ایران تمدنی؛ تلاقی معنا و هویت در گذر تاریخ
در تاریخ سیاسی جهان، بسیاری از امپراتوریها با تکیه بر قدرت نظامی، قلمروهای وسیعی را به تسخیر خود درآوردند، اما تاریخ گواه است که این قلمروها به محض تزلزل قدرت حاکم، فروپاشیدند. تفاوت بنیادین میان «دولتهای قراردادی» و «تمدنهای پایدار» در تکیه بر یک منظومه معنایی است. ایران، در گذار از دوران تکه تکه شده به سوی یکپارچگی، زمانی به ثبات رسید که از سطح «زبان و خاک مشترک» فراتر رفت و به سراغ «ارزشهای بنیادین و مشترک» رفت.
چرا صرف استدلال برای جذب انسانها کافی نیست
در دنیای امروز، مواجهه با شبهات و الحاد لاییک (سکولار)، دیگر تنها با ابزارهای سنتی و استدلالهای خشک منطقی میسر نیست. بسیاری از جویندگان حقیقت، پیش از آنکه به پاسخهای عقلانی نیاز داشته باشند، با خلأهای عمیقی در معنای زندگی و ترس از مرگ دستوپنجه نرم میکنند. در این راستا، تغییر رویکرد از «پاسخگویی مکانیکی» به «همراهی معنوی»، ضرورتی است که میتواند دره عمیق میان «دانستن حقیقت» و «پذیرش آن» را پر کند.
ولایت؛ رکن کمال ایمان و مسیر خروج از ظلمات به سوی نور
وقتی سخن از علی(ع) به میان میآید، کلمات برای توصیف عظمت او اندک است و دریای فضایلش چنان بیکران است که هرچه بیشتر در آن غوطهور شویم، بر نیاز ما به هدایت او میافزاید و مناسبتهای غدیر، فرصتی برای بازنگری در مبانی اعتقادی و شناخت جایگاه امام علی(ع) است. از این رو در سلسله نشستهای «شناخت غدیر خم»، تلاش شد تا با نگاهی به ریشههای قرآنی و روایاتی، مفهوم ولایت نه تنها بهعنوان یک باور، بلکه بهعنوان یک ضرورت برای حیات معنوی انسان به تصویر کشیده شود.
استخراج حقیقت در آشفتگی تاریخ/ در تحلیل عباسیان دچار نوعی دوگانگی شدهایم
آیین رونمایی از کتاب «ریاکاریهای بنیعباس و شهادت امامان معصوم(ع)»، تألیف فضلالله صلواتی، با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران چهارشنبه ۲۰ خردادماه در تالار حکمت مرکز همایشهای بینالمللی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار شد. در این نشست که با نگاهی نقادانه به عملکرد سیاسی حکومت عباسیان همراه بود، چهرههای برجسته تاریخنگاری ایران، رسول جعفریان، عبدالمجید معادیخواه و محمدباقر انصاری، به نقد و بررسی ابعاد مختلف این اثر پرداختند. این کتاب با بهرهگیری از اسناد تاریخی، تلاشی برای تبیین چرایی و چگونگی شهادت ائمه اطهار(ع) در ساختار مبهم و متناقض حکومت بنیعباس دارد.
واکاوی جایگاه واقعیت در نظریه سینمایی مانستربرگ
حجتالاسلام محمد بختیاری، استاد حوزه در نشست علمی «تحلیل فلسفی نظریه فیلم مانستربرگ» با نقد دیدگاههای سنتی درباره سینما بهعنوان بازتاب مکانیکی واقعیت، تبیین کرد که چگونه فیلم از طریق دگرگون کردن واقعیت و بهرهگیری از تخیل، به حقیقتهای درونی و عاطفی دست مییابد.
پژواک اندیشه در هفته سوم خرداد
در سومین هفته خردادماه که با دو مناسبت مهم دینی، عید غدیر و مباهله، همراه بود، مجموعهای از گفتوگوهای تخصصی با اهل اندیشه و سخن انجام شد؛ همچنین دو انتصاب وزیر علوم، انتشار دو بخش «نگار آیه» و «امیر دانایی» با محوریت حکمتها و شخصیت نورانی امیرالمؤمنین(ع)، برگزاری نشستهای علمی و چند رونمایی کتاب، از مهمترین رویدادهای این هفته بود.
قدر و ارزش آدمی به چیست
سرویس اندیشه ایکنا در ویژهبرنامه «امیر دانایی»، به بررسی مجموعه سهجلدی «کران بیکران» اثر سیدهزینب شیرازی میپردازد؛ اثری که با نگاهی تربیتی به حکمتهای نهجالبلاغه، راهکارهای عملی برای زیست اخلاقی در دنیای امروز ارائه میدهد. در این شماره، حکمت ۴۷ نهجالبلاغه مورد توجه قرار گرفته که در آن پاسخی صریح و حکیمانه به یکی از قدیمیترین پرسشهای بشری دارد: ارزش و قیمت واقعی یک انسان بر چه اساسی سنجیده میشود؟
قدسیت صحابه؛ سدی در برابر پذیرش حقیقت غدیر
برای درک اینکه چرا حقیقت غدیر در تاریخ اسلام به حاشیه رانده شد، باید فراتر از خودِ واقعه نگریست و به «نظام معرفتی» حاکم بر آن دوران پرداخت. در این تحلیل، به بررسی این نکته میپردازیم که چگونه تضادهای درونی میان اصحاب صدر اسلام، با ساختاری از «قدسیت» پوشانده شد تا خوانش اقلیتی شیعه را به حاشیه ببرد.
