کد خبر: ۴۳۵۶۳۵۹

تاریخ: ۱۵ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۰:۵۹

مروری بر مهم‌ترین رویدادهای معارف و اندیشه در هفته دوم خرداد

سرویس اندیشه و معارف ایکنا در دومین هفته خردادماه، با تمرکز بر مناسبت‌های مرتبط با عید غدیر، مجموعه‌ای از گفت‌وگوها و گزارش‌های تخصصی را منتشر کرد. مصاحبه با اساتید حوزه و دانشگاه درباره موضوعاتی چون غدیر، امامت، فضائل اهل‌ بیت(ع) و بررسی و پاسخ به شبهات این حوزه مورد توجه و اهتمام ما بود. همچنین رونمایی و معرفی کتاب‌ها و آثاری که پژوهشگران عرصه غدیر به نگارش درآورده‌اند، بخشی از فعالیت تحریریه در این هفته بود. برگزاری نشستی به مناسبت زادروز استاد رضا داوری اردکانی نیز از جمله رویدادهای هفته بود که در آن، جمعی از اساتید فلسفه هر یک از زاویه‌ای به بررسی ابعاد فکری و فلسفی او پرداختند و گزارش مبسوط آن منتشر شد. علاوه بر این، دو بخش ویژه «نگار آیه» و «امیر دانایی» نیز در این ایام فعال بودند و هر یک با رویکردی معرفتی، به بازخوانی و تبیین معارف علوی متناسب با حال‌وهوای این روزها پرداختند.

از رویدادهای خبری که در این هفته گذشت می‌توان به آغاز پذیرش حوزه‌های علمیه خواهران با شعار «عهد علمی با امام شهید»، پذیرش دانشجویان مقطع عالی سطح ۴ در رشته «مطالعات اسلامی ـ اجتماعی خانواده»، برگزاری نمایشگاه «بانوی ایرانی» با معرفی الگوهای زنان قرآنی، ارتحال آیت‌الله‌العظمی حاج شیخ محمداسحاق فیاض و نیز برگزاری نمایشگاه عکس «تراژدی میناب» در دانشگاه لوبلیانا اسلوونی اشاره کرد.

در ادامه مروری بر مهم‌ترین این هفته خواهیم داشت:

ولایت، مرز میان اسلامِ ناب و اسلامِ بی‌بصیرت است

حجت‌الاسلام والمسلمین حسن قاسمی در این گفت‌وگو غدیر را حقیقتی فراتر از یک واقعه تاریخی یا انتصاب سیاسی می‌داند و آن را روح و اساس دین اسلام معرفی می‌کند. به گفته او، روز غدیر روز تجلی توحید، نبوت و کامل شدن دین است؛ همان‌گونه که در آیه «الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی» بیان شده است. او معتقد است که همه عبادات مانند نماز، روزه، حج و زکات در پرتو ولایت معنا پیدا می‌کنند و تمام خیرات عالم به این حقیقت بازمی‌گردد. از نگاه او قرآن نیز در مسیر هدایت به امامت حرکت می‌کند و از آغاز تا پایان، پیوندی عمیق میان قرآن و ولایت وجود دارد. قاسمی همچنین تأکید کرد: بسیاری از رویدادهای تاریخ اسلام در پیوند با مسئله غدیرخم قابل فهم است. به باور او حضرت فاطمه(س) در دفاع از ولایت امیرالمؤمنین(ع) جان خود را فدا کرد و ائمه معصومین(ع) نیز در مسیر پاسداری از این حقیقت به شهادت رسیدند. او حتی واقعه کربلا را نیز ادامه همین جریان دانست و معتقد است که نزاع اصلی در عاشورا میان دو نگاه به مسئله ولایت بوده است؛ جایی که یاران امام حسین(ع) بر پیروی از راه امام علی(ع) تأکید داشتند و دشمنان با دشمنی نسبت به آن حضرت به میدان آمده بودند.

گزارش کامل این گفت‌وگو را اینجا بخوانید.

غدیر؛ روز شکرانه‌ نعمت و تجلی سبک زندگی ولایی

حجت‌الاسلام والمسلمین حسین فاتحی در این گفت‌وگو عید غدیر را «عیدالله‌الاکبر» و بزرگ‌ترین عید اسلامی معرفی می‌کند و تأکید کرد: این روز تنها متعلق به شیعیان نیست، بلکه به همه مسلمانانی که به خدا، قرآن و پیامبر(ص) ایمان دارند مربوط می‌شود. به گفته او، در روایات اهل‌بیت(ع) از جمله حدیثی از امام صادق(ع)، غدیر برترین روز سال دانسته شده است؛ روزی که باید آثار شادی، شکرگزاری و بزرگداشت نعمت ولایت در زندگی مؤمنان آشکار باشد. او با اشاره به روایاتی از امام رضا(ع) بیان کرد، حتی لبخند زدن به یک مؤمن در این روز پاداش بزرگی دارد و غدیر فرصتی برای یادآوری نعمت ولایت و تجدید عهد با امامت است. فاتحی همچنین تأکید کرد بهترین شیوه شکرگزاری از این نعمت، اظهار و آشکار کردن آن در زندگی است؛ مانند برپایی جشن، اطعام، کمک به دیگران و اظهار محبت به خانواده و جامعه. به استناد روایتی در کتاب «اقبال الاعمال»، که می‌گوید پاداش اعمال نیک در روز غدیر معادل عبادت در ۸۰ ماه است و به همین دلیل این روز فرصتی بزرگ برای انجام کارهای خیر، طلب رحمت الهی و دوری از گناه به شمار می‌آید. از نگاه او، غدیر روز محبت، آشتی و شادی در میان مؤمنان است و توصیه شده است که نشانه‌های عید بودن آن در زندگی مردم نمایان باشد تا اهمیت این واقعه بزرگ در جامعه زنده بماند.

گزارش کامل این گفت‌وگو را اینجا بخوانید.

روزه و لبخند در غدیر؛ اعمالی کوچک با پاداشی بزرگ

حجت‌الاسلام والمسلمین حسین نظافت، استاد حوزه، در گفت‌وگویی با تبیین جایگاه عید غدیر براساس روایات اهل‌ بیت(ع) تأکید کرد این روز از بزرگ‌ترین اعیاد اسلامی است و حتی اعمال ساده‌ای مانند لبخند زدن به مؤمن یا آراستگی به نیت محبت امیرالمؤمنین(ع) پاداش‌های بزرگی دارد. به گفته وی، در روایتی از امام رضا(ع) آمده است که لبخند در روز غدیر می‌تواند موجب برآورده شدن هزار حاجت شود و روزه گرفتن در این روز ثوابی هم‌سنگ روزه تمام عمر دنیا دارد که نشان‌دهنده عظمت استثنایی این روز است. وی با اشاره به تلاش تاریخی برخی حاکمان برای کمرنگ کردن غدیر، بر مسئولیت مسلمانان در احیای این عید تأکید کرد و گفت: محبت به امیرالمؤمنین(ع) تنها در گفتار خلاصه نمی‌شود؛ بلکه باید با اقدام عملی مانند بزرگداشت غدیر، مطالعه خطبه آن و ترویج فرهنگ ولایت در جامعه نشان داده شود.

گزارش کامل را اینجا بخوانید.

در تبیین غدیر شایسته عمل نکرده‌ایم

آیین رونمایی از «دائره‌المعارف غدیر» که ۱۲ خرداد در مؤسسه آل‌البیت(ع) قم برگزار شد، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدجواد شهرستانی، نماینده تام الاختیار آیت‌الله العظمی سیستانی، با اشاره به وضعیت پژوهش درباره غدیر گفت: با وجود اهمیت این واقعه، در تبیین و معرفی غدیر در میان شیعیان کم‌کاری شده است؛ در حالی که موضوع عاشورا همواره با اهتمام گسترده مطرح بوده، اما غدیر به اندازه شایسته مورد توجه قرار نگرفته است.وی همچنین با یادآوری نقش برجسته علمای هند در تولید آثار مهمی مانند الغدیر علامه امینی و عبقات الانوار تأکید کرد که این میراث علمی باید احیا شود. شهرستانی در ادامه به تلاش‌های گسترده علامه امینی برای یافتن منابع مرتبط با فضائل امیرالمؤمنین(ع) اشاره کرد و نمونه‌ای از پیگیری او برای دستیابی به نسخه‌ای نادر از کتاب «ربیع‌الابرار» زمخشری در نجف را یادآور شد که نشان‌دهنده اهمیت و سختی کارهای پژوهشی در این حوزه است.

گزارش کامل این رونمایی از کتاب را اینجا بخوانید.

«پیروان امام علی(ع) و رنج‌هایشان»؛ روایتی از ۱۴ خوانش معاصر از قرآن ناطق

مالک شجاعی جوشقانی 12 خردادماه در نشستی علمی که از سوی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد با اشاره به پیوند مناسبت‌هایی چون عرفه، قربان، غدیر و عاشورا تأکید کرد: در شرایط امروز باید به سیره اهل‌ بیت(ع) با رویکردی عمیق‌تر رجوع کرد. او محور اصلی سخنان خود را تفاوت نگاه یک نهاد پژوهشی علوم انسانی با سیره امام علی(ع) دانست و گفت این مرکز در پروژه‌ای پژوهشی در حال بررسی «روایت‌های مختلف از سیره امام علی(ع) در ایران معاصر» است؛ روایاتی که از سوی متفکرانی مانند امام خمینی، رهبر انقلاب، شهید مطهری، علی شریعتی و دیگر اندیشمندان ارائه شده است. به گفته او، هدف این پژوهش فهم این است که هر متفکر چگونه بر اساس مسائل زمانه خود سیره امام علی(ع) را تفسیر کرده است. شجاعی تأکید کرد اگر سیره اهل‌بیت(ع) صرفاً به مناسک و احساسات محدود شود، خطر «تهی شدن پیام مکتب» به وجود می‌آید؛ بنابراین علوم انسانی می‌تواند با تحلیل‌های اجتماعی و تاریخی، سیره را به زبان قابل فهم برای جامعه و نسل امروز ترجمه کند.

ریشه فراموشی غدیر و تنهایی اهل بیت(ع)

حجت‌الاسلام سیدمحمد غفاری در این گفت‌وگو تأکید کرد هدف نهایی خلقت، عبودیت خداوند است و انسان برای رسیدن به این هدف نیازمند هدایت معلمی معصوم است. به اعتقاد او، تعیین چنین راهنمایی از توان انسان‌ها خارج است و تنها خداوند باید حجت و جانشین پیامبر را مشخص کند؛ زیرا مردم از حقیقت درونی افراد آگاه نیستند و تعصبات و منافع دنیوی می‌تواند انتخاب آنان را منحرف کند. از این رو در نگاه شیعی، امامت منصبی الهی و شرط کمال دین است و آیه «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ» به همین حقیقت اشاره دارد؛ بنابراین انکار تعیین جانشین برای پیامبر به معنای نادیده گرفتن کمال دین و حکمت الهی خواهد بود.او همچنین ریشه فراموشی غدیر و تنهایی اهل‌بیت در تاریخ را تفاوت میان «علم» و «معرفت» می‌داند. بسیاری از افراد در طول تاریخ از حقانیت امامان آگاه بودند، اما چون این آگاهی به معرفت قلبی و تعهد عملی تبدیل نشد، در برابر حق سکوت کردند یا با آن مقابله نمودند. به باور او، علم صرف انسان را نجات نمی‌دهد؛ بلکه معرفت واقعی آگاهی‌ای است که انسان را به عمل و وفاداری به حق وادار می‌کند. بر همین اساس، وظیفه امروز پیروان ولایت آن است که علاوه بر تبیین واقعه غدیر، جامعه را به شناخت و پیوند قلبی با امام زمان(عج) دعوت کنند و اجازه ندهند غدیر تنها یک یادبود تاریخی باقی بماند.

گزارش کامل را اینجا بخوانید.

غدیر؛ پایان دوران عذر و بهانه در ولایت الهی

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا مروی در سخنانی به مناسبت عید غدیر خم، این روز را بزرگ‌ترین عید الهی و روز اعلام ولایت امیرالمؤمنین علی(ع) دانست. وی با استناد به روایتی از امام صادق(ع) بیان کرد که خداوند روزی باعظمت‌تر از غدیر نیافریده و همه پیامبران نیز مأمور به بزرگداشت آن بوده‌اند. او همچنین غدیر را از منظر «تطهیر روح» و «پاداش‌های اخروی» تحلیل کرد و توضیح داد که چگونه اعمالی به ظاهر ساده و دنیوی مانند تبسم به مؤمنان، اطعام، صله‌رحم و حتی آراسته شدن در این روز می‌تواند به فرصتی برای جلب رضوان الهی و آمرزش گناهان تبدیل شود و رنگ عبادت به خود بگیرد.وی در ادامه با اشاره به خطبه فدکیه حضرت زهرا(س) تأکید کرد که واقعه غدیر راه هرگونه عذر و بهانه برای نپذیرفتن ولایت را بسته است. به گفته او، حضرت زهرا(س) در پاسخ به کسانی که اظهار می‌کردند اگر سخنان ایشان را زودتر شنیده بودند با ابوبکر بیعت نمی‌کردند، فرمودند: «آیا پدرم در روز غدیر برای کسی عذری باقی گذاشت؟» همچنین با استناد به روایتی از امام صادق(ع) درباره آیه «یعرفون نعمت الله ثم ینکرونها»، بیان شد که مردم در غدیر نعمت ولایت را شناختند اما در سقیفه آن را انکار کردند؛ رخدادی که به باور وی مسیر تاریخ را منحرف ساخت و امید می‌رود با ظهور حضرت مهدی(عج) این مسیر اصلاح شود.

گزارش کامل این گفت‌وگو را اینجا بخوانید.

تجلی ولایت در سروده‌های ۴۸ شاعر نامدار

کتاب «در ساحل غدیر» نوشته مرحوم احمد احمدی بیرجندی مجموعه‌ای از سروده‌های ۴۸ شاعر برجسته فارسی از قرن چهارم هجری تا دوران معاصر درباره واقعه غدیر خم است. در این کتاب اشعار شاعرانی مانند کسائی مروزی، سنائی، شاه نعمت‌الله ولی، فیض کاشانی، حزین لاهیجی و نیز شاعران معاصر مانند ملک‌الشعرای بهار، ابوالقاسم حالت، محمدحسین شهریار، قاسم رسا، محمدعلی مردانی، محمدجواد غفورزاده (شفق) و نصرالله مردانی گردآوری شده است. نویسنده در مقدمه کتاب با نگاهی علمی و ادبی به پرسش‌هایی مانند ماهیت غدیر، محل وقوع آن و چگونگی شکل‌گیری این واقعه پاسخ می‌دهد و غدیر را نقطه عطفی در تاریخ اسلام می‌داند. این اثر همچنین به واقعه تاریخی اعلام ولایت امام علی(ع) در روز غدیر سال دهم هجری اشاره می‌کند که در حضور بیش از صد هزار نفر توسط پیامبر اسلام(ص) بیان شد و از آن زمان الهام‌بخش آثار ادبی و پژوهشی فراوانی بوده است.

چرا «پنهان‌کاری راهبردی» در زمان جنگ واجب است

حجت‌الاسلام والمسلمین خدابخش عبدلی استاد و پژوهشگر حوزه علمیه به مسئله مرز میان اطلاع‌رسانی و حفظ اسرار در شرایط تعارض با دشمن در یادداشتی می‌پردازد و تأکید می‌کند که در مدیریت جنگ و تعامل با دشمن، همه اطلاعات نباید در اختیار عموم قرار گیرد. او با استناد به قرآن، روایات و سیره پیامبر(ص) و ائمه(ع) توضیح می‌دهد که حفظ اسرار امنیتی و نظامی یک ضرورت راهبردی است. پیامبر اسلام(ص) در بسیاری از مأموریت‌ها حتی مقصد عملیات را از نزدیک‌ترین یاران پنهان می‌کردند و امام علی(ع) نیز تصریح کرده‌اند کهپنهان‌کردن برخی اطلاعات در زمان جنگ برای جلوگیری از سوءاستفاده دشمن ضروری است. همچنین مفاهیمی مانند «الحرب خدعة»، «تقیه» و نهی قرآن از انتشار اخبار امنیتی، نشان می‌دهد که در شرایط تهدید، پنهان‌کاری گاه نه‌تنها مجاز بلکه لازم است. عبدلی در ادامه توضیح می‌دهد که برخی اطلاعات باید به‌طور خاص از دسترس عمومی دور بماند؛ از جمله جزئیات عملیات نظامی، نقاط ضعف دفاعی، اهداف راهبردی پیش از اجرا، اختلافات داخلی تصمیم‌گیران و اطلاعات حساس مذاکراتی. به باور او افشای چنین داده‌هایی می‌تواند ابتکار عمل را از کشور بگیرد و به دشمن برای طراحی حمله، افزایش فشار یا عملیات روانی کمک کند. بنابراین حفظ محرمانگی در حوزه‌های نظامی، دیپلماتیک، توانمندی‌های راهبردی و مسائلمرتبط با انسجام داخلی، بخشی از راهبرد بازدارندگی و امنیت ملی محسوب می‌شود.

پیام غدیر محدود به زمان و مکان نیست

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدتقی سبحانی، رئیس بنیاد بین‌المللی امامت، در نشست علمی که ۱۳ خردادماه با موضوع «بررسی ابعاد مختلف پیمان غدیر و بیعت با امیر با عنایت به خطبه غدیر» در شیراز برگزار شد تأکید کرد که پیام اصلی واقعه غدیر، فریضه بودن ولایت و امامت حضرت علی(ع) است. طبق آیات «بلغ ما انزل الیک» و «الیوم اکملت لکم دینکم»، ابلاغ ولایت آخرین فریضه الهی بود و بدون آن دین به کمال نمی‌رسید. وی با اشاره به خطبه غدیر بیان کرد که ولایت به معنای اولویت در هدایت و تصرف در امور جامعه و ضرورت تبعیت عملی از امام است. پیام غدیر محدود به زمان و مکان خاصی نیست و همه مسلمانان در همه عصرها مخاطب آن هستند. او تأکید کرد که ایستادگی شیعه در برابر باطل ریشه در اندیشه غدیر دارد و عاشورا نیز در امتداد همین ولایت معنا پیدا می‌کند؛ به‌گونه‌ای که اگر غدیر نبود، واقعه کربلا تنها یک حادثه تاریخی تلقی می‌شد.

تدبر در سوره مائده؛ سوره ولایت امیرمؤمنان(ع)»

حجت‌الاسلام والمسلمین حسین صدیقی در نشست علمی «درآمدی بر تدبر در سوره مائده؛ سوره ولایت امیرالمؤمنین(ع)» با تأکید بر تحلیل ساختاری این سوره گفت: محور اصلی سوره مائده پایبندی به پیمان‌های الهی و تبیین ولایت امیرالمؤمنین(ع) است. وی با اشاره به آیات «الیوم اکملت لکم دینکم»، «إنما ولیکم الله…» و «بلغ ما انزل الیک» اظهار کرد که این آیات در کنار هم نشان‌دهنده جایگاه ولایت در تکمیل دین هستند.وی همچنین با بیان اینکه سوره مائده از آخرین سوره‌های نازل‌شده است، افزود: همان‌گونه که انسان برای حیات طبیعی به آب و غذا نیاز دارد، برای حیات معنوی نیز به ولایت و هدایت امام نیازمند است. به گفته صدیقی، ولایت در ساختار این سوره به‌صورت «گنجی نهفته» قرار گرفته که با تدبر در آیات آن آشکار می‌شود.

روایتی از تحریف‌ها و شبهه‌ها درباره فضایل امیرالمؤمنین(ع)

حجت‌الاسلام مهدی صدری می‌گوید در طول تاریخ اسلام جریان‌هایی تلاش کرده‌اند با روش‌هایی مانند انکار فضایل امام علی(ع)، تضعیف یا جعل روایات و حتی نسبت دادن برخی فضایل ایشان به افراد دیگر، جایگاه آن حضرت را کم‌رنگ کنند. به گفته او این روند از همان سال‌های نخست پس از پیامبر آغاز شد؛ زمانی که از تدوین و انتشار برخی احادیث، به‌ویژه احادیث مربوط به فضایل اهل‌بیت، جلوگیری می‌شد. به باور او مهم‌ترین محور این هجمه‌ها نیز واقعه غدیر بوده است.کتاب «تبلیغات دروغین در برابر فضایل حضرت امیرالمؤمنین علی(ع)» با هدف بررسی همین موضوع نوشته شده و بخشی از مجموعه‌ای شش‌جلدی است. در این کتاب ۴۰ فضیلت از فضایل امام علی(ع) بر اساس منابع معتبر اهل سنت گردآوری شده و هم‌زمان شیوه‌های تاریخی مخالفان برای مقابله با این فضایل—از انکار و تضعیف روایات تا ایجاد شبهه درباره غدیر—تحلیل شده است.

گزارش کامل این گفت‌وگو را اینجا بخوانید.

حوزه در ۴۰ سال اخیر به اندازه ۵۰۰ سال پیشرفت کرده است / فاصله تولیدات حوزوی با نیازهای جامعه هنوز پابرجاست

در آیین رونمایی از چند کتاب مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه‌های علمیه در قم، آیت‌الله علی‌اکبر رشاد با اشاره به تحولات حوزه پس از انقلاب اسلامی گفت: حوزه‌های علمیه در چهار تا پنج دهه اخیر به اندازه حدود ۵۰۰ سال پیشرفت کرده‌اند و این تحول در تاریخ تشیع کم‌سابقه است. وی در عین حال تأکید کرد که با وجود این پیشرفت‌ها، میان تولیدات علمی حوزه و نیازهای فکری جامعه، به‌ویژه نسل جوان، فاصله قابل‌توجهی وجود دارد. رشاد همچنین با اشاره به افزایش شبهات دینی، بر ضرورت گسترش فعالیت‌های پاسخگویی، استفاده از ابزارهای نوین ارتباطی و تولید محتوای کوتاه، روشن و متناسب با زبان جوانان تأکید کرد و گفت پاسخ به شبهات باید به یک مأموریت عمومی در بدنه حوزه تبدیل شود.

تأکید بر تحول در روش حدیث‌پژوهی در نشست نقد مجموعه «کتاب غدیر»

نشست نقد و بررسی پیش از انتشار مجموعه «کتاب غدیر» با حضور محمدعلی موحدی، عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب و نویسنده اثر، و حجت‌الاسلام والمسلمین محمدتقی سبحانی، رئیس بنیاد بین‌المللی امامت، ۹ خردادماه به میزبانی دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار شد. در این نشست، ضرورت بهره‌گیری از منابع متقدم و کمتر شناخته‌شده برای تبیین واقعه غدیر مورد تأکید قرار گرفت. در جریان این نشست، حاضران بر تحول در روش‌شناسی حدیث‌پژوهی، توجه به نسخه‌پژوهی و استفاده از دانش‌های نوین زبان‌شناختی در مباحث بین‌المذاهبی تأکید کردند. همچنین منتقدان با اشاره به اهمیت اقناع مخاطبان نخبگانی، شفاف‌سازی هدف تألیف میان رویکرد «موسوعه‌ای» و «احتجاجی» را از نخستین الزامات چنین آثاری دانستند.

جمهوریت در اندیشه امام شهید حقیقتی اصیل است، نه یک امر اعتباری

نشست علمی «ولایت و مردم‌سالاری دینی» با سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین احمد فرحانی، استاد دانشگاه امام حسین(ع)، شامگاه ۹ خردادماه برگزار شد. وی در این نشست با تبیین دیدگاه‌های «امام شهید» در حوزه حکمرانی دینی، تأکید کرد که در منظومه فکری ایشان، جمهوریت یک حقیقت اصیل و عینی است و نه صرفاً ابزاری اعتباری. فرحانی با اشاره به نظریه «فقه کبیر» در اندیشه امام شهید، توضیح داد که بسیاری از مفاهیم اجتماعی همچون جمهوریت، آزادی، سبک زندگی و حتی هنر در درون منظومه دین تعریف می‌شوند و نباید آن‌ها را مفاهیمی بیرون از دین دانست که بعدها نسبتشان با دین سنجیده شود. به گفته وی، امام شهید با نگاهی امتدادی، مفاهیم نظری را از سطح مباحث کتابخانه‌ای فراتر برده و آن‌ها را در عرصه اجتماعی و فرهنگی جامعه جاری کرده است.

جمع میان صلابت در برابر دشمن و مهربانی با مؤمنان، ویژگی جامعه ولایی است

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی مروجی طبسی در نشست «معجزه جمع اضداد در حماسه ملت ایران» با استناد به آیه ۲۹ سوره فتح، جامعه اسلامی ولایی را جامعه‌ای دانست که در آن «شدت در برابر کافران» و «رحمت میان مؤمنان» در کنار هم قرار دارد. وی با اشاره به دیدگاه‌های رهبر معظم انقلاب در «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» تأکید کرد امت ولایی در برابر جبهه کفر هویتی مستقل و نفوذناپذیر دارد. وی همچنین با تأکید بر لزوم نرم‌خویی مسئولان با مردم و صلابت در برابر دشمن، پیروزی و عزت ملت ایران را حاصل پایبندی به مکتب غدیر و ولایت دانست و گفت پذیرش ولایت خدا، پیامبر(ص) و امیرالمؤمنین(ع) رمز غلبه «حزب‌الله» بر دشمنان است.

درباره مقام فلسفه و اندیشه داوری اردکانی

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی صبح امروز میزبان نشستی تخصصی با عنوان «مقام فلسفه در دوره تاریخ ایران اسلامی» بود؛ نشستی که به مناسبت نود و چهارمین سالروز تولد فیلسوف برجسته معاصر، استاد رضا داوری اردکانی برگزار شد و جمعی از استادان و صاحب‌نظران فلسفه در آن سخن گفتند. در این نشست قاسم پورحسن، حسین کلباسی اشتری، علی مرادخانی، یوسف نوظهوری، رضا سلیمان حشمت و بیژن عبدالکریمی به ایراد سخن پرداختند. گزارش کامل این نشست را بخوانید.

فلسفه بی‌نسبت با فرهنگ و نظم زندگی، بود و نبودش یکی است

پرسش از «مقام فلسفه» در تاریخ ایرانِ اسلامی همچنان گشوده است

نباید سنت فکری خود را با عینک الگوهای بیرونی تعریف کرد

صورت‌بندی یک افق فلسفی در اندیشه‌ داوری اردکانی

مسئله فلسفه اسلامی امروز، فقدان معاصرت و غیبت تفکر تاریخی است

درنگی در نسبت فلسفه با تاریخ و فرهنگ در اندیشه داوری اردکانی

درک نسبت امروز ما با غرب، بدون فهم تاریخ ایران ممکن نیست

نام‌های نورانی امیرالمؤمنین و اهل بیت (ع) در قرآن

کتاب «لوامع نورانیه فی اسما علی و اهل‌ بیت قرآنی» اثر علامه سیدهاشم حسینی بحرانی، از منابع تفسیری است که با گردآوری روایات، به تبیین جایگاه امیرالمؤمنین علی(ع) و اهل‌بیت(ع) در آیات قرآن می‌پردازد. این اثر که با ترجمه سیدغریب موسوی‌مهر با عنوان «نام‌های درخشان و قرآنی امام علی(ع) و امامان معصوم در قرآن کریم» منتشر شده، تلاش دارد نشان دهد که چگونه در روایات تفسیری، مفاهیم و آیات مختلف قرآن بر ولایت و امامت اهل‌بیت(ع) تطبیق یافته است. در بخشی از این کتاب که به سوره آل‌عمران می‌پردازد، دو مفهوم «حبل‌الله» و «سبیل‌الله» بر اساس روایات معصومان(ع) بر امیرالمؤمنین علی(ع) و مسیر ولایت اهل‌بیت(ع) تطبیق داده شده است. در این روایات، «حبل‌الله» به عنوان محور هدایت و وحدت بر شخصیت امام علی(ع) معنا شده و «سبیل‌الله» نیز راه ولایت و امامت آن حضرت و فرزندان معصومش معرفی شده است.

بیشتر بخوانید: نام‌های قرآنی امیرالمؤمنین(ع) در سوره نساء

انتشار سه عنوان کتاب تازه از مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی

مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی سه عنوان کتاب تازه با نام‌های دانشنامه «تهران بزرگ»، «فهرست مقالات فارسی» و «جلد چهاردهم فهرست مقالات فارسی در زمینه تحقیقات ایرانی» را منتشر کرد.

«سیاست و جنگ» در اندیشه امیرالمؤمنین(ع)

«اندیشه سیاسی - تربیتی علوی در نامه‌های نهج‌البلاغه» نوشته آیت‌الله احمد بهشتی، طی سال ۱۳۸۸ در ۹ جلد و به همت بوستان کتاب منتشر شده است. ایکنا در آستانه عید سعید غدیر خم برش‌هایی از این کتاب را انتخاب کرده است.

جنگ هدف است یا وسیله؟ آیا باید در هر شرایطی به جنگ روی آورد یا جنگ هم برای خود مبنا، ملاک، معیار، قاعده و ضابطه دارد و نباید به قصد انتقام‌جویی و زهرچشم گرفتن از دشمنان وارد میدان کارزار شد و نیروها را به هدر داد و از پدید آوردن شرایط صلح و آرامش و نشاط زندگی برای کار و تلاش و توسعه اقتصادی و گسترش امنیت، فراگیر کردن تعلیم و تربیت، رشد فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، تحکیم موقعیت خانوادگی و بالا بردن فهم و شعور و ایمان مردم خودداری کرد؟ در سیاست منطقی علوی، پاسخ هر دو سؤال روشن است. نه هر کسی شایسته حضور در میدان دفاع است و نه جنگ در هر شرایطی نسخه شفابخش همه بیماری‌های اجتماعی و سیاسی است.

درباره این کتاب بیشتر بخوانید: آزادی حقیقی در اندیشه امیرالمؤمنین(ع)

گره‌گشایی از رنج دیگران؛ راهی برای جبران گناهان بزرگ در نگاه امیرالمؤمنین(ع)

کتاب «کران بی‌کران» اثر سیده‌زینب شیرازی مجموعه‌ای سه‌جلدی در شرح حکمت‌های نهج‌البلاغه است که با نگاهی تربیتی، مفاهیم این کلمات را با مسائل ملموس زندگی امروز پیوند می‌دهد. سرویس اندیشه ایکنا نیز در سلسله گزارش «امیر دانایی» با رجوع به این اثر، به بازخوانی حکمت‌های نهج‌البلاغه می‌پردازد. در یکی از این شماره‌ها، حکمت بیست‌وپنجم نهج‌البلاغه بررسی شده است؛ جایی که امیرالمؤمنین علی(ع) می‌فرمایند: «از کفاره گناهان بزرگ، فریادرسی درماندگان و گره‌گشایی از رنج‌دیدگان است.» این حکمت علاوه بر یادآوری واقعیت گناهان کبیره، راهی برای جبران و بازگشت انسان نیز نشان می‌دهد.در این نگاه، گناهان تنها به خطاهای آشکار محدود نمی‌شوند، بلکه آلودگی‌های درونی مانند عجب، خودپسندی، ریا و کوچک شمردن گناه نیز می‌توانند انسان را از مسیر حق دور کنند. با این حال، تعالیم دینی تأکید می‌کند که راه بازگشت همواره باز است؛ توبه حقیقی علاوه بر پشیمانی، نیازمند اصلاح رفتار و جبران آثار خطاست. از همین رو، کمک به نیازمندان، حل مشکلات دیگران و کاستن از رنج انسان‌ها به‌عنوان عملی اجتماعی و نیکو معرفی می‌شود که هم به جبران خطاهای انسان کمک می‌کند و هم مصداقی از وعده قرآنی «إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ» است؛ یعنی نیکی‌ها می‌توانند بدی‌ها را از میان ببرند.