«دوزخ چیست؟... رنجی که از این آگاهی برمیخیزد که دیگر نمیتوانی دوست بداری.» این جمله منسوب به داستایفسکی، صرفاً تأملی ادبی نیست؛ بلکه دریچهای برای بازخوانی یکی از عمیقترین مفاهیم قرآنی است؛ اینکه جهنم گاه پیش از آنکه در آخرت آشکار شود، با قساوت قلب، خاموششدن محبت و دوری از یاد خدا در جان انسان آغاز میشود.