کد خبر: ۴۳۵۴۸۹۰

تاریخ: ۰۸ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۳:۲۹

یک پژوهشگر حوزه امامت مطرح کرد

ولایت علی بن ابیطالب(ع)؛ تنها راه ورود به وادی «سلم» الهی

حجت‌الاسلام جوادی در نشست علمی «امیرمؤمنان(ع) در آینه قرآن»، با تشریح آیه ۲۰۸ سوره بقره، حقیقت «سلم» را در گرو پذیرش ولایت اهل‌بیت(ع) دانست. وی با تأکید بر اینکه شیطان گام‌به‌گام در پی دور کردن انسان از مسیر امامت است، به تبیین ضرورت معرفت امام و تمایز میان احکام فقهی و کلامی در برخورد با سایر مذاهب پرداخت و ولایت علی بن ابیطالب(ع) را جزئی جدایی‌ناپذیر از پیکره اسلام توصیف کرد.

به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدمهدی جوادی، مدرس و پژوهشگر امامت، در نشست علمی «امیرمؤمنان علیه‌السلام در آینه قرآن» که از سوی معاونت فرهنگی بنیاد بین‌‌المللی امامت برگزار شد، به تشریح آیه شریفه «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ ۚ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ» پرداخت.

وی با استناد به کلامی از امام حسن عسکری(ع) اظهار کرد: دو گروه هستند که انسان از آنان تعجب می‌کند؛ گروهی مانند علی‌ بن‌ ابیطالب(ع) که در مسیر حق و در کنار پیامبر(ص) گام برداشتند و با فداکاری در «لیلة‌المبیت»، جان خود را برای حفظ ایشان به خطر انداختند، و در مقابل، گروه بدکاران که تکلیفشان روشن است. ایشان در ادامه خاطرنشان کرد که خداوند خطاب به کسانی که رفتارشان باعث خشنودی اوست، می‌فرماید: ای کسانی که ایمان آورده‌اید، همگی در سلم و آرامش درآیید و از گام‌های شیطان پیروی نکنید، چرا که او دشمن آشکار شماست.

وی در ادامه با بیان اینکه این آیه مربوط به زندگی دنیاست و نه قیامت، بیان کرد: ذکرِ عدم تبعیت از گام‌های شیطان بلافاصله پس از دستور به ورود به «سلم»، نشان‌دهنده این است که موضوع به این جهان تعلق دارد. جوادی با طرح پرسش در مورد معنای «ادخلوا فی السلم»، به روایات متعددِ ذیل این آیه اشاره کرد و افزود: گروهی از روایات، راه ورود به این مرتبه را معرفت به حجت الهی و حضرات آل‌الله(ع) دانسته و گروهی دیگر آن را در گرو پذیرش ولایت ائمه(ع) می‌دانند.

این پژوهشگر حوزه همچنین به روایتی از امام حسن عسکری(ع) استناد کرد که براساس آن، مقصود آیه این است که همگان باید برای اطاعت از دین اسلام وارد شده، آن را بپذیرید، برای خدا کار کنید و مانند کسانی که به‌طور کامل مطیع دین خدا هستند به آن عمل نمایید؛ همچنین از ابا داشتن در پذیرش دین به خاطر ملاحظات فردی و دیگران بپرهیزید. وی در پایان تأکید کرد که پذیرش ولایت علی بن ابیطالب(ع) همانند ولایت نبی مکرم اسلام(ص) جزئی از پیکره اسلام است و کسی که به نبوت پیامبر(ص) ایمان داشته باشد اما به جانشینی حضرت علی(ع) معتقد نباشد، مسلمان واقعی محسوب نمی‌شود.

پذیرش ولایت و نبوت مقدمه توحید است

وی در ادامه با تبیین پیوند میان توحید، نبوت و امامت تأکید کرد: همان‌طور که در نزد تمامی مذاهب، موحد بودن بدون پذیرش نبوت معنا ندارد، طبق فرموده امام عسکری(ع) نیز ممکن نیست کسی خود را مسلمان بداند اما ولایت و امامت علی بن ابیطالب(ع) را نپذیرد؛ لذا از منظر ایشان، چنین فردی مسلمان [واقعی] محسوب نمی‌شود.

جوادی با تبیین تمایز میان «کفر اعتقادی» و «کفر فقهی» افزود: هرچند طبق روایات کلامی، نمی‌توان به رستگاری کسانی که ولایت را نپذیرفته‌اند حکم کرد، اما این به معنای برخورد کافرانه در فقه نیست؛ لذا ما با پیروان سایر مذاهب اسلامی معامله کافر نمی‌کنیم و بر اساس وظیفه اسلامی، با آنان همانند یک مسلمان رفتار می‌شود.

این مدرس حوزه با استناد به منابعی همچون تفسیر عیاشی و البرهان، به روایتی از امام باقر(ع) اشاره کرد که مراد از «سلم» در آیه را معرفت اهل‌بیت(ع) دانسته‌اند.

وی تشریح کرد: این معرفت تنها یک شناخت ذهنی نیست، بلکه به معنای پذیرش ولایت و حجت الهی بودنِ آنان است که در واقع دو مقوله جدانشدنی و در امتداد یکدیگرند.

جوادی در ادامه اظهار کرد: در روایات تصریح شده است که «سلم» همان آل‌محمد(ص) و ورود به ولایت ایشان است؛ از این رو هشدارِ «عدم تبعیت از گام‌های شیطان» در آیه بدین معناست که شیطان گام‌به‌گام تلاش می‌کند تا مانع ورود انسان به ساحت ولایت ائمه(ع) شود.

ورود به وادی سلم پرهیز از شیطان است

جوادی با اشاره به پیوستگی میان مفهوم «سلم» و پرهیز از «خطوات شیطان» در آیه مذکور بیان کرد: خداوند هشدار می‌دهد که باید مراقب قدم‌های شیطانی بود که قصد دارد انسان را از وادی سلم دور کند؛ چرا که بزرگ‌ترین ناله شیطان از ولایت علی بن ابیطالب(ع) است. وی با استناد به روایات متعددی از امام باقر(ع)، مراد از سلم را ولایت امیرمؤمنان(ع) و اولاد ایشان دانست و تأکید کرد که این مصادیق در جای‌جای تاریخ برای ما درس و الگو هستند.

این پژوهشگر تصریح کرد: دستور الهی برای ورود به سلم، لزوماً به معنای نبود سختی‌های دنیوی نیست، زیرا رنج و سختی با ماهیت دنیا عجین شده است؛ بلکه این سلم حقیقی، هم‌خانه و ملازمِ ولایت است.

وی در این راستا به گفت‌وگوی امام باقر(ع) و ابوبصیر و همچنین سخنان حضرت علی(ع) اشاره کرد که در آن‌ها، ولایت اهل‌بیت(ع) و خاندان پیامبر(ص) به‌عنوان «باب السلم» معرفی شده است. به گفته وی، طبق کلام امیرالمؤمنین(ع)، تمامی علوم و فضایلی که به انبیاء از جمله حضرت آدم(ع) اعطا شده، در این خاندان تجلی یافته است و با وجود چنین سرچشمه‌ای، نباید به سوی مسیرهای دیگر رفت.

جوادی در پایان با استناد به روایتی، اهل‌ بیت(ع) را به کشتی نوح تشبیه کرد و افزود: همان‌طور که تنها نجات‌یافتگان، سوارشدگان بر کشتی نوح بودند، در این امت نیز تنها کسانی که به ولایت اهل‌ بیت(ع) متمسک شوند به سلم واقعی می‌رسند. وی تأکید کرد که هر مسیری غیر از مسیر ائمه(ع)، نه‌تنها انسان را به آرامش و سلامت نمی‌رساند، بلکه تنها توهمی از «سلم» است که باید از آن پرهیز کرد؛ چرا که وعده الهی بر این است که سلمِ حقیقی تنها در چارچوب ولایت اهل‌بیت(ع) محقق شود.