Fassarar Turkiyya ta tsaya cak a lokacin Khalifancin Ottoman saboda umarnin addini da haramcin fassara; amma bayan faduwar Khalifancin Ottoman, ta fara ƙaruwa.

A cikin shekaru ɗari da suka gabata, an buga fassarorin Alqur'ani sama da 150 zuwa Turanci a Turkiyya, don haka da wuya sabbin fassarori su ƙunshi abubuwan mamaki da yawa. Duk da haka, ana buga sabbin fassarori da dama kowace shekara: ko fassarori dalla-dalla tare da sharhin ilimi da ƙungiyar malamai ta shirya ko kuma fassarorin rubutun Alqur'ani na mutum ɗaya.

Malaman Turkiyya sun koka game da fassarar Alqur'ani da aka gurbata
Misali na baya-bayan nan shine fassarar mai taken "Kur'an Gerçek" ta Ali Rıza Safa, wacce aka fara bugawa a shekarar 2014 ta Ileri Publishing House da ke Istanbul kuma tana fuskantar suka. An buga bugu da dama na aikin, an gabatar da su a cikin tsari biyu: ɗaya da gabatarwa da sharhi mai zurfi (an buga a 2014 da 2018) da kuma na biyu wanda ya ƙunshi rubutun da aka fassara kawai (an buga shi a cikin bugu daban-daban, wanda na ƙarshe ya samo asali ne tun daga 2021). Duk bugu an buga su ne ta hanyar mawallafin ɗaya, kuma an canza taken sabbin bugu zuwa "Kur'an-i Kerim Gerçek", ma'ana "Alƙur'ani Mai Tsarki na Gaskiya".

Sabbin bugu kuma an ga wasu gyare-gyare ga fassarar kanta. A cikin 2016, gabatar da bugu na farko a birnin Kayseri na Turkiyya ya kasance abin cece-kuce. Wata ƙungiyar malaman Musulunci ta gida ta yi korafi ga gwamnatin yankin cewa bugu yana ɗauke da karkatar da rubutun Alƙur'ani daga marubucin kuma ta nemi a dakatar da rarraba shi. Duk da haka, wannan bai haifar da wata matsala ta shari'a ga marubucin ba ko kuma hana rarraba fassarar. Amma menene ainihin abin cece-kuce game da wannan fassarar?

Da farko, ba a san da yawa game da Alireza Safa ba, musamman tarihin karatunsa. Ya kuma buga wasu littattafai kan batutuwan addini, misali, "Addini na Gaskiya a Hasken Gaskiya" (Istanbul, 2021). Da alama ba shi da wata alaƙa da cibiyar ilimi ta Turkiyya. A ƙa'ida a Turkiyya, galibi waɗanda suka kammala karatunsu a fannin ilimin tauhidi ne ke buga ayyukan addini.

Babu wani bayani game da marubucin da aka bayar a cikin kowace bugu da aka fassara, kodayake murfin baya ya fara da da'awar siyasa cewa "Ba don Mustafa Kemal Atatürk ba, da ƙasar Turkiyya ba za ta iya karanta Alƙur'ani a cikin harshen Turkanci ba." Gabatarwar bugu na 2021 ta kuma ambaci Atatürk sau biyu. Na farko, wajen sadaukar da fassarar ga wani babban mutum a tarihin Turkiyya wanda aka kira ƙasar Turkiyya, kuma na biyu, a cikin wata sanarwa da mai fassara ya yi cewa Atatürk ne ya ba wa masu karatu damar karanta Alƙur'ani bayan "shekaru dubu" na "hana karanta shi a cikin harshen Turkanci."

Wannan bayanin ya haifar da tambayoyi da dama: Eh, ana iya cewa Atatürk ya yi tasiri a wannan fanni, yayin da fahimtar zamani game da fassarar Alƙur'ani a matsayin aiki mai zaman kansa (sabanin fassara) ta bayyana a lokacin gyare-gyaren ƙasa da aka aiwatar a sabuwar Jamhuriyar Turkiyya a ƙarƙashin mulkinsa. Duk da haka, da yawa (idan ba mafi yawansu ba) malaman Musulunci na gargajiya a Turkiyya suna danganta Kemalism bayan Atatürk da mulkin duniya, kuma galibi suna ɗaukar ƙoƙarinsa na "Turki" Musulunci, kamar aiwatar da al'adar karanta Alƙur'ani a cikin harshen Turkanci, a matsayin wani abu mafi ƙalubale da ke da alaƙa da bidi'a.

Idan ana maganar asalin rubutun wannan fassarar Alƙur'ani Mai Tsarki, mutum zai yi tsammanin wani nau'in "Kemalism na duniya" zai bayyana a cikin yarensa. Binciken fassarorin Turkiyya da aka samar a cikin shekarun baya-bayan nan ya nuna cewa wani lokacin marubutan suna amfani da kalmomin addini na Larabci (watau Alƙur'ani), yayin da wasu kuma suna amfani da kalmomin asalin Turkiyya.

4373086