کد خبر: ۴۳۵۷۰۳۶

تاریخ: ۲۳ خرداد ۱۴۰۵ - ۰۸:۱۹

راز ماندگاری صوت منشاوی

داستان از دهه 1960 آغاز شد، زمانی که منشاوی تلاوت کاملی از قرآن را برای رادیو قرآن ضبط کرد. اگرچه کمیته بررسی، تلاوت را تأیید و تحسین کرد، اما شیخ احساس کرد که برخی از نوارها با استانداردهای او مطابقت ندارند.

به گزارش ایکنا به نقل از الجزیره، آنچه رادیو قرآن مصر اخیرأ از صوت استاد منشاوی پخش کرد، صرفاً ضبط‌های قدیمی خارج شده از آرشیوها نبود، بلکه کشف جدیدی از صدایی بود که با وجود درگذشت صاحبش در چند دهه پیش، در قلب میلیون‌ها نفر باقی مانده است.

با شروع پخش تلاوت نادر قرآن توسط قاری فقید مصری، محمد صدیق منشاوی از رادیو قرآن مصر، تلاوت‌های جدید در صدر محتوای رسانه‌های اجتماعی این کشور قرار گرفت و نام منشاوی برای چندین روز متوالی در میان موضوعات مورد بحث باقی ماند و از رویدادهای مهم ورزشی و خبری پیشی گرفت. این پدیده یک سؤال قدیمی را دوباره زنده کرد: چه رازی این صورت را پس از بیش از نیم قرن زنده نگه می‌دارد؟

داستان از دهه 1960 آغاز شد، زمانی که استاد منشاوی تلاوت کاملی از قرآن را برای رادیو قرآن ضبط کرد. اگرچه کمیته بررسی، تلاوت را تأیید و تحسین کرد، اما استاد راضی نبود. پس از گوش دادن به ضبط‌ها، او احساس کرد که برخی از نوارها با استانداردهای او مطابقت ندارند، بنابراین درخواست رسمی برای ضبط مجدد بخش‌هایی از آنها ارائه داد.

در اقدامی نادر که نشان‌دهنده‌ دقت و تعهد بی‌چون و چرای منشاوی به کمال بود، وی شخصاً هزینه ضبط مجدد ۳۲ نوار از ۸۲ نواری که تلاوت کامل را تشکیل می‌دادند، متقبل شد. پس از اتمام آن، کمیته رسماً نسخه جدید را در سال ۱۹۶۷ تأیید کرد.

با این حال، به طرز شگفت‌آوری، این نسخه هرگز به دست عموم نرسید؛ در عوض، برای دهه‌ها در بایگانی رادیو ذخیره شد.

سوالاتی که نمی‌توان نادیده گرفت

شیخ احمد عیسی المعصراوی، رئیس سابق اداره تلاوت قرآن مصر، معتقد است که این موضوع سوالاتی را مطرح می‌کند که نمی‌توان نادیده گرفت. او تأکید کرد که منشاوی درخواست ضبط مجدد را خودسرانه نکرده است، بلکه به این دلیل که برای سطح بالاتری از اجرای تلاوت تلاش می‌کرده این اقدام را انجام داده است.

المعصراوی با بیان اینکه شیخ «با نوارهایی که دوباره ضبط کرده بود، با موفقیت به این هدف دست یافت» تصریح کرد که شخصاً به نسخه جدید گوش داده و متوجه «لطافت و معنویتی در صدای او شده است که در پخش تلاوت قبلی برای دهه‌ها وجود نداشت.»

وی تأکید کرد که تفاوت‌های بین این دو نسخه کاملاً واضح است و توضیح داد که ضبط‌های جدید با «صدای درخشان، اجرای قدرتمند و سطح بسیار بالایی از زیبایی و معنویت» متمایز می‌شوند.

المعصراوی معتقد است که این ویژگی‌ها برای هر کسی که آنها را با ضبط‌های قبلی مقایسه کند، آشکار است.

با این حال، چیزی که بیش از همه المعصراوی را شگفت‌زده کرد این بود که چرا این نوارها در این مدت از عموم پنهان مانده بودند. وی می‌پرسید: اگر شیخ درخواست ضبط مجدد را داده و رادیو قرآن نیز موافقت کرده و کمیته رسماً نسخه جدید را تأیید کرده است، چرا این ضبط‌ها نزدیک به شصت سال در بخش آرشیو باقی مانده‌اند؟

وی با بیان اینکه این سؤال از زمانی که به ضبط‌های جدید گوش داده، او را نگران کرده است، خاطرنشان کرد که انتشار دیرهنگام آنها، سوالات زیادی را در مورد سرنوشت ضبط‌های دیگری که ممکن است هنوز در بایگانی‌ها نگهداری شوند، مطرح می‌کند.

المعصراوی شگفتی خود را از شایعات منتشر شده در مورد وجود تلاوت‌های نادر دیگر از منشاوی با روایت‌های مختلف پنهان نکرده و تأیید کرد که قبلاً برخی از ضبط‌های منتشر نشده از شیخ را شنیده بود و حتی نوارهایی از تلاوت اخیراً پخش شده را سال‌ها پیش دریافت کرده بود، که نشان می‌دهد بخش‌هایی از آن در یک دایره محدود در حال گردش بوده است.

وی نه تنها دلایل تأخیر در پخش تلاوت جدید را زیر سوال برد، بلکه این موضوع را به موارد مشابه در بایگانی رادیو مصر نیز مرتبط کرد و گفت که آنچه اتفاق افتاده تقریباً عمدی است.

المعصراوی به تجربه قاری فقید، محمود خلیل الحصری، اشاره کرد که در سال‌های ۱۹۶۳ و ۱۹۶۴ تلاوت‌هایی را با روایت‌های الدوری از ابوعمرو، ورش و قالون ضبط کرده بود، اما این تلاوت‌ها تا سال ۲۰۰۱ منتشر نشدند.

وی می‌افزاید: اخیراً از پست‌های منتشر شده در فضای مجازی توسط فادیه، دختر شیخ منشاوی، که در مورد پخش قریب‌الوقوع تلاوت‌های نادر دیگر پدرش با روایت‌های شعبه از عاصم، ورش از نافع و الدوری از ابوعمرو صحبت می‌کرد، شگفت‌زده شده است - ضبط‌هایی که او سال‌هاست از آنها بی‌خبر بوده است.

ابهامات ماجرا

المعصراوی با بیان اینکه انتشار این اطلاعات اکنون سؤالات بیشتری را در مورد اینکه چه ضبط‌هایی در آرشیو وجود دارد که هنوز فاش نشده‌اند، مطرح می‌کند و با اشاره به زمان انتشار تدریجی این ضبط‌های نادر پس از دهه‌ها پنهان ماندن از شنوندگان، می‌افزاید: این موضوع در هاله‌ای از ابهام است و من نمی‌فهمم چرا این اتفاق اکنون می‌افتد؟

با این حال، سخنان المعصراوی محدود به ضبط‌های پخش نشده و فراموش شده نبود؛ بلکه به راز جایگاه منحصر به فرد منشاوی در قلب شنوندگان نیز کشیده شده است.

به گفته المعصراوی، منشاوی صرفاً یک قاری ماهر یا کسی با صدای زیبا نبود، بلکه او کیفیت اجرا، دقت، تسلط، زیبایی صدا و معنویت عمیق را به طور همزمان ترکیب می‌کرد.

وی می‌گوید: در تلاوت منشاوی یک «روح قرآنی» خاص وجود دارد که او در اجرای هیچ قاری دیگری، حتی در میان چهره‌های برجسته مکتب مصر، نمی‌بیند.

المعصراوی با بیان اینکه سال‌های اخیر ثابت کرده است که این محبوبیت استثنایی کاهش نیافته است، خاطرنشان کرد که «به سختی می‌توان وارد جایی شد و صدای شیخ منشاوی را نشنید»، چرا که خداوند به این قاری پذیرش ویژه‌ای عطا کرده است که با هیچ قاری دیگری قابل مقایسه نیست.

وقتی از رئیس سابق اداره تلاوت قرآن مصر پرسیده شد که صدای کدام یک از قاریان بزرگ مصری به قلب او نزدیک‌تر است، او بدون تردید پاسخ داد: «شیخ منشاوی» و توضیح داد که صدای او ترکیبی از ویژگی‌هایی است که به ندرت در دیگران یافت می‌شود: تسلط، اجرای زیبا و معنویتی که قلب را پیش از گوش‌ها لمس می‌کند.

شاید به همین دلیل، انتشار مجدد این ضبط نادر به یک رویداد استثنایی در مصر و جهان عرب تبدیل شد. این صرفاً انتشار ضبط‌های قدیمی نبود، بلکه احیای صدایی بود که بسیاری هنوز آن را یکی از بزرگترین لحظات هنر تلاوت در دوران مدرن می‌دانند و اینکه نوارهای تازه پخش شده پژواکی دیرهنگام از مردی است که در تلاوت خود به دنبال کمال بود و تأثیر آن شصت سال پس از درگذشت او همچنان در گوش شنوندگان طنین‌انداز است.