İmam Bakır (a.s) şöyle buyururlar: “İnsanın yüce kemale ulaşması üş şeyin gölgesinde gerçekleşir; dini anlamak ve tanımak, sağlam bir dirence sahip olmak ve musibet ve sorunların karşısında sabırlı olup yaşama dair konularda ve iktisadi işlerde ölçülü davranmak.”
Doğru ve istikrarlı bir iktisat insanın diğer alanlarda insani açıdan gelişme kabiliyetlerini hazırlar ve böyle bir iktisada sahip olmamak ise insanın diğer alanlardaki gelişim imkânlarının bozulmasına ve inanın layık olduğu arzu ve isteklerine kavuşmamasına sebep olur.
Gelişmiş günümüz dünyasında kanunların varlığı ve iktisadi konuda doğru kararlar alma bir toplumun geleceğini etkisi altına alabilir ve böylelikle bir toplumun manevi tekâmülü sağlanabildiği ölçüde ilerletilir ve tevhit düşüncesinin zemineleri hazırlanıp İslam toplumunun tabiatı korunur ve ahlakı ifsat eden şeylerle mücadele edilerek herkesin sağlıklı bir şekilde yaşaması temin edilebilir.
Diğer taraftan batı ve doğu sistemlerinin liderleri iktisadi yaşamı hedefleyerek bütün çabalarını daha iyi bir iktisadi yaşamı icat etmek için sarf etmektedirler zira mutluluğun sırrını, kendi devlet ve siyasi sistemlerinin başarılarını iktisat hedeflerine ulaşmakla özetlemektedirler. Kendi hükümetlerinin başarı ya da yenilgiye uğramasını bu meselenin halledilmesinde bilmektedirler.
Tüketim Olguları
Toplum çapında toplumsal tabakalaşmaları ortadan kaldırma, uzun süreli kapsamlı bir iktisat programı oluşturmanın yanında kısa süreli program ortaya koyma, İslami düşünceden ve ayet ve hadislerden yararlanarak iktisadi bir program çizme, iktisadi boyutta fıkıh hükümlerinden çıkarımda bulunma ve bilinçli düşünürlerden istifade ederek iktisadi doğru tefsir etme, hakiki anlamda sosyal adaletin gerçekleşmesi, toplum içinde tüketimi değişik yöntemlerle yönlendirme, zaruri olmayan eşyaların ithal edilmesine sınırlama getirme, iktisatta kanuni esasinin icra edilmesi, ilahi halife esasınca insani kerameti dikkate alma ve… gibi bir takım sorunların çözülmesi İslam toplumu iktisadını canlandırarak hızlandırabilir.
Tüketimi Yönlendirme ve Kontrol Etme
Tüketimi yönlendirip kontrol altına alma şu yollarla mümkün olabilir:
1- İnsanı doğru yöntemlere sürükleyecek olumlu eğilim ve istekleri icat etme. 2- Zaruri olmayan gereksinimlerin tüketilmesine karşı olumsuz tavır takınma. 3- Uyuşturucu ve alkol gibi tüketim kanunlarını sınırlama ve gerekli olmayan tüketimin önünü alma.4- Sağlıklı su temin etme gibi doğru tüketim olgusu kanununu oluşturma ya da benzin ve gaz gibi milli sermayeden doğru istifade etme. 5- Gerekli olmayan eşyaların üretiminin önünü alma. 6- Fert başına düşen milli geliri uyumlu hale getirme.7- Tüketim değeri sistemine dini hükümleri ve İslami emirleri hâkim kılma.
A) Gerekli Tüketim:
İnsani yaşamı devam ettirip bedensel ve ruhsal çeşitli hastalıklardan korunacak ölçüde tüketmek zaruridir ve İslam devleti bunu temin etmekle sorumludur.
Allah Teâlâ Kur’anda şöyle buyurmuştur: “Ey iman edenler Allah’ın size helal kıldığı şeyleri haram etmeyin ve helal ettiği şeylerde de ölçüyü aşmayın, gerçekten Allah ölçüyü aşanları sevmez…”
B) En Güzel Tüketim
Ölçü ve kanunları aşmadan Allah’ın nimetlerinden istifade edip ifrat ve terfide kaçmadan diğerlerin haklarını dikkate almak şeriat açısından övülmüştür. Bu anlamda Allah Teâlâ ayetlerini zikretmiş ve kendi nimetlerinden istifade etmeleri için insanları bu doğrultuda teşvik etmiştir. Allah Teala şöyle buyurur: “Allah’ın nimetlerinden yeyiniz, içiniz ve ona şükrediniz..”
C) Tüketilmesi Haram Olan Şeyler
İslam bizi bazı şeylerin tüketiminden sakındırmış ve bu şeylerin tüketimini bazen haram ve bazen mekruh saymıştır. Açık olarak haram olan şeyler domuz eti ve zehirleyici şeyler gibi insana zarar veren maddelerdir.
D) Tüketilmesi Mekruh Olan Şeyler
Din kardeşinin ihtiyaç içinde olmasına rağmen bir kimsenin tüketiminde alışılagelmiş ölçünün dışına çıkması mekruh ve yerilmiştir. Komşusu açken kendisi tok olan imandan uzaklaşmıştır. Din kardeşi çıplakken kendisi elbise giyen kimsenin Allah’a imanı yoktur.
380364
