کد خبر: ۴۳۵۸۳۲۳

تاریخ: ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۰:۱۲

صبح امروز

نشست «رهبری جدید و پیشرفت ایران؛ چالش‌ها و راهبردها» برگزار شد

آیین افتتاحیه سلسله نشست‌های «رهبری جدید و پیشرفت ایران؛ چالش‌ها و راهبردها» و نخستین نشست این مجموعه با عنوان «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» صبح امروز در دانشگاه علم و صنعت برگزار شد.

به گزارش خبرنگار ایکنا، آیین افتتاحیه سلسله نشست‌های «رهبری جدید و پیشرفت ایران؛ چالش‌ها و راهبردها» و نخستین نشست این مجموعه با عنوان «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» صبح امروز، دوشنبه ۲۵ خردادماه، به میزبانی مشترک بیانیه گام دوم (دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای) و دانشکده مدیریت، اقتصاد و مهندسی پیشرفت دانشگاه علم و صنعت ایران برگزار شد.

در ابتدای این مراسم، محمود مهرداد شکریه، رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران، با اشاره به مفهوم پیشرفت در اندیشه اسلامی گفت: پیشرفت در دنیا و در کشورهای مختلف تعاریف گوناگونی دارد و هر مکتب و فرهنگی از منظر خود به آن می‌نگرد. در فرهنگ اسلامی نیز پیشرفت دارای تعریف خاصی است و نمی‌توان آن را صرفاً به برخی شاخص‌های مادی محدود کرد.

وی افزود: گاهی این پرسش مطرح می‌شود که آیا پیشرفت تنها به معنای ساخت آسمان‌خراش‌ها، افزایش ثروت و رفاه یا توسعه زیرساخت‌های مادی است؟ بدون تردید این موارد بخشی از پیشرفت به شمار می‌روند اما همه حقیقت پیشرفت نیستند. در فرهنگ اسلامی، پیوند میان دنیا و آخرت مورد توجه قرار دارد و بر اساس این نگاه، دنیا مزرعه آخرت است و تلاش‌های انسان در این دنیا زمینه‌ساز سعادت اخروی او خواهد بود.

شکریه تصریح کرد: در الگوی پیشرفت اسلامی، بی‌توجهی به دنیا مطرح نیست. پیشرفت به معنای افزایش قدرت، ثروت و تسلط بر طبیعت نیز مورد توجه قرار می‌گیرد، اما این نگاه با تعاریف رایج در نظام‌های مادی تفاوت اساسی دارد. در جهان امروز برای سنجش پیشرفت، شاخص‌هایی همچون تولید ناخالص داخلی، میزان سرمایه و ثروت انباشته شده و معیارهای مشابه در نظر گرفته می‌شود و کشورها بر همین اساس طبقه‌بندی می‌شوند.

رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران ادامه داد: ما منکر اهمیت توسعه اقتصادی و افزایش توانمندی‌های مادی نیستیم اما در فرهنگ اسلامی، پیشرفت صرفاً تولیدمحور نیست. در این نگاه، خداوند و ارزش‌های الهی از معادله پیشرفت حذف نمی‌شوند و پیشرفت دارای ابعاد متنوعی از جمله اخلاق، عدالت، معنویت و کرامت انسانی است.

وی با تأکید بر جامعیت مفهوم پیشرفت در اسلام اظهار کرد: پیشرفت در اندیشه اسلامی تنها به رشد مادی محدود نمی‌شود، بلکه غایت‌محور است و هدف آن افزایش عزت، استقلال و کرامت جامعه اسلامی است. ما حاضر نیستیم به هر قیمتی به پیشرفت دست پیدا کنیم. پیشرفت مورد نظر اسلام، پیشرفتی همراه با استقلال و عزت است و در چارچوب اصول و ارزش‌های بنیادین دنبال می‌شود.

شکریه با طرح این پرسش که «آیا پس از انقلاب اسلامی در مسیر چنین پیشرفتی حرکت کرده‌ایم؟» گفت: در بسیاری از حوزه‌ها پیشرفت‌های قابل توجهی داشته‌ایم و در بخش‌های مختلف توانسته‌ایم موفقیت‌های ارزشمندی کسب کنیم، اما همچنان چالش‌های مهمی پیش روی کشور قرار دارد که باید برای آنها راهکارهای اساسی ارائه شود.

وی افزود: یکی از چالش‌های مهم کشور، وجود قوانین پیچیده و بعضاً متعارض است که مانع فعالیت‌های اقتصادی و علمی می‌شود. در برخی موارد، استاد دانشگاه نیز برای حضور و فعالیت در شرکت‌های دانش‌بنیان یا بخش‌های اقتصادی با محدودیت‌هایی مواجه است. همچنین اقتصاد رانتی، شکاف‌های اجتماعی، برخی مشکلات ساختاری و ضعف در برخی حوزه‌های مدیریتی از جمله موانع پیشرفت به شمار می‌روند.

رئیس دانشگاه علم و صنعت ایران با اشاره به اهمیت دیپلماسی اقتصادی گفت: دیپلماسی اقتصادی کشور باید رویکردی فعال و تهاجمی داشته باشد. در عرصه اقتصاد، کوچک‌ترین اشتباه می‌تواند هزینه‌های سنگینی به همراه داشته باشد. همان‌گونه که در حوزه‌های دیگر صرفاً نباید در موضع دفاعی قرار گرفت، در اقتصاد نیز باید با قدرت و ابتکار عمل وارد شد.

وی در پایان سخنان خود، تأکید کرد: اگر می‌خواهیم به جایگاه مطلوب پیشرفت دست یابیم، باید سرمایه انسانی، مهارت‌آموزی، نوآوری، استقلال، عزت ملی و رفع موانع ساختاری را به صورت جدی مورد توجه قرار دهیم.

در بخش دیگر این مراسم، حجت‌الاسلام والمسلمین میثم شریف اصفهانی، مسئول نهاد نمایندگی ولی‌فقیه در دانشگاه علم و صنعت ایران، با اشاره به ضرورت نگاه تمدنی به تحولات سیاسی و اجتماعی ایران گفت: یکی از نقاط ضعف ما این است که از ظرفیت عظیم علمای بزرگ شیعه در چند سده اخیر کمتر بهره گرفته‌ایم و گاهی تاریخ تحولات فکری و تمدنی خود را به‌درستی مورد توجه قرار نمی‌دهیم. در نتیجه، برخی تصور می‌کنند که حضرت امام خمینی(ره) پدیده‌ای کاملاً استثنایی و جدا از یک جریان تاریخی بوده‌اند، در حالی که امام راحل در امتداد یک سنت و مسیر فکری ریشه‌دار در تاریخ تشیع قرار دارند.

وی افزود: اگر علمای شیعه در چند سده اخیر را بررسی کنیم، می‌توان آنان را در چند جریان و مکتب فکری دسته‌بندی کرد. بخشی از این جریان‌ها بیشتر با رویکرد فلسفی شناخته می‌شوند؛ از جمله چهره‌هایی مانند ملاصدرا و پس از او حکیم سبزواری. گروهی دیگر در حوزه عرفان و اخلاق تأثیرگذار بوده‌اند و شخصیت‌هایی همچون علامه طباطبایی در این حوزه‌ها نقش‌آفرینی کرده‌اند.

شریف اصفهانی ادامه داد: در کنار این جریان‌ها، عالمانی را داریم که به مسئله تجدد و مواجهه با تمدن جدید پرداخته‌اند. در این میان، شخصیت‌هایی همچون سید جمال‌الدین اسدآبادی راه‌حل‌هایی برای احیای تمدن اسلامی و ایجاد وحدت در جهان اسلام ارائه کردند. در مقابل نیز جریان‌هایی وجود داشته‌اند که با تکیه بر برخی قرائت‌های خاص از دین، حوزه دخالت عقل را محدود می‌دانستند و نگاه اخباری‌گری را دنبال می‌کردند.

وی با بیان اینکه نباید انقلاب اسلامی را صرفاً محصول یک اتفاق تاریخی یا شرایط خاص دانست، تصریح کرد: برخی گمان می‌کنند که امام خمینی(ره) تنها در یک موقعیت مناسب تاریخی قرار گرفتند و مجموعه‌ای از عوامل دست به دست هم داد تا انقلاب اسلامی شکل بگیرد؛ در حالی که چنین برداشتی دقیق نیست. انقلاب اسلامی حاصل یک مسیر طولانی و ریل‌گذاری تاریخی در اندیشه سیاسی شیعه است.

مسئول نهاد نمایندگی ولی‌فقیه در دانشگاه علم و صنعت ایران افزود: اگر تاریخ تشیع را مرور کنیم، نمونه‌های متعددی از تلاش برای تحقق حاکمیت دینی و حضور فعال فقها در عرصه اجتماعی و سیاسی مشاهده می‌شود. از مسئله حکومت‌های شیعی گرفته تا موضوعاتی همچون اقامه نماز جمعه، همه نشان‌دهنده وجود یک سنت فکری و عملی در اندیشه سیاسی شیعه است که در نهایت در انقلاب اسلامی به شکوفایی رسید.

وی با اشاره به یکی از ویژگی‌های برجسته امام خمینی(ره) گفت: یکی از نکاتی که در بررسی اندیشه امام راحل و رهبر شهید انقلاب کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد، این است که آنان خود را مأمور به اجرای دین می‌دانستند. در کتاب «مأموریت ویژه آیت‌الله» نیز به این موضوع اشاره شده است. برای نمونه در ماجرای سلمان رشدی، برخی معتقد بودند صدور آن حکم با قواعد و ملاحظات بین‌المللی سازگار نیست، اما امام خمینی(ره) معتقد بودند که وظیفه اصلی، عمل به تکلیف الهی و دفاع از حریم پیامبر اسلام(ص) است.

شریف اصفهانی ادامه داد: امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب در عین برخورداری از تدبیر و درایت، اصل اجرای اسلام را محور تصمیم‌گیری‌های خود قرار داده‌اند. البته ممکن است در شرایط مختلف، مقتضیات و ملاحظات متفاوتی وجود داشته باشد، اما اصل حرکت در چارچوب اسلام و ارزش‌های دینی همواره حفظ شده است.

وی با اشاره به مسئله مردم‌سالاری دینی اظهار کرد: یکی از برداشت‌های نادرست این است که جمله «میزان رأی ملت است» به معنای پذیرش دموکراسی به مفهوم رایج غربی آن تلقی شود. در حالی که در نظام جمهوری اسلامی، حق حاکمیت از خداوند سرچشمه می‌گیرد و در کنار آن، رأی و اراده مردم نیز جایگاه تعیین‌کننده‌ای در اداره جامعه دارد. از همین رو باید میان مشروعیت و مقبولیت تفکیک قائل شد.

مسئول نهاد نمایندگی ولی‌فقیه در دانشگاه علم و صنعت ایران افزود: رأی مردم یک حق است و باید از آن صیانت شود، اما در عین حال لازم است مردم نسبت به مبانی و اهداف نظام اسلامی نیز شناخت عمیق‌تری پیدا کنند. در بسیاری از مسائل، از جمله موضوعات کلان سیاسی و اقتصادی، اگر درک صحیحی از مبانی فکری نظام وجود نداشته باشد، ممکن است تحلیل‌ها و قضاوت‌های نادرستی شکل بگیرد.

وی در پایان سخنان خود تأکید کرد: برای فهم درست اندیشه امام خمینی(ره)، رهبر معظم انقلاب و مبانی مردم‌سالاری دینی، باید ابتدا مبانی نظری و مقدمات ذهنی این مباحث را به‌درستی شناخت؛ در غیر این صورت، برداشت‌های نادرست می‌تواند به قضاوت‌های اشتباه درباره ماهیت و اهداف نظام جمهوری اسلامی منجر شود.

در ادامه نماهنگی از سخنان قائد شهید به سمع و نظر حاضران در این نشست رسید.

سپس محمدسعید جبل‌عاملی، دبیر این همایش و رئیس دانشکده مدیریت، اقتصاد و مهندسی پیشرفت دانشگاه علم و صنعت ایران، درباره اهداف و روند برگزاری این سلسله نشست‌ها به بیان نکاتی پرداخت و گفت: در مدت زمانی کوتاه شاهد تحولات و فتوحات بزرگی بوده‌ایم. در این دوره، نظام جمهوری اسلامی ایران در برابر نظام استکباری به رهبری ایالات متحده آمریکا به پیروزی‌های درخشانی دست یافت و توانست هیمنه دشمنان را در هم بشکند.

وی افزود: خداوند را به سبب این پیروزی‌ها و فتوحاتی که نصیب ملت ایران شده است شاکریم و یقین داریم آثار و برکات این موفقیت‌ها در آینده نزدیک سراسر منطقه و حتی جهان را در بر خواهد گرفت و زمینه‌ساز تحولات مهم و اثرگذاری خواهد شد.

جبل‌عاملی با اشاره به برگزاری نخستین نشست از سلسله نشست‌های «رهبری جدید و پیشرفت و تعالی ایران؛ چالش‌ها و فرصت‌ها» اظهار کرد: رهبر معظم انقلاب در آغاز سال جدید، برخلاف برخی انتظارات، بار دیگر بر پیوند اقتصاد با انسجام و امنیت ملی تأکید کردند. ما بر این باوریم که مفهوم اقتصاد مقاومتی در اندیشه امامین انقلاب، معادل پیشرفت ایران است؛ یعنی همان مسیری که باید کشور را در شرایط زمانی و مکانی کنونی به سمت تعالی و پیشرفت هدایت کند.

وی ادامه داد: البته در مسیر تحقق این پیشرفت، چالش‌های متعددی نیز وجود دارد که نمی‌توان از آنها چشم‌پوشی کرد. از آنجا که این مباحث در محیط دانشگاهی مطرح می‌شود، لازم است با نگاه علمی و کارشناسی به بررسی این چالش‌ها پرداخته شود. به اعتقاد ما، یکی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین چالش‌ها، مسائل مربوط به حکمرانی و منافع در کشور است که ابعاد گسترده‌ای دارد و نیازمند بررسی‌های تخصصی است.

دبیر این همایش با اشاره به برنامه‌ریزی برای نشست‌های آینده گفت: به همین دلیل، دومین نشست این سلسله برنامه‌ها به موضوع «حکمرانی دانشگاه در گام دوم انقلاب» اختصاص خواهد یافت. اعتقاد جدی ما این است که با وجود همه تلاش‌های صورت‌گرفته و نقش مؤثر دانشگاه‌ها و نخبگان در پیشرفت کشور، هنوز از ظرفیت دانشگاه‌ها آن‌گونه که شایسته است بهره‌برداری نشده است.

وی افزود: یکی از ارکان اصلی اقتصاد مقاومتی، دانش‌بنیان شدن اقتصاد است، اما هنوز شرایط لازم برای تحقق کامل این هدف فراهم نشده و این مسئله به یک چالش مهم تبدیل شده است. بخشی از این موضوع به نهاد علم و دانشگاه بازمی‌گردد و بخشی دیگر به ساختارهای اجرایی و دولتی مربوط است. به عبارت دیگر، هر دو طرف باید تعامل و اقبال بیشتری نسبت به یکدیگر داشته باشند.

جبل‌عاملی تصریح کرد: اسناد بالادستی نظام در این زمینه تکالیف و وظایف متعددی را مشخص کرده‌اند که بخشی از آنها همچنان بر زمین مانده است. چالش دیگری که با آن مواجه هستیم، مسئله سیاست‌گذاری در نظام جمهوری اسلامی است. در سال‌های گذشته تلاش‌های مهمی برای بازنگری و تجمیع سیاست‌های کلی نظام صورت گرفته و این موضوع نیازمند توجه و بررسی بیشتری است.

وی با اشاره به محورهای نشست‌های آینده گفت: سومین نشست این مجموعه به موضوع سیاست‌گذاری و سیاست‌های کلی نظام اختصاص خواهد یافت و تلاش می‌شود این حوزه از منظر علمی و اجرایی مورد واکاوی قرار گیرد.

رئیس دانشکده مدیریت، اقتصاد و مهندسی پیشرفت دانشگاه علم و صنعت ایران یکی دیگر از چالش‌های مهم کشور را نبود فهم مشترک درباره مسائل اساسی دانست و اظهار کرد: در حوزه‌های مختلف از جمله اقتصاد، سیاست و سایر عرصه‌های کلان کشور، گاه شاهد نبود درک و فهم مشترک میان بخش‌های مختلف هستیم. دولت‌های مختلف با رویکردهای متفاوت روی کار آمده‌اند و هرچند همگی خدمات و تلاش‌های ارزشمندی داشته‌اند، اما در برخی موارد شاهد حرکت‌های غیرهمسو و بعضاً زیگزاگی در حوزه سیاست‌گذاری بوده‌ایم که موجب هدررفت فرصت‌ها و منابع شده است.

وی افزود: از همین رو، چهارمین نشست این سلسله برنامه‌ها به بررسی مسائل اساسی، اولویت‌ها و موضوعات کلان کشور اختصاص خواهد یافت تا بتوان زمینه شکل‌گیری فهم مشترک و هم‌افزایی بیشتر را فراهم کرد.

جبل‌عاملی در ادامه با اشاره به شرایط منطقه‌ای و بین‌المللی اظهار کرد: امروز در نقطه جدیدی قرار گرفته‌ایم و باید خود را برای فتح قله‌های جدید آماده کنیم. به اعتقاد ما، محور مقاومت در موضع قدرت و کنشگری قرار دارد و نظام استکباری در شرایط ضعف و انفعال به سر می‌برد. البته این تقابل همچنان ادامه خواهد داشت و همان‌گونه که امام خمینی(ره) تأکید داشتند، رویارویی با قدرت‌های استکباری یک نبرد بلندمدت و مستمر است.

وی در پایان سخنان خود ابراز امیدواری کرد: در صورت فراهم بودن شرایط، نشست‌های بعدی طبق برنامه برگزار شود و گفت: امیدواریم دومین نشست این سلسله برنامه‌ها در پایان تیرماه با موضوع «حکمرانی دانشگاه و حکمرانی آموزش عالی در گام دوم انقلاب» برگزار شود. طی یک سال گذشته نیز کارهای مطالعاتی و محتوایی متعددی با مشارکت صاحب‌نظران در این زمینه انجام شده و بستر لازم برای برگزاری یک رویداد علمی مؤثر در این حوزه فراهم شده است.

در پایان این نشست، پنل پرسش و پاسخ و میزگرد با حضور اساتید و دانشجویان برگزار شد.