رويكردي نظري و عملي به هنر تصويرآفريني قرآن براي آموزش روستاييان

منصور شاه ولي: استاد، گروه كشاورزي، دانشكده كشاورزي، دانشگاه شيراز
فهيمه ابراهيمي: دانش آموخته كارشناسي ارشد، گروه كشاورزي، دانشكده كشاورزي، دانشگاه شيراز
دوفصلنامه تخصصي پژوهشهاي ميان رشتهاي قرآن كريم
سال سوم، شماره ششم، بهار و تابستان 1391، ص....-....
تاريخ دريافت مقاله: ....../......./1391
تاريخ پذيرش مقاله: ....../......./1391

چكيده
ورود به دوران فراصنعتي، روش‌هاي يادگيري‌ اثربخش را مي‌طلبد كه اين مهم براي جوامع روستايي اهميت به مراتب بيشتري دارد. ترويج كشاورزي نقشي اساسي براي طراحي چنين روش‌هايي دارد تا آنان را به فراگيري بيشتر مشتاق سازد. بكارگيري هنر از جمله تصويرآفريني مي‌تواند تحقق اين مهم را ممكن سازد زيرا نفوذ سريع‌تر و عميق‌تر را فراهم مي‌آورد. از جلوه‌هاي باشكوه قرآن نيز آن است كه بسياري از پديده‌ها و معارف را در قالب تصاوير زيباي هنري، مي آفريند كه از مزيت‌هاي آن، دميدن روح حيات و حركت در پديده‌ها و معاني، تأثيرگذاري عميق بر دل‌ها، انتقال معاني بسيار در قالب الفاظ اندك (ايجاز) و برانگيختن قواي حسي در راستاي اقناع عقلي است. آموزش جنبه‌هاي فني و تخصصي كشاورزي به همراه اين هنر، نه تنها يادگيري كشاورزان آسان‌تر، بلكه آنان با فرهنگ قرآني نيز آشنا مي‌شوند. اين تحقيق با بررسي كاركرد هنر تصويرآفريني قرآن در آموزش روستاييان نشان داد كه در ايجاد ارتباط مناسب با مخاطبان، آموزشگر را ياري رسانده و تغييرات مطلوب در نگرش مخاطبان، نسبت به آب و روش‌هاي ذخيره‌سازي آن و همچنين ويژگي‌هاي قرآني مورد نظر را در آنان ايجاد كرده است.

كليد واژه ها: روش هاي آموزش و يادگيري، ترويج كشاورزي، تصويرگري قرآني، آب، فارس.

********************************************
بازشناسي مؤلفه هاي هويّتي مسكن سنتي بر اساس آيات قرآن و روايات ائمه معصومين

هانيه اخوت: دكتراي معماري، گروه معماري، دانشكده هنر، دانشگاه تربيت مدرس

دوفصلنامه تخصصي پژوهشهاي ميان رشتهاي قرآن كريم
سال سوم، شماره ششم، بهار و تابستان 1391، ص....-....
تاريخ دريافت مقاله: ....../......./1391
تاريخ پذيرش مقاله: ....../......./1391

چكيده
مسكن سنتي همواره بر اساس عقايد مذهبي ساكنين آن خلق مي‌شد و معمار سنتي تا حد امكان به اصول، قواعد و روش‌هاي احداث خانه در آيات و احاديث توجه مي‌نمود و لذا اثري كه خلق مي‌كرد بر مبناي آن الگوها شكل مي‌گرفت و همواره روح ديني در مسكن سنتي جريان مي‌يافت. بر اين اساس اين مقاله در راستاي پاسخگويي به سوال و تأييد فرضيه زير شكل گرفته است.
سؤال: مؤلفه هاي هويت اسلامي در مسكن سنتي چيست و چه رابطه¬اي با يكديگر دارند؟
فرضيه: بر اساس آيات قرآن و روايات معصومين (به طور مستقيم و غير مستقيم) در باره مسكن و محل زندگي، الگوهاي هويت اسلامي مشخص و رابطه ميان آنها بر اساس بازشناسي مؤلفه هاي هويت اسلامي دريافت مي شود.
روش تحقيق از نوع تاريخي و توصيفي- تحليلي و روش جمع‌آوري اطلاعات از نوع كتابخانه‌اي با مطالعه اسناد سخت و نرم و نيز مطالعه ميداني مي باشد. همچنين در بخشي از پژوهش از مطالعه ميداني به روش مصاحبه نيمه سازمان يافته بهره-گيري شده است. نتايج پژوهش نشان مي¬دهد هويت ديني مسكن سنتي در 3مؤلفه پيوند ساختاري، پيوند محيطي و پيوند معنايي قابل دسته¬بندي است كه اين سه با يكديگر همپوشاني داشته و تفكيك ناپذيرند؛ بدين¬معنا كه الگوهاي هويت ديني ابتدا در ساختار شكل مي¬گيرند، سپس در محيط قوام مي¬يابند و در نهايت با پيوندهاي معنايي متعالي مي¬گردند. در انتهاي مقاله نيز راهبردهاي بازآفريني هويت اسلامي در مسكن معاصر بر اساس مؤلفه هاي هويتي دريافتي از مسكن سنتي بيان مي گردد.

كليد واژه‌ها: هويت اسلامي، آيات قرآن، روايات ائمه، مسكن سنتي، مؤلفه.



***********************************************

امر به معروف و نهي از منكر از منظر دين و شرايط اقامه ي آن

سيّد اسماعيل حسيني اجداد: استاديار، گروه زبان و ادبيات عربي، دانشكده ادبيات و علوم انساني، دانشگاه گيلان
سيده اكرم رخشنده¬نيا: استاديار، گروه زبان و ادبيات عربي، دانشكده ادبيات و علوم انساني، دانشگاه گيلان
دوفصلنامه تخصصي پژوهشهاي ميان رشتهاي قرآن كريم
سال سوم، شماره ششم، بهار و تابستان 1391، ص....-....
تاريخ دريافت مقاله: ....../......./1391
تاريخ پذيرش مقاله: ....../......./1391
چكيده
در قرآن كريم، آيات زيادي بر امر به معروف و نهي از منكر دلالت دارند؛ بعضي از اين آيات به‌طور صريح و آمرانه¬ و بعضي به طور غيرمستقيم و ارشادگرايانه به رواج اين دو آموزه¬ي ديني مي¬پردازند. با مطالعه كتب حديث درمي¬يابيم كه بيانات ائمه¬ي هدي(ع) درباره¬ي وجوب امر به معروف و نهي از منكر؛ ترجمان وحي و تفسير قرآن كريم و در راستاي مضامين و اهداف قرآني است.
شرايط اقامه¬ امر به معروف و نهي از منكر در همه¬ افراد جمع نمي¬شود، بلكه بعضي از مردم صلاحيت اقامه¬ آن را دارند. هر چند همه¬ مردم مخاطب آن هستند، ولي به آن مأمور نيستند و اين شروط جز در «معصوم» و گروه مؤمنان جمع نمي¬شود.
از مهم¬ترين فرضيه¬هاي اين تحقيق آن است كه آيا در حكومت اسلامي فقط صاحبان قدرت و ابزارهاي قدرتمند بايد امر به معروف و نهي از منكر نمايند؟ با توجه به يافته¬هاي مقاله، به اين باور رسيديم كه انجام اين دو فريضه توسط آحاد مؤمنين نه تنها باعث هرج و مرج و آشوب¬طلبي نمي¬¬شود، بلكه باعث استحكام پايه¬ها و باور¬هاي اسلامي مي¬¬شود و در تربيت عمومي جامعه بسيار تأثيرگذار است؛ همچنين عدم تأثير امر به معروف و نهي از منكر در مخاطب، نمي¬تواند بهانه و توجيهي براي ترك اين عمل باشد.

كليد واژه‌ها: قرآن، امر به معروف، نهي از منكر، تربيت اجتماعي.

*************************************************
اثربخشي معنا درماني توأم با تلاوت قرآن و دعا بر افسردگي و سلول T /كمكي(CD4+)

نجمه حميد: دانشيار، گروه روانشناسي باليني، دانشكده علوم تربيتي و روانشناسي، دانشگاه شهيد چمران اهواز
شوبو ويسي: دانشجوي كارشناسي ارشد، گروه روانشناسي باليني، دانشكده علوم تربيتي و روانشناسي، دانشگاه شهيد چمران اهواز

دوفصلنامه تخصصي پژوهشهاي ميان رشتهاي قرآن كريم
سال سوم، شماره ششم، بهار و تابستان 1391، ص....-....
تاريخ دريافت مقاله: ....../......./1391
تاريخ پذيرش مقاله: ....../......./1391

چكيده
هدف از پژوهش حاضر بررسي اثر بخشي معني درماني توام با تلاوت قرآن و دعا بر كاهش علائم افسردگي و تقويت سلول T/كمكي (CD4+) بيماران افسرده بوده است. طرح پژوهش حاضر از نوع نيمه آزمايشي با پيش آزمون و پس آزمون، دوره پيگيري و گروه كنترل بوده است. جامعه مورد بررسي شامل 50 زن افسرده نوروتيك است كه به مطبهاي خصوصي و مراكز مشاوره و روان درماني مراجعت نموده اند. بيماران از لحاظ سن، وضعيت اقتصادي – اجتماعي، دارا بودن يك انحراف معيار بالاتر از ميانگين در پرسشنامه افسردگي بك(BDI)، عدم ابتلا به بيماريهايي كه سيستم ايمني بدن را مخدوش مي سازد و ساير متغيرهاي مورد نظر در پژوهش كاملاً همگون بودند. سپس به طور تصادفي تعداد 30 نفر از آنها انتخاب و به گونه تصادفي به دو گروه آزمايش وكنترل تقسيم شدند. ابزار مورد استفاده در پژوهش شامل پرسشنامه افسردگي بك (BDI) و ارزيابي سلولهاي ايمني در آزمايشگاه با استفاده از روش فلوسايتومتري بوده است. گروه آزمايش طي 12 جلسه معنادرماني توام با تلاوت آياتي از قرآن كريم و دعا و نيايش روان درماني شدند اما گروه كنترل مداخله اي دريافت نكردند. سپس ميزان علائم افسردگي و فعاليت سلولهاي ايمني دو گروه در مراحل مختلف قبل از درمان، پس از خاتمه درمان و در دوره پيگيري سه ماهه ارزيابي شد. نتايج حاصل آشكار ساخت كه تفاوت معني داري ميان گروه آزمايش و كنترل از لحاظ علائم افسردگي و سلول T/كمكي (CD4+) وجود داشت (001/0P<). علائم افسردگي در گروه آزمايش، نسبت به پيش آزمون و گروه كنترل به طور معناداري كاهش اما ميزان سلولهاي ايمني افزايش يافته بود. اين نتايج در دوره ي پيگيري به طور معناداري تداوم داشت.
كليد واژه ها: معنا درماني توأم با تلاوت قرآن و دعا ، افسردگي، سلولT /كمكي(CD4+)