IQNA - A tsakiyar ƙarni na 20, Masar ta zama cibiyar karatun Alƙur'ani mara misaltuwa a duniyar Musulunci lokacin da "manyan masu karatu" masu muryoyi masu ɗorewa suka tsara asalin addini da al'adu na wannan ƙasa. Amma ta yaya wannan gadon magana ya bayyana kuma me ya sa ba a taɓa maimaita shi ba?
Kodayake Masar ita ce asalin wurin da aka haifi fasahar karatu a duniyar Musulunci, a cikin yanayin kafofin watsa labarai na zamani muna shaida "manta makarantu na gaske a hankali" da "rabuwa tsakanin sabbin tsarar masu karatu da gadon magabatansu." A yau, wasu karatun kasuwanci da na waje sun maye gurbin karatun fasaha da tunani, kuma dabarun bayar da lada, farawa, sautin, da tajweed, waɗanda suka samo asali ne daga ƙarni na gogewa na magabata na Masar, ba a rubuta su yadda ya kamata ba kuma an gabatar da su.
A cikin jerin rahotanni, IKNA na da nufin sake gano ci gaban wannan fasaha, daga "tsohuwar makaranta" zuwa fitowar "masu hazaka na karatu", yayin da suke gano yanayin da ake ciki, da kuma kafa gada tsakanin dabarun Masar na asali da buƙatun fasaha na masu sauraron Alƙur'ani na yau, ta yadda fasahar karatu ta dawo daga "al'ada kawai ta kwaikwayi" zuwa "rayuwa da kwararar kuzari". Wannan saboda karatun alfarma na yau ya samo asali ne daga makarantar gargajiya ta Masar, kuma fahimtar wannan tsari na tarihi yana da mahimmanci don fahimtar sahihancin karatu. Hakanan, daidai da ƙirar fasaha, gabatar da salo da sabbin abubuwa na majagaba na Masar shine mafi kyawun samfurin ga matasa masu karatu don inganta ƙa'idodin fasaha da ruhaniya na karatu.
Jaridar Yemen Al-Istiqlal ta rubuta game da wannan: "Masu karatun jiya" ko "masu karatun kyawawan kwanakin" bayanin da aka yi amfani da shi musamman ga masu karatun Alƙur'ani na Masar a tsakiyar ƙarni na ashirin.
Tsakanin shekarun 1940 zuwa 1980, Masar - ba kamar sauran sassan Larabawa ba - ta shaida bayyanar taurari masu ban mamaki a cikin karatun Alƙur'ani Mai Tsarki; Masu karatu waɗanda karatunsu ya bar tasiri mai zurfi ba kawai a cikin gida ba har ma a duk faɗin Larabawa da Musulunci.
Wannan lokaci mai ban mamaki ya fara da sunaye kamar Sheikh Muhammad Rifaat da Mustafa Ismail, ya isa ga Mahmoud Khalil Al-Husri da Muhammad Siddiq Al-Minshawi, kuma ya ci gaba da Abdul Basit Abdul Samad, Muhammad Mahmoud Al-Tablawi, da kuma wasu masu karatu da dama; muryoyi waɗanda ke wakiltar asalin addini da al'adu na Masar kuma shahararsu ta yaɗu daga Indiya, Pakistan, da Malaysia a Gabas zuwa al'ummomin Musulunci na Turai da Amurka a Yamma.
Wata rana, an tambayi Sheikh Muhammad Siddiq Al-Minshawi: "Ka kware wajen yin dukkan maqam. Shin ka koya su daga wani?" Ya amsa: "Ban san ma'anar maqam ba kuma ban koyi su ba."
Wannan amsar ita ce mabuɗin fahimtar karatun masu karatun Masar, domin daidaiton karatu a cikin muryar Minshawi da sauran masu karatun Masar yana nufin dacewa ta zahiri tsakanin ma'anar ayar da zaɓin makamin murya mai dacewa.
A cewar ƙwararru, makam ɗin murya, ko kamar yadda wasu ke kiransu, matakan kiɗa, su ne manyan waƙoƙin makam guda bakwai: Saba, Nahavand, Ajam, Bayat, Saghah, Hijaz, da Rast, kuma makam ɗin da ke ƙarƙashinsu suna da rassan daga gare su.
Kowane makam yana wakiltar wani yanayi na ruhaniya wanda yake wakilta. Misali, makam ɗin Saba ko Hosseini mai baƙin ciki ne kuma ya dace a karanta shi da ayoyi game da wutar jahannama. Saghah makam ne mai farin ciki kuma ya dace a karanta shi da ayoyi game da aljanna, kuma Bayat makam ne wanda ke ɗauke da baƙin ciki da baƙin ciki.
A duk wata tattaunawa game da zamanin zinare na masu karatu a Masar, mutane da yawa suna tambaya: me yasa waɗannan taurarin ba su maimaita kansu ba, me yasa wanzuwarsu ta takaita ga wani takamaiman lokaci, kuma me yasa wannan tsalle a cikin karatun Alqur'ani ya wanzu ne kawai a Masar ba a wani yanki na ƙasa ba?
Da yake amsa wannan tambayar, Mataimakin Ministan Al'adu na Yemen Abdul Hadi al-Azazi ya ce a cikin wata hira da jaridar Al-Istiqlal: "Masar ta shaida farkon tsalle-tsalle na al'adu bisa ga wani motsi na gyara ilimi da al'adu wanda ya fara a ƙarni na 19 kuma ya kai kololuwarta a ƙarni na 20, musamman lokacin da Masar ta zama muhimmin sansani ga sojojin kawance a Yaƙin Duniya na Ɗaya da na Biyu. Wannan ya bayyana sosai a yanayin al'adun Masar kuma, bi da bi, ya faɗaɗa zuwa makarantun Alqur'ani na lokacin."
A cewarsa, masu gyara kamar Imam Muhammad Abduh, alaƙar da ke tsakaninta da Ƙungiyar Farkawa ta Larabawa, da kuma samuwar ilimin tunani, na ƙasa, da na Musulunci sun sanya Masar ta zama cibiyar ci gaban al'adu a duniyar Larabawa.
4334464