کد خبر: ۴۳۵۸۳۴۰

تاریخ: ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۰:۵۱

حجت‌الاسلام علی ذوعلم:

بیانیه گام دوم مبنای اجماع ملی برای پیشرفت ایران است

رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم با تأکید بر اینکه مهم‌ترین چالش کشور در مسیر پیشرفت، چالش ادراکی و فهم نادرست از مفهوم پیشرفت است، گفت: بیانیه گام دوم انقلاب به‌عنوان یک سند اجماع‌ساز، تصویری روشن از پیشرفت مبتنی بر مبانی اسلامی و ایرانی ارائه کرده و می‌تواند مبنای شکل‌گیری فهم مشترک از پیشرفت در جامعه و دانشگاه باشد.

به گزارش خبرنگار ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین علی ذوعلم، رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم، در آیین افتتاحیه سلسله نشست‌های «رهبری جدید و پیشرفت ایران؛ چالش‌ها و راهبردها» و نخستین نشست آن با عنوان «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» که صبح امروز، دوشنبه ۲۵ خردادماه، به میزبانی مشترک اندیشگاه بیانیه گام دوم (دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای) و دانشکده مدیریت، اقتصاد و مهندسی پیشرفت دانشگاه علم و صنعت ایران برگزار شد، با قدردانی از برگزاری این نشست‌ اظهار کرد: دانشگاه علم و صنعت در سال‌های اخیر تلاش‌های ارزشمندی در زمینه مباحث مرتبط با آینده کشور و مسئله پیشرفت در چارچوب نگاه بلند، عمیق و نوآورانه بیانیه گام دوم انقلاب داشته است.

وی افزود: این تلاش‌ها زمانی اثرگذاری بیشتری خواهد داشت که در قالب یک نهاد اندیشه‌ورز پایدار در دانشگاه تثبیت شود و بستری جدی برای گفت‌وگو، اندیشه‌ورزی و تبادل نظر درباره آینده کشور، فرصت‌ها، ظرفیت‌ها و مسیر پیشرفت ایران فراهم آید.

ذوعلم با اشاره به نگاه رهبر شهید انقلاب به دانشگاه تصریح کرد: دانشگاه صرفاً محل آموزش نیست، بلکه بستر تربیت نیروهای مورد نیاز نظام اسلامی است. این نگاه، معنای عمیقی دارد و مستلزم آن است که خود دانشگاه نیز این مسئولیت را به رسمیت بشناسد و با خودباوری، مسئولیت‌پذیری و حضور فعال در عرصه مطالبه‌گری برای جهت‌گیری‌های صحیح کشور ایفای نقش کند.

وی ادامه داد: با وجود تلاش‌های صورت‌گرفته، هنوز فاصله قابل توجهی میان وضعیت موجود و آنچه باید در دانشگاه‌ها تحقق یابد وجود دارد. تعداد استادانی که به‌صورت جدی درگیر مسائل کلان کشور، آینده‌پژوهی و مباحث پیشرفت هستند، همچنان محدود است و لازم است فضای آزاداندیشی، مناظره، گفت‌وگو، نقد و نظریه‌پردازی بیش از پیش در دانشگاه‌ها گسترش یابد.

رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم با بیان اینکه مسئله پیشرفت از مهم‌ترین دغدغه‌های امام خمینی(ره) و رهبر شهید بوده است، گفت: وقتی به ادبیات و بیانات امام راحل مراجعه می‌کنیم، یکی از پرتکرارترین مفاهیم، مسئله عقب‌ماندگی کشور است. امام(ره) بارها تأکید می‌کردند که ملت ایران را عقب نگه داشته‌اند و باید این عقب‌ماندگی جبران شود. طبیعی است که جبران این عقب‌ماندگی بدون دستیابی به پیشرفت ممکن نیست؛ اما این پیشرفت باید بر اساس فلسفه، فرهنگ، هویت و نظام فکری خودمان تعریف شود.

وی مهم‌ترین مانع پیش‌روی تحقق این هدف را چالش ادراکی دانست و افزود: به نظر می‌رسد اساسی‌ترین چالش در زمینه پیشرفت، چالش ادراکی است؛ یعنی اینکه ما هنوز درک مشترک و روشنی از مفهوم پیشرفت و شاخص‌های آن نداریم. برای رفع این مسئله باید به منابع دست اول و مبانی فکری امامین انقلاب مراجعه کنیم؛ چراکه آنان به‌عنوان مجتهدان و متفکران اسلامی، تصویری روشن از جامعه مطلوب اسلامی ارائه کرده‌اند.

ذوعلم اظهار کرد: در نگاه امامین انقلاب، اسلام دینی کارآمد برای اداره جامعه است و رسالت آن صرفاً محدود به حوزه فردی نیست، بلکه تحقق عدالت، استقلال، آزادی، معنویت، اخلاق، عقلانیت و کرامت انسانی در جامعه را دنبال می‌کند. این نگاه نه‌تنها با عقلانیت منافاتی ندارد، بلکه کاملاً با مبانی عقلانی هماهنگ است و می‌تواند مبنایی معتبر برای طراحی الگوی پیشرفت کشور باشد.

وی با اشاره به دستاوردهای جمهوری اسلامی در دهه‌های گذشته گفت: کسانی که وضعیت امروز کشور را با دوران پیش از انقلاب مقایسه می‌کنند، به‌خوبی درمی‌یابند که جمهوری اسلامی در عرصه‌های مختلف علمی، صنعتی و فناوری پیشرفت‌های چشمگیری داشته است. خودباوری‌ که امام خمینی(ره) در جامعه ایرانی احیا کردند، زمینه‌ساز این پیشرفت‌ها شد و امروز نیز در سطحی بالاتر از گذشته قرار داریم.

رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم تأکید کرد: امروز شاهد شکسته شدن هیمنه نظام سلطه و ناکامی دشمنان در دستیابی به اهداف خود هستیم؛ موضوعی که حتی بسیاری از تحلیلگران و مسئولان غربی نیز به آن اذعان کرده‌اند. با این حال، اگر نتوانیم این واقعیت‌ها را به درستی درک و تبیین کنیم، همچنان با نوعی سردرگمی و آشفتگی ذهنی در حوزه پیشرفت مواجه خواهیم بود.

وی بیانیه گام دوم انقلاب را سندی راهگشا در این زمینه دانست و گفت: یکی از ویژگی‌های مهم بیانیه گام دوم آن است که توانسته با صراحت و شفافیت، مسیر پیشرفت کشور را ترسیم کند و به‌عنوان یک منبع اجماع‌ساز، معیارها و شاخص‌‌های پیشرفت را در اختیار ما قرار دهد.

ذوعلم افزود: ممکن است درباره بسیاری از مسائل نظری، جلسات طولانی و مباحث گسترده‌ای شکل بگیرد، اما زمانی که یک سند معتبر و مورد وفاق همچون بیانیه گام دوم در اختیار داریم، می‌توانیم با سرعت بیشتری به فهم مشترک برسیم، مسیر را روشن کنیم و این نگاه را به نسل جوان و دانشجویان منتقل کنیم.

وی  تأکید کرد: یکی از مهم‌ترین وظایف دانشگاه و استادان، تبیین صحیح مفهوم پیشرفت برای دانشجویان است؛ مفهومی که ریشه در مبانی اسلامی، انقلابی، ایرانی و بومی دارد و می‌تواند آینده کشور را در مسیر تعالی و پیشرفت حقیقی قرار دهد.

رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم، در ادامه با تأکید بر شکل‌گیری همگرایی فکری درباره مفهوم پیشرفت، گفت: لازم است درباره معیارهای مطرح‌شده در بیانیه گام دوم انقلاب گفت‌وگوهای جدی و مستمر صورت گیرد تا این همگرایی فکری به‌صورت طبیعی و مبتنی بر اقناع شکل بگیرد.

وی افزود: رهبر شهید انقلاب همواره بر مسئله اقناع تأکید داشته‌اند و صریح، روشن و شفاف دیدگاه‌های فکری خود را بیان کرده‌اند. امام خمینی(ره) نیز همین ویژگی را داشتند و در بیان آرمان‌ها و اهداف انقلاب اسلامی با صراحت سخن می‌گفتند.

ذوعلم با اشاره به جایگاه ارزش‌های بنیادین در تعریف پیشرفت اظهار کرد: اگر بخواهیم تصویری روشن از پیشرفت ارائه کنیم، می‌توان آن را ارتقای جامعه در مجموعه‌ای از ارزش‌های اساسی دانست؛ ارزش‌هایی که در بیانیه گام دوم انقلاب به‌صورت منسجم و حکیمانه تبیین شده‌اند. علم، اخلاق، معنویت، عدالت، آزادی، استقلال، عزت، عقلانیت و برادری از جمله مؤلفه‌هایی هستند که در کنار یکدیگر مفهوم پیشرفت را شکل می‌دهند.

وی ادامه داد: هر یک از این مفاهیم در نسبت با سایر ارزش‌ها معنا پیدا می‌کند. برای مثال آزادی مورد نظر انقلاب اسلامی، آن آزادی‌ نیست که با اخلاق، معنویت یا عدالت در تعارض باشد. آزادی باید در چارچوب عدالت، عقلانیت و مسئولیت اجتماعی تعریف شود و به انسجام و برادری در جامعه آسیب نرساند.

رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم تصریح کرد: در جامعه دینی، ارزش‌هایی همچون عدالت، اخلاق، معنویت و برادری کاملاً درهم‌تنیده هستند و نمی‌توان هیچ‌یک را مستقل از دیگری تعریف کرد. به همین دلیل، بیانیه گام دوم توانسته تصویری عملیاتی و ملموس از این مفاهیم ارائه کند و آنها را به شاخص‌هایی برای سنجش پیشرفت تبدیل کند.

وی با اشاره به نقش دانشگاه‌ها در این مسیر گفت: در دانشکده‌هایی که با موضوع مدیریت پیشرفت، اقتصاد پیشرفت و مهندسی پیشرفت فعالیت می‌کنند، باید بیش از پیش به تبیین ابعاد مختلف این مفاهیم پرداخته شود. اقتصاد مقاومتی نیز در حقیقت همان اقتصاد پیشرفت است؛ اقتصادی که زمینه تحقق استقلال، عزت و پیشرفت همه‌جانبه کشور را فراهم می‌کند.

ذوعلم افزود: پیشرفت صرفاً یک مفهوم انتزاعی یا نظری نیست، بلکه نیازمند تدبیر، برنامه‌ریزی و مدیریت است. از همین رو، سخن گفتن از مهندسی پیشرفت به معنای طراحی و تدبیر فرآیندهایی است که بتواند جامعه را در مسیر تحقق این اهداف قرار دهد.

وی در ادامه با اشاره به پیام رهبر شهید انقلاب به نشست‌های اندیشه‌ورزی درباره پیشرفت، بیان کرد: رهبر شهید انقلاب در سال ۱۳۹۷ تأکید کردند که پیشرفت مستلزم تحول مطلوب در نفوس انسانی و همچنین تحول در هنجارها و سازوکارهای اجتماعی است؛ ازاین‌رو، پیشرفت امری تدریجی، زمان‌بر و وابسته به ایمان، عزم ملی، تلاش مستمر، صبر و مداومت عمومی است.

رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم اظهار کرد: بر اساس این نگاه، کشور برای دستیابی به پیشرفت نیازمند یک نظام تربیتیِ ناظر به پیشرفت است؛ نظامی که بتواند این باور را در میان آحاد جامعه ایجاد کند که همه در فرآیند پیشرفت سهیم و مسئول هستند. دانش‌آموز، دانشجو، استاد، مدیر و سایر اقشار جامعه باید خود را کنشگر پیشرفت بدانند، نه صرفاً مطالبه‌گر آن.

وی با تأکید بر نقش نهادهای مختلف در این زمینه گفت: تحقق پیشرفت تنها به توانمندی افراد وابسته نیست، بلکه نیازمند توانمندی اجتماعی و نهادی است. نهاد علم، نهاد دین، رسانه‌ها و سایر نهادهای اثرگذار باید در کنار یکدیگر برای تحقق این هدف تلاش کنند.

ذوعلم در پایان با اشاره به آینده مسیر پیشرفت کشور تصریح کرد: دوره جدیدی از پیشرفت ایران در حال شکل‌گیری است. رهبری انقلاب از تجربه‌های متراکم چند دهه مدیریت و هدایت کشور برخوردار است و با شناختی عمیق از مسائل داخلی و جهانی، مسیر پیشرفت کشور را دنبال می‌کند. این مسیر مبتنی بر عقلانیت وحیانی، آموزه‌های قرآن و عترت و روش اجتهادی در فهم مسائل است و به همین دلیل میان اندیشه امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب گسست و فاصله‌ای وجود ندارد، بلکه فرصت‌های جدیدی برای تبدیل چالش‌ها به فرصت و تسریع روند پیشرفت کشور فراهم شده است.