایان نمی‌رسد، تصریح کرد: افق ما تشکیل یک شبکه بزرگ از هنرمندان شیعی و انقلابی در سراسر جهان است. زمینه‌های اولیه این کار فراهم شده و از جشنواره دوم یا سوم به طور حتم بخش بین‌الملل با حضور هنرمندانی از غرب آسیا، آفریقا و کشورهای اروپایی برقرار خواهد شد. ارتباط اولیه با موسسات فرهنگی و هنری بینالمللی صورت گرفته است. جشنواره روایت علوی، تکرار می‌کنم، یک رویداد نیست، بلکه یک سازوکار پایدار برای احیای هنر امامت در زمانه ماست؛ هنری که نه فقط از امام روایت کند، بلکه همچون امام، گره‌گشا، هدایت‌گر و مسئله‌محور باشد.