کد خبر: ۴۳۵۴۷۷۴

تاریخ: ۰۷ خرداد ۱۴۰۵ - ۰۲:۰۳

حج در نگاه رهبر شهید/8

حج تمرین هجرت از زندگی معمول به زندگی مطلوب

رهبر شهید ایران در پیام‌های خود به حجاج بر عبرت‌هایی که باید از حج دریافت کرد، اشاره و فرموده‌اند: سفر حج تمرین هجرت از زندگی معمول به زندگی مطلوب است. زندگی مطلوب، زندگی توحیدی است که در آن، طوافِ دائم بر گِرد محور حق، جزء اصلی و همیشگی است.

حج ابراهیمی، فراتر از یک مناسک عبادی، تجلیگاه شکوهمند وحدت، بیداری و بازگشت به خویشتن جمعی امت اسلامی است. در طول سالیان متمادی، رهبر فرزانه شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای(مدظله‌العالی)، با نگاه ژرف و راهگشای خود، همواره این فریضه الهی را کانون توجه و رهنمودهای حکیمانه قرار داده‌اند. ایشان هر سال دو سخنرانی مهم با محور حج انجام می‌دادند؛ سخنرانی اول در دیدار با کارگزاران حج و سخنرانی دوم در قالب پیامی به کنگره عظیم حج که در مراسم برائت از مشرکین قرائت می‌شد.

در این صحبت‌ها ایشان نه تنها به بیان احکام فردی و وجوب حج می‌پرداختند، بلکه ابعاد سیاسی، اجتماعی و تمدنی این مناسک بزرگ را نیز تبیین می‌فرمودند. این رهنمودها، نقشه راهی است برای تبدیل حج از یک عمل شخصی به یک قیام بزرگ برای عزت و بیداری مسلمانان در برابر استکبار و چالش‌های دنیای معاصر.

ایکنا در راستای ترویج معارف ناب اسلامی و منویات مقام معظم رهبری، بر آن شده تا سلسله گفتارهای موضوعی از بیانات ایشان درباره «حج» و مسائل پیرامون آن را منتشر کند. در این مجموعه، هر قسمت به یکی از محورهای اساسی رهنمودهای معظم‌له اختصاص خواهد یافت تا زائران و عموم علاقه‌مندان به معارف حج با درکی عمیق‌تر از فلسفه حج و مسئولیت‌های سنگین خود در این سفر الهی، به استقبال این فریضه روند.

در بخش هشتم به موضوع «درس‌های حج برای زندگی» پرداخته شده است که در ادامه با هم می‌خوانیم.

رهبر شهید ایران آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، در آخرین پیام خود به حجاج بیت‌الله الحرام در سال 1404 به درس‌هایی که حجاج باید از اعمال حج در تغییر سبک زندگی خود یاد بگیرند اشاره کرده فرمودند: سفر حج تمرین هجرت از زندگیِ معمول به زندگی مطلوب است. زندگی مطلوب، زندگی توحیدی است که در آن، طواف دائم بر گرد محور حق، سعیِ دائم در میانه‌ قله‌های دشوار، رمی دائم شیطان شریر، وقوف آمیخته با ذکر و ابتهال، اطعام فقیر زمینگیر و رهگذر، یکسان دیدن رنگ و نژاد و زبان و جغرافیای انسان‌ها، و در همه حال آماده‌ خدمت بودن و به خدا پناه بردن و پرچم دفاع از حق برافراشتن، اجزای اصلی و همیشگی است. آئین حج، نمونه‌های نمادین این زندگی را در خود گردآورده، و حج‌گزار را با آن آشنا و به آن دعوت می‌کند.

این دعوت را باید شنید؛ دل را و چشم ظاهر و باطن را باید گشود؛ باید آموخت و عزم خود را برای به‌کارگیری این درس‌ها، استوار داشت. هر کس در حد توان می‌تواند گامی در این راه بردارد؛ و علما و روشنفکران و صاحبان مناصب سیاسی و جایگاه‌های اجتماعی، بیش از دیگران.

ایشان در پیام خود به حجاج در سال 1402 با تأکید بر اهمیت معنویت در حج، فرمودند: معنویت به معنی ارتقاء اخلاق دینی است. افسون اخلاق منهای دین که مدت‌ها از سوی منابع فکری غربی ترویج می‌شد، سرانجامش همین سقوط بی‌مهار اخلاقی در غرب است که همه در دنیا شاهد آنند. معنویت و اخلاق را از مناسک حج، از ساده‌زیستی در احرام، از نفی امتیازات موهوم، از «وَ اَطعِمُوا البائِسَ الفَقیر» از «لا رَفَث وَ لا فُسوقَ وَ لا جِدال»، از گردش همه‌ امت بر گرد محور توحید، از رمی شیطان و برائت از مشرکان باید آموخت. برادران و خواهران حج‌گزار! از فرصت حج برای تدبر و تعمق در راز و رمزهای این فریضه‌ بی‌نظیر بهره گیرید و توشه‌ همه‌ عمر خود سازید.

ایشان در پیام خود به کنگره عظیم حج در سال 1401 فرمودند: دشمنان ملت‌های مسلمان در تاریخ اخیر، کوشش انبوهی را برای سست کردن این دو اکسیر زندگی‌بخش، یعنی وحدت و معنویت، در میان ملت‌های ما به کار گرفته‌اند. معنویت را با ترویج سبک زندگی غربی که تهی از روح معنوی و برآمده از کوته‌بینی مادی است، کم‌رنگ و بی‌رمق می‌کنند، و وحدت را با گسترش و شدت بخشیدن به انگیزه‌های موهوم تفرقه مانند زبان و رنگ و نژاد و جغرافیا به چالش می‌کشند.

امت اسلامی‌که اکنون نمونه‌ کوچک آن در مراسم نمادین حج دیده می‌شود، باید با همه‌ وجود، به مقابله برخیزد؛ یعنی از سویی یاد خدا، کار برای خدا، تدبر در کلام خدا، اعتماد به وعده‌ها خدا را در ذهنیت همگانی خویش تقویت کند، و از سویی بر انگیزه‌‌های تفرق و اختلاف فائق آید.

شهید آیت‌الله خامنه‌ای در سال 1399 علی‌رغم برگزار نشدن حج تمتع به دلیل شیوع کرونا، طی پیامی ضمن یادآوری دلتنگی امت اسلامی برای حج و نوید پایان کرونا و برگزاری دوباره مناسک حج، فرمودند: حج ابراهیمی، پدیده‌ شکوهمند اسلام در برابر این جاهلیت مدرن است؛ دعوت به اسلام و نمایش نمادین زیست جامعه‌ اسلامی است.

جامعه‌ای که در آن همزیستی مؤمنان، در حرکتی پیوسته بر گرد محور توحید، برترین نشانه است؛ دوری از تنازع و تعارض، دوری از تبعیض و امتیازات اشرافی، دوری از فساد و آلودگی، شرط لازم است؛ رمی شیطان و برائت از مشرکان و آمیختگی با فرودستان و کمک به مستمندان و برافراشتن شعائر اهل ایمان، در شمار وظایف اصلی است؛ و دست یافتن به منافع و مصالح عمومی همراه با یاد خدا و شکر او و بندگی او، هدف‌های میانی و نهایی است. این تصویر اجمالی از جامعه‌ اسلامی در آئینه‌ حج ابراهیمی است؛ و مقایسه‌ آن با واقعیت جوامع غربی پر ادعا، دل هر مسلمان با همت را لبریز از شوق به تلاش و مبارزه برای رسیدن به چنین جامعه‌ای می‌سازد.

ایشان در پیام خود در سال 1398 فرمودند: در حج، اکسیر ذکر و عبودیت که عنصر اصلی در تربیت و پیشرفت و اعتلای فرد و جامعه است، در کنار اجتماع و اتحاد که نماد امت واحده است، و همراه با حرکت بر گرد مرکز واحد و در مسیری با هدف مشترک که رمز تلاش و تحرک امت بر پایه‌ توحید است، و با یکسانی آحاد حج‌گزار و نبود تمایز که نشانه‌ برداشتن تبعیض‌ها و همگانی کردن فرصت‌ها است، مجموعه‌ای از پایه‌های اصلی جامعه‌ اسلامی را در نمایی کوچک نشان می‌دهد. هر یک از احرام و طواف و سعی و وقوف و رمی و حرکت و سکون در اعمال حج، یک اشاره‌ نمادین به بخشی از بدنه‌ تصویری است که اسلام از اجتماع مطلوب خود ارائه کرده است.

تبادل دانسته‌ها و داشته‌ها میان مردم کشورها و مناطق دور از هم، و تعمیم آگاهی‌ها و تجربه‌ها، و خبرگیری از وضع و حال یکدیگر، و زدودن بدفهمی‌ها و نزدیک کردن دل‌ها و انباشتن توان‌ها برای مقابله با دشمنان مشترک، دستاورد حیاتی و بسی بزرگ حج است که با صدها گردهمایی مرسوم و معمول نمی‌توان آن را به دست آورد.

ایشان در پیام خود در سال 1396 نیز فرمودند: حج، عبادتی پُر رازورمز، و بیت شریف، جایگاهی سرشار از برکات الهی و مظهر آیات و بینات حضرت حق متعال است. حج می‌تواند بنده‌ مؤمن و اهل خشوع و تدبر را به مقامات معنوی نائل سازد و از او انسانی والا و نورانی بسازد؛ همچنانکه می‌تواند از او عنصری بابصیرت و شجاع و اهل اقدام و مجاهدت پدید آورد. هر دو سوی معنوی و سیاسی و فردی و اجتماعی در این فریضه‌ بی‌نظیر، بسی برجسته و نمایان است و جامعه‌ مسلمان، امروز به هر دو جنبه بسی نیازمند.

از سویی، جادوی مادی‌گرایی، با بهره‌گیری از ابزارهای پیشرفته، در حال اغواگری و تباه‌سازی است، و از سویی سیاست‌های نظام سلطه در کارِ فتنه‌انگیزی و آتش‌افروزی میان مسلمانان و تبدیل کشورهای اسلامی به دوزخ ناامنی و اختلاف است. حج می‌تواند داروی شفابخش این هر دو ابتلای عظیم امت اسلامی باشد؛ هم دل‌ها را از زنگارها پاک و به نور تقوا و معرفت منور سازد، و هم چشم‌ها را بر روی واقعیت‌های تلخ دنیای اسلام باز کند و عزم‌ها را برای مقابله با آن راسخ و گام‌ها را استوار و دست‌ها و ذهن‌ها را آماده‌به‌کار نماید.