بیش از 100 آیه قرآن به صلح اشاره دارد
گروه بینالملل: رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در كنفرانس «جهانی صلح بودايی» در ميانمار با بیان اینکه در فرهنگ اسلامی اصالت با صلح است، گفت: در قرآن كريم در بيش از يكصد آيه به طور مستقيم يا غيرمستقيم به صلح اشاره شده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) به نقل از پایگاه اطلاعرسانی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، ابوذر ابراهيمیتركمان، رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، سوم بهمنماه در كنفرانس «جهانی صلح بودايی» در میانمار طی سخنانی با تأكيد بر اينكه بشر امروز بيش از هر زمان ديگر به صلح نيازمند است، گفت: رشد علمی بشر در سالهای اخير بهصورت فزاينده و با سرعت پيش رفته است؛ اما در كنار اين پيشرفتها، اخلاق و توجه به همزيستی مسالمتآميز و نيز صلح، نه تنها در حد مطلوب نيست بلكه در برخی مواقع به قهقرا كشيده شده است و بر اين اساس پيشبينیها از آينده بسيار نگرانكننده است.
در توصيف صلح
وی افزود: منظور من از «صلح» اعم از صلح منفی و صلح مثبت است. صلح منفی به معني ترك جنگ و مخاصمه و صلح مثبت به معنی آن است كه علاوه بر ترك مخاصمه و جنگ، بايد موازين حقوق بشر، همزيستی مسالمتآميز و كرامت انسانی نيز رعايت شود. به عبارت دیگر، صلح مثبت بر چارچوب مشترکی از ارزشهای جهانی استوار است از جمله احترام به شأن و منزلت و حقوق انسانی، عدالت، عدمخشونت، مدارا، بردباری و فرایند مشارکت پویا و مثبتی که در آن گفتوگو تشویق میشود و تضادها و برخوردها در روح همکاری و درک متقابل حل میشوند.
رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی ادامه داد: روشن است در هنگامی كه صلح مثبت وجود داشته باشد، حتماً صلح منفی نيز وجود دارد؛ اما لزوما در مواقع صلح منفی، صلح مثبت وجود نخواهد داشت.
عقلانيت و جاهليت
ابراهيمیتركمان در بخش ديگری از سخنان خود اظهار كرد: همچنين منظور از «عقل» در سخنان امروزم، عقلی است كه در فرهنگ اسلامی در برابر جهل قرار گرفته است و به همين دليل ممكن است كسی عالم و دانشمند باشد؛ اما بر اساس اين تعريف، به دليل بیخردی، جاهل محسوب شود و از سوی ديگر ممكن است كسی فاقد دانش و علم باشد؛ اما در اين تعريف عاقل به شمار آيد.
وی ادامه داد: مسلم است که هیچکس از وضعیت صلح در عصر کنونی رضایت ندارد. جهان در عصر حاضر شاهد پایمال شدن ابتداییترین حقوق انسانهاست. عصری که پیشتر گمان میرفت که باید آن را عصر حقوق بشر نامید. حال باید بررسی کرد كه راههای بازگرداندن اندیشه صلح در میان جوامع چه هستند و خرد چه نقشی در این میان دارد. به نظر میرسد كه مبارزه با جهالت مدرن و بازگشت به خرد و معنویت، دو راه اساسی برای نیل به چنین هدفی به شمار میآیند.
مبارزه با جهالت مدرن
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی كشورمان در ادامه سخنان خود در توضيح مبارزه با جهالت مدرن، بيان كرد: مهمترين ويژگی عقل، شناخت حقايق و تشخيص حق از باطل است و فقدان آن در روايات اسلامی به فقر تعبير شده است.
وی همچنين تأكيد كرد: يكی از مظاهر جهالت مدرن، خودمطلقانگاری و گاه خودخداپنداری است. انسان خودمطلقانگار خود را جای خدا مینشاند و قضاوتهای قطعی خود را مقدس شمرده و انجام آنها را فریضه میپندارد. انگارههای خودمطلقانگاری، جايی برای نياز و احترام به انديشه ديگران باقی نمیگذارد و در چنين وضعيتی، صلح از دايره انگارههای فرد خودمطلقپندار بيرون میرود.
ابراهيمیتركمان افزود: زيرا پيشفرض صلح، پذيرش احترام به انديشه ديگران و خروج از مطلقانگاری است. به همین دلیل با آنکه رشد علمی وجود داشته است؛ اما به دلیل خودمطلقانگاریها، رشد عقلی تحقق نیافته است و همین سبب پیدایش جهالت مدرن است که آثار آن دوری از معنویت و اخلاق است.
وی ادامه داد: در جهالت مدرن، اصالت لذت بر سایر شئون انسانی چیره میشود. متأسفانه جاهلیت مدرن به سلاح علم و دانش مجهز شده و سرعت آثار تخریبیاش بیش از دوران جاهلیت بدوی است. در دوران جهالت بدوی، آثار تخریبی جهالت از خود فرد و اطرافیان و نیز تا حدودی از منطقهاش فراتر نمیرفت؛ اما جهالت مدرن امروز فراگیر شده و جهان را در کام خود فرو برده است.
رفتار متأثر از باورها
رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی همچنين با بيان اينكه در فرهنگ اسلامی، رفتارهای انسان از باورهای او سرچشمه میگيرد، گفت: به همين دليل دین اسلام ابتدا باور انسانها را به خداوند و آخرت، با ارجاع به فطرت خداجويی تقويت میکند و سپس آنها را به سوی اعمال صالح هدايت میکند.
وی در ادامه و با پرداختن دوباره به مفهوم صلح، اظهار كرد: يكی از اعمال صالح، صلح است. صلح هم از طريق فعل و هم ترك فعل میتواند محقق شود. فرمان دين به صلح متأثر از فرمان عقل به صلح و همزيستی مسالمتآميز است. پیامبران برای اینکه خرد پنهان مانده انسانها را برانگیزند، نازل شدهاند. عقل آلوده نشده به جهالت و شهوات، يعنی عقل پاك، هيچگاه صلح را به مثابه شر تلقی نميیكند و آن را خير میانگارد.
ابراهيمیتركمان در ادامه سخنان خود با استناد به متون اسلامی در خصوص صلح، گفت: در قرآن كريم در بيش از يكصد آيه به طور مستقيم يا غيرمستقيم به صلح اشاره شده است. در يكي از آيات آمده است كه «صلح خير است». در كل در فرهنگ اسلامی، اصالت با صلح است. همچنين قرآن كريم مؤمنان را به صلح و آشتی دعوت كرده و میفرمايد «اى كسانى كه ايمان آوردهايد! همگى در صلح و آشتى درآييد و از گامهاى شيطان پيروى نكنيد كه او دشمن آشكار شماست».
جهالت مدرن و نبود صلح
وی با تأكيد بر اینکه جهالت مدرن در عصر کنونی مهمترین عامل دوری انسان از صلح و مداراست، گفت: وظیفه رهبران و کسانی که سخنانشان در دیگران نافذ است، این است که به زدودن جهالت از پندار و کردار جوامع بیاندیشند و راههای عملی برای برونرفت از چنین وضعیتی را تبیین کنند.
ابراهيميتركمان همچنين در بخش ديگری از سخنان خود خطاب به شركتكنندگان در اين كنفرانس هشدار داد: تداوم چنین وضعیتی آثار بسیار زیانباری را در پی خواهد داشت. آیا هیچ یک از دانشمندان کنونی، 30 سال پیش میتوانستند وضعیت کنونی جهان را که غرق در خودمطلقانگاری است، پیشبینی کنند و آثار زیانبار کنونی را حدس بزنند.
وی افزود: جهان، ناباورانه در چنین وضعیتی گرفتار شده است. در سالهای اخیر خشونتهای سازمان یافته، در بسیاری از نقاط جهان رو به گسترش بوده که متأسفانه، مرتکبان چنین خشونتهایی برای کاستن از رنجهای بعدی، کوشیدهاند تا با بهرهگیری از آموزههای دینی و آئینی، به مقدسسازی چنین خشونتهایی روی آورند. حق حیات، حقی است که خداوند به انسان عنایت میکند و جز در مواردی که هم او تعیین کرده است، نمیتوان آن را بازستاند. متأسفانه برخی از انسانها خود را در بازستادن حق حیات دیگران، جای خدا مینشانند. چنین پنداری نتیجه جهالت مدرن است؛ بنابراين باید کوشید تا از نهادینه شدن و استقرار جاهلیت مدرن جلوگیری کرد.
بازگشت به خرد و معنویت
رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در ادامه سخنرانی خود با تأكيد بر ضرورت بازگشت به خرد و معنويت، گفت: توجه به مظاهر چشمنواز دنیوی، انسان را از اندیشیدن به خویشتن خود بازداشته است. درست مانند کسی که درد دارد؛ اما با منحرف کردن توجه خود از درد خویش به یک موضوع دیگر، تا مدتی درد را فراموش میکند.
وی افزود: توجه وافر بشر کنونی به لذایذ دنیوی، غفلت او از خویشتن و توجه به احکام خرد را به دنبال آورده است. خرد، حکم به زیبایی و زشتی افعال میکند؛ ولی با نادیده گرفتن آن از سوی بشر، رسانا بودن خود را از دست میدهد و پس از مدتی صدای خرد به گوش نمیرسد.
ابراهيمیتركمان در ادامه اظهار كرد: اکنون و در عصر ما، همه به نیکی صلح حکم میکنند و خرد نیز آن را زیبا میپندارد؛ اما توجه به مظاهر چشمنواز دنیوی، صدای خرد را نارسا کرده و در یک غفلت عمومی، این صدا به گوش نمیرسد. انسان به دنبال آرامش است و میداند که با رویآوری به معنویت به این آرامش دست پیدا میکند؛ اما به جای آنکه به آرامشهای معنوی بیاندیشد، فریفته آرامشهای ناپایدار دنیوی شده است.
انديشه دوام بقا و غلطيدن در غفلت
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش ديگری از سخنان خود، با بيان اينكه اندیشه ناصحیح دوام بقا در دنیا بر سرعت چنین فروغلطیدنی در غفلت، مؤثر بوده است، ادامه داد: در منطق قرآن كريم نیز غفلت از باطن دين بهعنوان علت عدم پايبندی به دين و در نتيجه عدم ارتكاب اعمال صالح ذكر شده است.
وی افزود: خروج از غفلت با مدد بازگشت به خردورزی و اندیشیدن به نیک و بد آثار غفلت ممکن است. انسان برای درست زیستن به خرد نیازمند است؛ اما برای آرام زیستن، نیاز به توجه به معنویت دارد. بازگشت توأم به خرد و معنویت میتواند غبار غفلت را از جان آدمی بروبد و اندیشه محبت به دیگران را در وجود او به اندیشه برتر مبدل کند و صلح و همزیستی مسالمتآمیز را به دنبال بیاورد.
ابراهيمیتركمان در پایان سخنان خود گفت: انسان به دست خود، خود را در رنج بیشمار فرو میغلطاند و با خود دشمنی میکند. کسی که با خود دشمن باشد نمیتواند با دیگران در صلح باشد. پس باید ابتدا انسان را با خودش آشتی داد و سپس انتظار صلح از او داشت و آشتی انسان با خود تنها با بازگشت به خرد و معنویت، میسر است.
پيش از سخنان رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، سوی بين، وزير اديان ميانمار نيز طی سخنانی خواستار بررسی راهكارهای مقابله با خشونت و افراطیگرايی شد.
وی تلاش برای فضای ايجاد صلح و ملتها را امری ضرروی دانست و افزود: همگی بايد با هم تلاش كنيم افراطیگرايی و خشونت مهار شود.
بنا بر اعلام اين گزارش، كنفرانس جهانی صلح بودايی با عنوان «صلح و خرد» با حضور نمايندگانی از مراجع عالی بودايی و رهبران و انديشمندان اديان، طی روزهای دوم تا چهارم بهمنماه، به ميزبانی آکادمی بینالمللی بودایی سیتاگو در ميانمار در حال برگزاری است.
در این كنفرانس انديشمندانی از 60 كشور جهان از جمله سريلانكا، تايلند، بنگلادش، استراليا، آفريقای جنوبی، نپال، هند، اندونزی، مالزی، تايوان، روآندا، ويتنام، سوئد، نروژ، ويتنام، انگليس، آمريكا، مكزيك، كلمبيا، ونزوئلا، نيكاراگوئه، مصر، اتريش، كره و ... حضور دارند.
