کد خبر: ۴۳۵۶۲۱۰

تاریخ: ۱۴ خرداد ۱۴۰۵ - ۰۹:۰۹

نگار آیه/7

نام‌های قرآنی امیرالمؤمنین(ع) در سوره نساء

سرویس اندیشه و معارف ایکنا در سلسله گزارش‌های به نام «نگار آیه» به سراغ اثری از علامه سیدهاشم حسینی بحرانی رفته که با تفسیری روایی از آیات قرآنی به نام‌های نورانی امیرالمؤمنین و اهل بیت(ع) می‌پردازد.

به گزارش ایکنا، کتاب «لوامع النورانیه فی اسماء علی و اهل‌بیت القرآنیه» از آثار شناخته‌شده در حوزه تفسیر روایی است که سیدهاشم حسینی بحرانی در آن کوشیده است نام‌ها، اوصاف و اشارات قرآنی مربوط به امام علی(ع) و اهل‌ بیت(ع) را استخراج و تبیین کند. این کتاب از سوره مبارکه حمد آغاز شده و به ترتیب سوره‌های قرآن پیش می‌رود. در این گزارش، بخش مربوط به سوره مبارکه نساء مورد توجه قرار گرفته است.

غفران برای منکر ولایت نیست

یکی از آیاتی که در این بخش به آن استناد شده، آیه ۴۸ سوره نساء است. خداوند در این آیه می‌فرماید: « إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ ۚ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَىٰ إِثْمًا عَظِيمًا، بی‌گمان خداوند این را که به او شرک آورده شود نمی‌آمرزد، و غیر از آن را برای هر که بخواهد می‌آمرزد؛ و هر کس به خدا شرک ورزد، قطعاً گناهی بزرگ و دروغی عظیم ساخته است.»

در تفسیر این آیه، از شیخ عیاشی روایتی به نقل از جابر و از امام محمد باقر(ع) آمده است که مراد از این بخش آیه، انکار ولایت امیرالمؤمنین(ع) دانسته شده و تصریح می‌کند که خداوند گناه کسی را که ولایت حضرت علی(ع) را انکار کند، نمی‌بخشد.

علی(ع) رحمت الله است

آیه دیگری که در این زمینه مورد استناد قرار گرفته، آیه ۸۳ سوره نساء است. خداوند می‌فرماید: «وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ ۖ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَىٰ أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ ۗ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلَّا قَلِيلًا و چون خبری از ایمنی یا ترس به آنان برسد، آن را منتشر می‌کنند؛ در حالی که اگر آن را به پیامبر و اولیای امر خود ارجاع دهند، قطعاً کسانی از میان آنان که اهل فهم و استنباط‌اند، حقیقت آن را درمی‌یابند. و اگر فضل خدا و رحمت او بر شما نبود، جز اندکی، همگی از شیطان پیروی می‌کردید.»

بیشتر بخوانید: تجلی نام و جایگاه امیرالمؤمنین(ع) در سوره آل‌عمران

شیخ عیاشی در روایتی از محمد بن فضیل و از امام موسی کاظم(ع) نقل می‌کند که مقصود از «فضل‌الله» در این آیه، رسول خدا(ص) و مراد از «رحمت‌الله» امیرالمؤمنین علی(ع) است. این تفسیر، جلوه‌ای از پیوند مفاهیم قرآنی با جایگاه اهل‌ بیت(ع) را در نگاه روایی نشان می‌دهد.

علی(ع) نور آشکار است

همچنین آیه ۱۷۴ و ۱۷۵ سوره نساء از دیگر آیاتی است که در این کتاب مورد توجه قرار گرفته است. خداوند می‌فرماید: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمْ بُرْهَانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكُمْ نُورًا مُبِينًا، ای مردم، از جانب پروردگارتان برای شما برهانی آمده و نوری آشکار به سوی شما نازل کرده‌ایم.»

و در ادامه می‌فرماید: «فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَاعْتَصَمُوا بِهِ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِي رَحْمَةٍ مِنْهُ وَفَضْلٍ وَيَهْدِيهِمْ إِلَيْهِ صِرَاطًا مُسْتَقِيمًا، اما کسانی که به خدا ایمان آوردند و به او تمسک جستند، به‌زودی آنان را در رحمت و فضل خویش وارد می‌کند و به سوی خود به راهی راست هدایت خواهد کرد.»

شیخ عیاشی با استناد به روایتی از عبدالله بن سلیمان نقل می‌کند که امام صادق(ع) در تفسیر این آیات فرموده‌اند: مقصود از «برهان» رسول خدا(ص) و مراد از «نور مبین» امیرالمؤمنین علی(ع) است. همچنین در پاسخ به پرسش درباره «صراط مستقیم» نیز فرموده‌اند که راه راست، علی بن ابی‌طالب(ع) است.

سید هاشم حسینی بحرانی در این کتاب، با گردآوری روایات تفسیری، نشان می‌دهد که در سوره نساء نیز مانند دیگر سوره‌ها، اشاراتی به شأن و منزلت اهل‌ بیت(ع)، به‌ویژه امیرالمؤمنین علی(ع)، دیده می‌شود؛ اشاراتی که در قالب مفاهیمی چون ولایت، رحمت، نور، برهان و صراط مستقیم در روایات اهل‌ بیت(ع) تبیین شده اند.