12. yaşını kutlayan Sultanahmet Ramazan Şenlikleri'nde meydan dolup dolup taşıyor. Ancak bu durum bir tartışmayı da beraberinde getiriyor: Bu şenlikler tarihî meydana ne kadar yakışıyor?
İstanbul'da Ramazan gecelerinin eskiden beri renkli geçtiği herkesin malumudur. Gündüzleri Fatih ve Beyazıt camilerinin önünde sergiler kurulur; kıymetli tesbihler; Şeyh yahud Hafız Osman hattıyla kelam-ı kadimler; en nadide sanat eserleri meraklıları için arz-ı endam edermiş. Sergileri gezmeye gelen kübera ve ulema dükkanlarda oturur, seviyeli sohbetler yapılırmış. Geceleri teravih sonrası semaî kahvehanelerinde atışmalar yapılır, Karagöz oynatılır, musikî fasılları geçilirmiş. Bu geleneği yaşatmak isteğinden yola çıkan Sultanahmet Şenlikleri de belediyenin gerçekleştirdiği iyi niyetli bir girişim. Fakat, bu düşüncenin uygulamada Sultanahmet'in tarihî dokusuyla ne derece uyuştuğu, İstanbul'un kültürünü ne kadar yansıttığı tartışmaya açık. Başına 'tarihî' ve 'Osmanlı' sıfatı eklenmiş her türden yiyecek içecek maddesi satılan dükkanlar; karmakarışık müzik sesleri, sucuk kokuları; komik padişah kıyafeti taklitleri ne meydana ne de en nadide eserleri burada yer alan köklü medeniyete yakışıyor. Etkinlik kapsamında gerçekleştirilen gösteriler ise bu keşmekeş içinde kayboluyor.
İstanbul Ramazan'ı bu değil
Türk ve İslâm Eserleri Müzesi Başkanı Prof. Dr. Mahmut Erol Kılıç, tarihî dokuya zarar vermeden bu tür etkinliklerin yapılabileceğini söylüyor. Halihazırdaki etkinliklerin ise üçüncü sınıf eğlence halini aldığına dikkat çeken Kılıç, "Ramazan gerçekte nasıl kutlanırdan ziyade bir şenlik havasına dönüşmüş. İstanbul'un Ramazan kültürünü yansıtmayan, Anadolu'nun bir köyündeki pazar manzarası var Sultanahmet'te. Ramazan'ın içi yavaş yavaş boşaltılıyor. Ölçüsünü tutturmak kaydıyla daha nitelikli etkinlikler yapılabilir." diyor. Sultanahmet Meydanı'nda 1870'lerde büyük bir sergi kurulduğu ve pek çok ürünün teşhir edildiği bilgisini veren Prof. Dr. Semavi Eyice de, "Şimdilerde kurulan stantların Osmanlı kültürü ile ilgisi yok. Pazar havasında bir koşturmaca var sadece." diyor. Gazeteci-yazar Beşir Ayvazoğlu da Ramazan şenliklerinin mevcut durumundan rahatsızlık duyanlardan. Sultanahmet'in milyonlarca insana çiğnetilmesini doğru bulmadığını söyleyen Ayvazoğlu, "Şenlikler başladığında, Beyazıt'taki Ramazan sergilerinin ihya edilmek istendiğini düşünmüştüm. Fakat Sultanahmet, güya eski İstanbul evlerinin havasını vermek için yapılmış tiyatro dekoru bile olamayacak komik kulübeleri, sucuk dumanları, birbirine karışarak kakofoniye dönüşen müzik yayınları, çimenlere yayılmış kalabalıkları, oraya buraya atılmış çöpleriyle tam bir görgüsüzlük meydanı haline getirildi." diyor. Belediyenin iyi niyetinden kuşku duymadığını belirten Ayvazoğlu, daha uygun bir mekânda daha zekice düzenlemeler yapılarak geleneğin doğru dürüst ihya edilmesi tavsiyesinde bulunuyor.
Cami önlerinde gerçekleşen şenliklerin bir diğer mahzuru ise Mahmut Erol Kılıç'ın da dediği gibi Ramazan'ı gerçek mahiyetinden uzaklaştırması. Pek çok selâtin camii lebaleb dolarken, Sultanahmet Camii gürültü yüzünden teravih namazlarında yeterli ilgiden mahrum kalıyor. Oysa bu mimari şaheserin, enderun usûlü teravihlerle, mukabelelerle, sohbetlerle şenlendirilmesi gerekiyor. Bu durum diğer camiler için de geçerli. Cami çevrelerindeki etkinliklerin ibadet adabına uygun olması gerektiğini belirten İstanbul Müftü Yardımcısı Yusuf Kavaklı, geçen yıl Fatih Camii avlusuna kurulan Ramazan çarşısının bu yıl belediye ile görüşülerek başka bir alana kurdurulduğunu söylüyor. Kavaklı, "Huşu içinde teravih namazını kılmak isteyenlere yardımcı olmamız gerekir." diyor.
Sultanahmet Şenlikleri'nin ev sahibi Eminönü Belediye Başkanı Nevzat Er, etkinliklerin daha düzenli olması için gayret ettiklerini söylüyor. İnsanların burada mutlu olduğunu belirten Er, "Bazıları 'Alanı kirletiyorsunuz. Turizme uygun değil' gibi iddialarda bulunuyor. Biz bu iddiaları çürütme gayretinden çok, etkinliğin nasıl daha güzel, faydalı olacağına bakıyoruz.'' diyor. Geçtiğimiz yıllara göre stant sayısının azaltılması gibi birtakım tedbirler Başkan Er'in sözlerini destekliyor. Fakat Sultanahmet Meydanı'nın Ramazan'ı kendine yakışan tarzda idrak etmesi için çok daha planlı çalışmalar yapılması gerekiyor.
Zaman
