Kamerî yılın saferden sonra gelen üçüncü ayına rebîü’l-evvel (birinci rebî‘), dördüncü ayına da rebîü’l-âhir (sonuncu rebî‘) veya rebîü’s-sânî (ikinci rebî‘) denir. Sözlükte “bahar, bahar yağmuru, bolluk ve bereket” gibi anlamlara gelen rebî‘ Arapça’da hem ay hem de mevsim adı olarak kullanılır. Bu kelimenin “bir yerde ikamet etmek, bahar mevsiminde bir yerde konaklamak; bahar evi, mahalle, yurt” mânalarındaki “rba” kökünden türediği ileri sürülmektedir. Araplar’ın havanın mutedil, su ve otun bol olduğu bu aylarda bir yerde konaklayıp hayvanlarını otlatmaları sebebiyle söz konusu iki aya bu adların verildiği ve bu ayların o zamanlar “rebî‘” diye adlandırılan güz mevsimine rastladığı nakledilir. Araplar bu aylardan başka iki ayrı mevsim için de rebî‘ kelimesini kullanmışlar, çiçeklerin açıp mantarların bittiği bahar mevsimine rebîülevvel, meyvelerin yetişip olgunlaştığı güz mevsimine de rebîüssânî adını vermişlerdir.

İslâm tarihinde rebîülevvel ayının önemli bir yeri vardır. Hz. Peygamber genel kabule göre Rebîülevvel ayının 12’sinde Pazartesi günü dünyaya gelmiş ve bugünün kutlanması müslüman toplumlarda bir mevlid geleneği oluşturmuştur  İslâm tarihinde bir dönüm noktası sayılan hicret de rebîülevvel ayında gerçekleşmiştir. Safer ayının sonlarında Hz. Ebû Bekir’le birlikte Sevr mağarasına sığınan ve 1 Rebîülevvel’de buradan ayrılıp Medine’ye doğru yola çıkan Resûl-i Ekrem 8 Rebîülevvel Pazartesi günü Kubâ’ya varmış ve burada Kubâ Mescidi’ni inşa etmiştir. 12 Rebîülevvel’de Medine’ye hareket etmiş, Rânûnâ vadisinde ilk cuma namazını kıldırdıktan sonra aynı gün Medine’ye ulaşmıştır. Bu ayın içinde Mescid-i Nebevî’nin inşasına başlanmıştır. Hz. Peygamber’in âhirete irtihalinin de rebîülevvel ayında olduğu konusunda görüş birliği vardır. Meşhur olan rivayete göre Resûl-i Ekrem 12 Rebîülevvel Pazartesi günü vefat etmiştir. Hz. Peygamber’in doğum, hicret ve vefatının rebîülevvel ayında ve pazartesi gününde olması bazı araştırmacılarca, rebîülevvel ayının Araplar’da bolluk ve bereket ayı sayılması ve eski medeniyetlerde pazartesi gününün ayın yaratıldığı gün kabul edilmesiyle irtibatlandırılarak İslâm’da ibadet vakitlerinin belirlenmesi bakımından ayın önemli bir yeri olduğu, hilâlin müslümanlar için sembolik bir anlam taşıdığı ve bunun evrenle insanın kaderi arasındaki ilişkiye işaret ettiği ifade edilmiştir

Rebiülevvel Ayı Fazileti

Peygamber Efendimiz (sav.)’in doğumu vesilesiyle Müslümanlar için anlamı mühim olan Rebiülevvel ayı fazileti ve rahmeti çok büyüktür. Dolayısıyla, Rebiülevvel ayında nafile ibadetlere ağırlık vermek de önemli bir konudur. Müslümanlar, bu ayın belirli gece ve günlerini namaz, zikir ve tesbihat gibi nafile ibadetlerle ihya etme gayretinde olmuşlarıdır.

İslam coğrafyasında asırlardan beridir Rebiülevvel ayı Peygamber Efendimiz (sav.)’e hasredilmiş ve Efendimiz (sav.)’in kutlu doğumunun gerçekleştiği gece olan Rebiülevvel ayının 12. gecesinde büyük merasimler gerçekleştirilmiştir. Bu merasim gecelerinde yemekler verilmiş, ihtiyaç sahiplerine sadakalar verilmiş, Peygamber Efendimiz (sav.)’in anlatıldığı sohbetler ve etkinlikler düzenlenmiş ve mevlidler okutulup hatimler indirilmiştir.

Yine İslâm tarihi için bir dönüm noktası olan hicret de rebîülevvel ayında gerçekleşmiştir. Safer ayının sonlarında Hz. Ebûbekir’le birlikte Sevr mağarasına sığınan ve Rebîülevvel’in birinci gününde buradan ayrılıp Medine’ye doğru yola çıkan Peygamber Efendimiz (sav.), 12 Rebîülevvel’de Rânûnâ vadisinde ilk cuma namazını kıldırdıktan sonra aynı gün içinde Medine’ye ulaşmıştır. Bu ay içinde Mescid-i Nebevî’nin inşasına da başlanmıştır.

Peygamberimiz (sav.)’in âhirete irtihalinin de Rebîülevvel ayında olduğu konusunda islam alimleri arasında görüş birliği vardır. Işte İslam tarihi içindeki bu mühim olayların gerçekleştiği Rebiülevvel ayı, faziletleri açısından Müslümanlar için çok önemlidir.

Rebiülevvel ayında yapılacak ibadetler

Kur’an okumak: İbni Mesut‘tan (r.a.) rivayet edildiğine göre, Resûlullah şöyle buyurdu:

“Kim Kur’ân-ı Kerîm’den bir harf okursa, onun için bir iyilik sevabı vardır. Her bir iyiliğin karşılığı da on sevaptır. Ben, elif lâm mîm bir harftir demiyorum; bilâkis elif bir harftir, lâm bir harftir, mîm de bir harftir.” (Tirmizî, Fezâilü’l-Kur’ân 16)

Kelime-i Şahadet getirmek.

İstiğfar çekmek.

Fatiha, Amenerrasulü ve ihlas surelerini bol bol okumak.

Dua etmek, oruç tutmak : Ayet-i kerîmede buyrulur:

“(Ey Resûlüm!) De ki: Sizin duâ ve niyâzlarınız olmazsa, Rabbim size ne diye değer versin?..” (el-Furkân, 77)

Bu ayda pazartesi ve perşembe günleri oruç tutmaya gayret edilmelidir.

Ebû Katâde radıyallahu anh şöyle dedi:

Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem'e pazartesi günü oruç tutmanın fazileti soruldu. O da şöyle buyurdu:

"O gün, benim doğduğum, peygamber olduğum (veya bana vahiy geldiği) gündür." (Müslim, Sıyâm 197, 198)

Hamd etmek şükür halinde olmak : “Allah için sizden bir şey isteyene verin, sizi davet edene icabet edin, size hediye verene karşılık verin. Karşılık verecek bir şey bulamazsanız, onun için dua edin.” (İbn Hanbel, II, 96)

Salavat getirmek : Ayet-i kerîmede buyrulur:

“Şüphesiz ki Allâh ve melekleri, Peygamber’e çokça salât ederler. Ey müminler! Siz de O’na salevât getirin ve tam bir teslimiyetle selâm verin!” (el-Ahzâb, 56)

Sadaka vermek : Fahr-i Kâinât Efendimiz, infâkı da yaşayarak tâlim etmekteydi. Bir keresinde;

“–Sadaka vermek, her Müslümanın vazifesidir.” buyurmuştu.

Ashâb-ı kiram;

“–Sadaka verecek bir şey bulamazsa?” dediler.

“–Amelelik yapar, hem kendisine faydalı olur, hem de tasadduk eder.” buyurdu.

“–Buna gücü yetmez (veya iş bulamaz) ise?” dediler.

“–Darda kalana, ihtiyaç sahibine yardım eder.” buyurdu.

“–Buna da gücü yetmezse?” dediler.

“–İyilik yapmayı tavsiye eder.” buyurdu.

“–Bunu da yapamazsa?” dediler.

“–Kötülük yapmaktan uzak durur. Bu da onun için sadakadır.” buyurdu. (Buhârî, Zekât, 30, Edeb, 33; Müslim, Zekât, 55)

Tüm insanların doğru yola ulaşması ve İslam'ın şereflenmesi adına duaların yapıldığı Rebiülevvel ayı ayların en şereflisi olarak anılır. Bir hacet ve isteği olan kimseler için ise bu hayırlı ayı Hacet Namazı kılarak değerlendirmelidir. Doğru yoldan ayrılmamak adına okunacak olan E'nam Suresi, Allah'ın rızasını kazanmak ve doğru yoldan asla ayrılmamak üzere okunan bir suredir. Rebiülevvel ayı içerisinde doğru yolu bulmak adına okunması önerilen suredir.

Kaynaklar:

İslam Ansiklopedisi

Hayat Yolu

Vuslat.org.tr