Yeşil Camiler: Maneviyatı ve çevreyi birleştirmenin modeli
Haliç Online sitesinin haberine göre, son yıllarda bu ülkelerdeki hükümetler yeşil bina kavramını ibadethaneleride kapsayacak şekilde genişleterek, özellikle Ramazan ayı gibi en yüksek tüketim dönemlerinde enerji ve su tüketimlerini önemli ölçüde azalttılar.
Bu dönüşüm kendiliğinden gerçekleşmemiş olup ulusal bakış açısına dayanıyor. Daha geniş kapsamlı çevre koruma çerçeveleri içinde yaşam kalitesini iyileştirmeyi ve karbon ayak izini azaltmayı hedefliyor.
Bu tür girişimler çoğaldıkça, akıllı ve çevre dostu camiler ilham verici modeller olarak ortaya çıkmış olup modern teknolojiyi manevi bir boyutla birleştirerek, geleneksel bir dini çerçeve içinde insanlık ve çevre arasındaki ilişkiyi yeniden tanımlıyor.
Dikkat çekici olan nokta ise bu eğilimin Fars Körfezi ülkelerinin tamamında aynı olmamasıdır. Binlerce camiyi dönüştürmeyi amaçlayan kapsamlı programlar, planlı pilot projeler veya yenilenebilir enerjiye ve kaynak tasarrufuna yatırım yapan sosyal girişimler aracılığıyla her ülkenin kendine özgü özelliklerini yansıtmaktadır.
Fars Körfezi ülkeleri tek bir hedef etrafında birleşiyor: camileri çevresel çözümün bir parçası haline getirmek. Bu yaklaşım, kalkınmacı bir yaklaşımı ve din ile çevresel sürdürülebilirliğin bütünleşmesini temsil etmektedir.
Suudi Arabistan’nın yeşil camileri
Suudi Arabistan’da yaşam kalitesini ve kaynakların korunmasını hedefleyen programlar kapsamında “Yeşil Cami” girişimleri çeşitli şekillerde genişledi. Örneğin camilerin güneş enerjisiyle çalıştırılması, çevreye ağaç dikilmesi ve gri suyun sulama için yeniden kullanılması gibi.
Bu projede amaçlanan hedefler:
Birçok camiyi enerji üreten binalara dönüştürmek.
Bu camilerin ulusal şebeke için fazla elektrik üretmelerine olanak sağlamak.
Gönüllü çevre çalışmalarına toplumsal katılımı güçlendirerek toplum ve çevre arasındaki ortaklık kavramını pekiştirmek.
Kuveyt’te yeşil cami konsepti büyük bir proje haline geldi. Ocak 2025 ‘te yaklaşık 1700 camiyi sürdürülebilir yeşil camilere dönüştürmeyi amaçlayan bir hükümet geliştirme projesi açıklandı. Proje herbiri üç yıl sürecek üç aşamada uygulanacak ve 2033 yılına kadar tamamlanması bekleniyor.
30 milyon Kuveyt dinarı maliyetle hayata geçirilecek projede amaçlanan hedefler şunlar:
Yıllık elektrik ve su tüketimini % 40’a , yönetim ve bakım maliyetlerini ise %50 azaltmak.
Camilerde karbon emisyonlarını durdurmak ve hava kalitesini iyileştirmek.
Elektrik ve su maliyetlerinde 5.2 milyon dinardan fazla tasarruf sağlamak.
Katar camileri karbon emisyonlarını ortadan kaldırma yolunda ilerliyor
Katar’da El Vakre Belediyesi “Sıfır karbon hedefine giden yolda El Vakre” planına camileri de dahi etme kararı aldı.
Haziran 2025 yılında Vakıflar ve Diyanet İşlerş Bakanlığı işbirliğiyle şehrin camilerinden birini sürdürülebilir yeşil bir camiye dönüştürme projesi başlattı. Projede amaç karbon emisyonlarını azaltmak.
Yeşil camiler” projesinin ilk aşaması için pilot proje olarak Şeyh Hasan b. Abdurrahman El Sani Camiini seçti.
BAE’deki camilerde yeni bir yaklaşım
Emirlikteki camilerin evrimi gelişmiş mimari modellerde somutlaşmıştır. Bunların en dikkat çekici olanları şunlardır:
Abu Dabi’de Leed Platinium Sertifikası alan ilk cami olan El İstidama.
Dubai’de ilk çevre dostu camii Halife El Tacir Camii. Güneş enerjisi çözümlerine, abdest suyu geri dönüşümüne ve geilimiş ısı yalıtımına dayanmaktadır.
Dubai’dei Al Rayyan Cami, enerji tüketimini azaltmak için elektrikli araç şarj istasyonları ve akıllı teknolojiler içermektedir.
Şarce’de Rasul Hıyme camii enerji tasarruflu soğutma sistemleri ve su ile aydınlatmayı kontrol eden sensörler içermektedir.
Umman’da dönüşümün kapısı: Yenilenebilir enerji
Umman Sultanlığı’nda yenilenebilir enerjiye odaklı “Yeşil Cami” programı hayata geçirildi.
Programda 16 binden fazla camiye sahip ülkede camilere güneş enerjisiyle eletrik sağlanması amaçlanıyor. Pilot aşama Kasım 2020’de başladı ve sonuçların iyi olmasıyla üç yıl içinde yaklaşık 5 milyon Umman riyali yatırımla 100 camiye genişletilmesine yol açtı.
Benimsenen modelde camilerin elektrik maliyetlerinden anında tasarruf etmelerini sağlarken güneş enerjisi sistemlerinin mülkiyeti yatırım süresi sona erdikten sonra camilere devrediliyor.
Projede amaç ülkenin enerji ihtiyacının yaklaşık % 30’unu yenilenebilir kaynaklardan karşılamak ve temiz enerjinin faydaları konusunda kamuoyunun farkındalığını artırmak.
Fars Körfezi ülkelerinin yeşil camilerle ilgili deneyimleri, ibadet yerlerini çevresel denklemin merkezine yerleştiren ve çevre korumasına insani ve manevi bir boyut kazandıran yavaş ama derin bir dönüşüme işaret etmektedir.
Fars Körfezi’ndeki camiler ibadetin doğa ile uyum içinde geleceğe doğru bir adım atıyor.
4359323
