کد خبر: ۴۳۵۶۷۴۱

تاریخ: ۱۸ خرداد ۱۴۰۵ - ۰۸:۰۰

۲۰ هزار گروه جهادی در خدمت آسیب‌دیدگان جنگ رمضان

در شرایط بحرانی جنگ تحمیلی سوم نزدیک به ۲۰ هزار گروه جهادی بسیج سازندگی در عرصه‌های امداد و نجات، بازسازی واحدهای مسکونی، خدمات فرهنگی و اجتماعی فعال شدند. این تلاش‌ها نه تنها جان و مال مردم را نجات داد، بلکه روحیه، امید و همبستگی اجتماعی را در جامعه آسیب‌دیده بازسازی کرد.

در روزهایی که کشور با شرایطی پیچیده و بحرانی ناشی از جنگ تحمیلی سوم مواجه شد، صحنه‌ای متفاوت از همبستگی اجتماعی و حضور میدانی نیروهای مردمی در سراسر کشور شکل گرفت؛ صحنه‌ای که در آن گروه‌های جهادی فراتر از یک ساختار امدادی یا خدماتی، به ستون اصلی مدیریت بحران و بازسازی زندگی آسیب‌دیدگان تبدیل شدند. در این میان، سازماندهی گسترده نزدیک به ۲۰ هزار گروه جهادی در حوزه‌های مختلف از امداد و نجات فوری تا مرمت و بازسازی هزاران واحد مسکونی نشان داد که ظرفیت‌های مردمی تا چه اندازه می‌تواند در لحظات حساس، بار سنگین بحران را از دوش ساختارهای رسمی بردارد و سرعت و اثربخشی خدمات‌رسانی را چند برابر کند.

اما نقش جهادگران فقط به بازسازی فیزیکی محدود نماند، آن‌ها همزمان در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی نیز حضوری فعال داشتند و با اجرای برنامه‌های امیدآفرین، برپایی موکب‌های خدمت‌رسان، ساماندهی اجتماعات مردمی و ایجاد بسترهای مشارکت داوطلبانه تلاش کردند تا علاوه بر ترمیم خانه‌ها، به بازسازی روحیه و اعتماد عمومی نیز کمک کنند. این تجربه بیش از آنکه یک عملیات امدادی گسترده باشد، روایتی از شکل‌گیری یک شبکه عظیم مردمی برای مدیریت بحران، تقویت انسجام اجتماعی و احیای امید در دل شرایط دشوار است؛ روایتی که نشان می‌دهد در کنار امکانات و ساختارهای رسمی، این حضور مردم است که می‌تواند تعیین‌کننده‌ترین نقش را در عبور از بحران‌ها ایفا کند.

ایکنا در رابطه با آخرین آمار ارائه شده از فعالیت‌ گروه‌های جهادی در حوزه‌های مختلف خدمت‌رسانی در ایام جنگ رمضان به گفت‌و‌گو با محمد مدینه‌نگاه، مدیر حرکت‌های جهادی سازمان بسیج سازندگی پرداخته که مشروح آن را در ادامه می‌خوانیم.

ایکنا ـ سازمان بسیج سازندگی در روزهای آغازین جنگ تحمیلی سوم چه اقداماتی انجام داد؟

در ساعات نخست پس از شروع تجاوز دشمن، ضرورت داشت یک مرکز هماهنگی و نظارت سریع بر فعالیت گروه‌های مردمی و جهادی ایجاد شود. بنابراین، اتاق وضعیت کشوری در این زمینه راه‌اندازی شد. این مرکز نقش راهبری و سازماندهی را بر عهده داشت و توانست مسیر عملیات امداد و خدمت‌رسانی را با دقت بالا مشخص کند. در این راستا ظرفیت‌های مردمی در سراسر کشور احصا و تقسیم‌بندی شد تا هیچ خللی در ارائه کمک‌ها ایجاد نشود. اقدامات اولیه شامل برقراری تماس با استان‌های مختلف، رصد میزان آسیب‌ها و هماهنگی برای اعزام سریع تیم‌های جهادی به مناطق هدف بود.

در مجموع ۱۹ هزار و ۸۸۰ گروه جهادی در سراسر کشور آماده شدند تا در عرصه‌های مختلف به مردم آسیب‌دیده خدمت کنند. این گروه‌ها مأموریت‌هایی در حوزه امداد و نجات، مرمت و بازسازی، کمک‌رسانی به اجتماعات مردمی، برپایی موکب‌های خدمت‌رسان، آواربرداری، جست‌وجوی مفقودین و اجساد، ارائه کمک‌های اولیه و جابه‌جایی آسیب‌دیدگان را برعهده گرفتند. این میزان مشارکت نشان‌دهنده عمق همبستگی و روحیه جهادی مردم در شرایط بحرانی است.

ایکنا ـ  لطفا درباره اقدامات امداد و نجات که در دقایق اولیه پس از حملات انجام شد، توضیح دهید.

امداد و نجات اولین اولویت گروه‌های جهادی بود؛ چراکه نجات جان انسان‌ها نیازمند سرعت و دقت بالاست. دقایقی پس از حمله دشمن، ۸۵۰ تیم تخصصی امداد و نجات به مناطق اصابت شامل تهران، قم، اصفهان و لرستان اعزام شدند. این تیم‌ها به محض رسیدن به محل، عملیات گسترده‌ای را آغاز کردند که شامل آواربرداری، جست‌وجوی مفقودین، انتقال مجروحان به مراکز درمانی، ارائه کمک‌های اولیه و فوریت‌های پزشکی و جابه‌جایی افراد آسیب‌دیده بود.

توان عملیاتی این تیم‌ها به گونه‌ای بود که می‌توانستند در ساعات نخست صدها خانوار را پوشش دهند و امنیت روانی مردم را تا حد امکان حفظ کنند. حضور سریع و سازماندهی شده جهادگران باعث شد از تلفات بیشتر جلوگیری شود و خدمات حیاتی در کوتاه‌ترین زمان به مردم آسیب‌دیده ارائه شود.

ایکنا ـ پس از تثبیت شرایط اضطراری، چه اقداماتی برای بازسازی و مرمت واحدهای آسیب‌دیده انجام گرفت؟

بازسازی مرحله‌ای، پیچیده و مستلزم هماهنگی گسترده بود. در این حوزه ۱۱۹۷ گروه جهادی مسئول مرمت و بازسازی شدند و ۱۵ هزار و ۴۹۵ واحد مسکونی آسیب‌دیده را بازسازی کردند. برای تسهیل کار کارگاه‌های تخصصی در استان‌های درگیر راه‌اندازی شد، از جمله کارگاه‌های آهنگری، جوشکاری، نجاری، نصب و تعمیر درب و پنجره و کارگاه‌های شیشه‌بری. علاوه بر این، جهادگران اقدام به جابه‌جایی اثاثیه منازل، پاکسازی و خاک‌روبی، رنگ‌آمیزی، گچ‌کاری و خدمات قالیشویی کردند.

آمار دقیق نشان می‌دهد که ۱۱ هزار واحد در تهران، ۳۱۰۰ واحد در اصفهان، ۱۱۵۰ واحد در قم و ۲۴۵ واحد در لرستان از خدمات جهادگران بهره‌مند شده و مورد بازسازی و تعمیر قرار گرفتند. این حجم از عملیات نشان می‌دهد که جهادگران نه تنها در بازسازی فیزیکی بلکه در بازسازی زندگی و شرایط روزمره مردم نیز نقش مهمی ایفا کردند. اقدامات آن‌ها تضمین می‌کرد که خانواده‌ها بتوانند در کمترین زمان ممکن به زندگی عادی بازگردند.

ایکنا ـ گروه‌های جهادی در حوزه خدمات فرهنگی و اجتماعی چه فعالیت‌هایی انجام دادند؟

بازسازی فیزیکی خانه‌ها هر چند یکی از مهمترین و فوری‌ترین نیازهای پس از بحران به شمار می‌آید، اما به‌تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی همه ابعاد آسیب‌های واردشده به زندگی مردم باشد. تجربه‌های میدانی نشان داده است که در کنار ترمیم دیوارها و زیرساخت‌های شهری، بازسازی روحیه، آرامش روانی و احساس امنیت اجتماعی مردم نیز ضرورتی هم‌سنگ و گاه مهم‌تر از بازسازی کالبدی است.

گروه‌های جهادی فقط به اقدامات عمرانی و خدمات فنی محدود نماندند و تلاش کردند با رویکردی جامع‌تر وارد میدان شوند. این گروه‌ها با طراحی و اجرای برنامه‌های نشاط‌آفرین ویژه کودکان و نوجوانان فضایی ایجاد کردند که در آن خانواده‌ها بتوانند برای مدتی کوتاه از فشار روانی و تلخی حوادث فاصله بگیرند و دوباره احساس زندگی عادی را تجربه کنند. این برنامه‌ها شامل فعالیت‌های فرهنگی، هنری و جمعی بود که به‌طور مستقیم بر کاهش تنش‌های روانی در میان نسل‌های مختلف اثر گذاشت.

در کنار این اقدامات، ارائه خدمات فرهنگی و اجتماعی نیز به‌صورت گسترده دنبال شد. برپایی میزهای خدمت در مناطق آسیب‌دیده، فرصت ارتباط مستقیم مردم با مسئولان و نیروهای جهادی را فراهم کرد و زمینه پاسخگویی سریع به نیازها و مشکلات را به وجود آورد. همچنین موکب‌های خدمت‌رسان نه‌تنها نقش پشتیبانی معیشتی و خدماتی داشتند، بلکه به پایگاه‌هایی برای تقویت همدلی، گفتگو و هم‌افزایی اجتماعی تبدیل شدند.

از سوی دیگر، ساخت یادمان شهدای حملات در محل‌های اصابت، اقدامی نمادین اما عمیقا اثرگذار بود که به ثبت و ماندگاری خاطره مقاومت و ایثار کمک کرد. این یادمان‌ها علاوه بر جنبه تاریخی و فرهنگی، به مردم این امکان را دادند که با هویت جمعی خود پیوند عمیق‌تری برقرار کنند و احساس تعلق و همبستگی بیشتری نسبت به تجربه مشترکشان داشته باشند. مجموع این فعالیت‌ها نشان داد که جهادگری صرفا به معنای کار فیزیکی و عمرانی نیست، بلکه عرصه‌ای چندبعدی است که در آن خدمت اجتماعی، فرهنگی و انسانی جایگاهی اساسی دارد. این نگاه جامع باعث شد تا در کنار بازسازی خانه‌ها، نوعی بازسازی اجتماعی نیز شکل بگیرد؛ بازسازی‌ای که نتیجه آن افزایش انسجام اجتماعی، تقویت امید در جامعه و ارتقای اعتماد عمومی نسبت به توانمندی‌ها و ظرفیت‌های ملی بود.

ایکنا ـ در حوزه خدمت‌رسانی مستقیم به آسیب‌دیدگان چه آماری ثبت شد؟

در این زمینه ۹ هزار و ۸۴۰ گروه جهادی در قالب حدود هشت هزار موکب خدمت‌رسان فعالیت کردند. این موکب‌ها خدمات گسترده‌ای همچون پخت و توزیع غذا، کمک به اسکان موقت، پشتیبانی از تیم‌های بازرسی و گشت‌های امنیتی، برپایی موکب در محل اصابت، ساخت یادمان شهدا در مکان‌های مورد اصابت قرار گرفته، برپایی میز خدمت و پاسخگویی به مردم، استقرار ایستگاه‌های خدمت‌رسانی و ارائه خدمات رفاهی و اجتماعی را به آسیب‌دیدگان از جنگ تحمیلی ارائه دادند.

همچنین، جهادگران با کمک به افراد مسن، کودکان و خانواده‌های آسیب‌دیده موجب شدند که مردم در شرایط بحرانی احساس حمایت و امنیت کنند. این خدمات توانست علاوه بر رفع نیازهای فوری، آرامش روانی و امید را به جامعه بازگرداند.

ایکنا ـ درباره سازماندهی اجتماعات مردمی و نقش جهادگران در این زمینه توضیح دهید.

در همین چارچوب، نقش‌آفرینی گروه‌های جهادی در حوزه مدیریت و پشتیبانی از اجتماعات مردمی نیز بسیار گسترده و اثرگذار بود؛ به‌طوری که در مجموع هفت هزار و ۹۹۳ گروه جهادی مسئولیت ساماندهی، برگزاری و پشتیبانی از این اجتماعات را بر عهده گرفتند؛ اجتماعاتی که در شرایط بحرانی، علاوه بر بعد اجتماعی، کارکردی روحی و فرهنگی برای مردم آسیب‌دیده داشتند. این گروه‌ها در میدان عمل، مجموعه‌ای متنوع از خدمات را ارائه کردند که هر کدام به‌طور مستقیم در تسهیل حضور و مشارکت مردم نقش داشت. از جمله این اقدامات می‌توان به کمک در جابه‌جایی سالمندان و افراد کم‌توان برای حضور در مراسم‌ها، نظم‌بخشی به جمعیت و مدیریت جریان برگزاری برنامه‌ها اشاره کرد؛ اقداماتی که در شرایط ازدحام و اضطراب پس از بحران، اهمیت دوچندان پیدا می‌کرد.

در کنار این موارد، خدمات پشتیبانی و رفاهی نیز به‌صورت مستمر انجام شد؛ از پذیرایی از شرکت‌کنندگان گرفته تا تأمین حداقل نیازهای اولیه در محل برگزاری اجتماعات. همچنین بخشی از گروه‌ها وظیفه هماهنگی و دعوت از سخنرانان، چهره‌های فرهنگی و مسئولان را بر عهده داشتند تا برنامه‌ها با نظم و انسجام بیشتری اجرا شود. از سوی دیگر، اجرای برنامه‌های فرهنگی، هنری و اطلاع‌رسانی برای تشویق و تسهیل حضور مردم نیز بخش مهمی از فعالیت این گروه‌ها بود. این اقدامات باعث شد اجتماعات مردمی نه‌تنها حالت خودجوش و پراکنده نداشته باشند، بلکه به‌صورت منسجم و هدفمند شکل بگیرند و پیام واحدی را منتقل کنند.

هدف اصلی از این مجموعه فعالیت‌ها، صرفاً برگزاری یک مراسم نبود، بلکه ایجاد این احساس در میان مردم آسیب‌دیده بود که در شرایط سخت تنها نیستند و شبکه‌ای از حمایت اجتماعی در کنار آن‌ها قرار دارد. همین حضور سازمان‌یافته، به تقویت همبستگی اجتماعی، کاهش احساس تنهایی و افزایش تاب‌آوری جامعه در برابر بحران کمک کرد. در نهایت، این اجتماعات به بستری برای انتقال پیام‌های فرهنگی، تقویت امید عمومی و بازسازی روحیه جمعی تبدیل شدند؛ فضایی که در آن، همدلی و مشارکت اجتماعی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های جامعه خود را به‌وضوح نشان داد.

ایکنا ـ‌ در زمینه جذب نیروهای داوطلب و سازماندهی فعالیت‌های جهادی، چه اقداماتی انجام شد؟

برای اینکه روند خدمت‌رسانی در مناطق آسیب‌دیده به‌صورت پیوسته، منظم و بدون وقفه ادامه پیدا کند، زیرساختی برای جذب، شناسایی و سازماندهی نیروهای داوطلب طراحی و فعال شد. در همین راستا، سامانه ثبت‌نام داوطلبان در سایت بسیج سازندگی و «اطلس جهادی» راه‌اندازی شد؛ سامانه‌ای که نقش یک پل ارتباطی میان ظرفیت عظیم مردمی و نیازهای میدانی را ایفا می‌کند. این بستر امکان آن را فراهم کرد که افراد علاقه‌مند به فعالیت‌های جهادی در حوزه‌های مختلفی مانند امداد و نجات، فعالیت‌های عمرانی، خدمات فرهنگی و مأموریت‌های اجتماعی به‌صورت هدفمند ثبت‌ نام و دسته‌بندی شوند. به این ترتیب، فرآیند جذب نیرو از حالت پراکنده و غیرساختارمند خارج شد و به یک شبکه منسجم و قابل مدیریت تبدیل شد.

تا به امروز بیش از ۲۰ هزار نفر از سراسر کشور در این سامانه ثبت ‌نام کرده‌اند و پس از ارزیابی و سازماندهی، در قالب گروه‌های جهادی آماده اعزام و خدمت‌رسانی به مناطق آسیب‌دیده هستند. این حجم از مشارکت نشان‌دهنده ظرفیت بالای اجتماعی و انگیزه عمومی برای حضور در عرصه‌های خدمت است. از سوی دیگر، این سامانه تنها یک ابزار جذب نیرو نبود، بلکه به بستری برای توانمندسازی داوطلبان نیز تبدیل شد. افراد پس از ثبت‌نام، با وظایف تخصصی خود در هر حوزه آشنا شدند و با بهره‌گیری از آموزش‌های مقدماتی و جهادی، سطح آمادگی عملیاتی خود را ارتقا دادند. این موضوع باعث شد نیروهای داوطلب پیش از ورود به میدان، شناخت دقیق‌تری از مأموریت‌ها داشته باشند و عملکرد مؤثرتری در شرایط واقعی ارائه دهند.

در مجموع، ایجاد این ساختار منظم موجب شد هم نیاز فوری مناطق آسیب‌دیده به نیروی انسانی به شکل بهتری تأمین شود و هم مشارکت مردمی از یک حضور صرفا احساسی به یک مشارکت سازمان ‌یافته، آموزش‌دیده و هدفمند تبدیل شود؛ مسیری که در نهایت به افزایش کارآمدی، سرعت عمل و کیفیت خدمات جهادی منجر شد.

ایکنا ـ ‌چه اقداماتی برای امیدآفرینی و معرفی خدمات جهادگران انجام شد؟

علاوه بر فعالیت‌های میدانی و خدمت‌رسانی عملی، انعکاس این اقدامات و تقویت روحیه امید در جامعه نقش بسیار مهمی ایفا کرد. در این مسیر نه تنها گروه‌های جهادی مستقر در مناطق آسیب‌دیده فعالیت کردند، بلکه جهادگران استان‌های غیرآسیب‌دیده نیز با حضور در میدان، پشتیبانی و همکاری خود را به مردم نشان دادند و کمک‌رسانی به آسیب‌دیدگان را گسترش دادند. این حضور سراسری، نمادی از همبستگی ملی و مشارکت گسترده اجتماعی بود.

به منظور تقدیر از تلاش‌های بی‌وقفه جهادگران و ایجاد انگیزه برای استمرار خدمت، مراسم «سفیران امید» در سطوح ملی و استانی برگزار شد. این مراسم‌ فرصتی فراهم کرد تا از کسانی که در شرایط بحرانی جان و وقت خود را برای خدمت گذاشته بودند، به شکل رسمی تقدیر شود و الگوی جهاد و ایثار در جامعه بیش از پیش معرفی شود. همچنین، تهیه مستندها و گزارش‌های تصویری بخش دیگری از این تلاش‌ها بود. با انتشار این مستندها و حضور فعال در رسانه‌ها، به‌ویژه صدا و سیما تلاش‌های گسترده جهادگران به اطلاع عموم مردم رسید.

این بازتاب رسانه‌ای نه تنها سبب شد که مردم با ابعاد مختلف فعالیت‌های جهادگران آشنا شوند، بلکه انگیزه و تمایل عمومی برای مشارکت در امور داوطلبانه و خدمت‌رسانی به هموطنان آسیب‌دیده نیز تقویت شد. به این ترتیب، همبستگی ملی، امیدآفرینی و تشویق مشارکت عمومی در کنار اقدامات عملی، به شکل هماهنگ، نقشی مؤثر در بازسازی اجتماعی و روحیه‌ای مردم ایفا کرد که ارزش آن به مراتب فراتر از بازسازی صرف فیزیکی بود.