O cisimlenmenin reddinde felsefi delillere dikkat çekerek şunları hatırlattı:
İlk delil bir bedende iki nefsin toplanması
Cisimlenme hakkında konuşan pek çok filozof ve konuşmacı bunu kabul etmediler ve şu delili gösterdiler. Bu delil, kanıtlardan biridir şöyleki cisimlenmenin olanaksız olduğu hakkında sunulan nedenlerden biridir ve onu bir şartlı kıyas olarak beyan edebiliriz.
İlk önsöz: Eğer insanın nefsi ölüm ile ayrıldığı bir bedenden diğer bedene geçerse iki nefs bir bedene ait olur.
Bu beyana bağlantılı olarak: Nefsin bedene girmesinin nedeni bedenin ona hazır olmasıdır ve bir beden hazır olunca bütün bilimsel ve pratik üstünlüklere hazır olan nefs hemen o bedene ait olur. Şimdi başka bedenden ayrılan bir nefs bu bedene girerse iki nefsin bir bedende olması gerekir: biri yeni gelen nefs ve öbürü ise başka bedenden ayrılan nefs.
İkinci önsöz: sonuç batıl ve gerçek dışıdır. İki nefsin bir bedende münasebeti imkansızdır; zira bunun için gerekli olan bir olanın fazlalaşmasıdır; çünkü insanın şahsiyeti nefsinedir ve iki nefsin münasebeti bir bedende iki şahsiyetin bir insan için olmasını gerektirir; bu esas üzerine bir varlığın, iki vücudu olacaktır bunun imkansızlığı gayet açıktır.
Netice: Sonucun iptaliyle mukaddime de batıl olur ve buna göre cisimlenme olanaksızdır.
İkinci delil Fiililiğin (Gerçekleştirilmişliğin) potansiyele dönüşmesi
Cisimlenmenin imkansızlığı için diğer delili bazı filozoflar veya mütekellimler göstermiştir ve onu fiililik ve potansiyel yada Fiililiğin potansiyele dönüşmesi
olarak adlandırabiliriz. Şöyle söylenebilir potansiyelin faaliyete geri dönüşü açık veya yaklaşık irticalen yazılmış ve konuşulmuş emirdir, burhan zikredilen anlaşılır ve apaçık kabul edilebilir.
İlk önsöz : Eğer nefs ölümden sonra başka bir bedene geçerse faaliyetten potansiyele dönüş lazımdır.
Bu beyana bağlantılı olarak: Her nefs ilk başta bağlı olduğu bedene ilmi ve ameli kemalatın toplanmasına nispeten, potansiyel kapsamı vardır. Nefs aynı beden gibi bir cisme ait hayatında potansiyel biçimden fiiliyete ve kemale ulaşır; ister fiiliyeti ve kemali saadette olsun ister bedbahtlıkta. Eğer nefs çıkışından sonra potansiyelden fiiliyete, başka bir bedene geçerse fiil biçiminde potansiyele geri dönmesi gerekir.
İkinci önsöz: Sonuç batıl ve gerçek dışıdır. Eylemin potansiyele dönüşü bir kaç yönden imkansızdır. İlk yönü, nefs özlü hareket sahibi ve yaratılmıştır, cahil alim olmasıyla zatında ve özünde değişiklik bulur ve zatın emri tekdüze ve muhalefet kabul etmezdir ve hiç tesadüfi,tabii veya iradeyle olan faktörler hareket halindeki zatı tahrik ederek yolundan geri döndüremez. Oysaki eylemin potansiyele geri dönüşü gericilik ve nefsin zatindeki hareketle karşıttır; bununla birlikte nefsin bağlılığı önceki bedendeydi başka bedene geçmesi imkansızdır.
İkinci yönü ise eğer eylem potansiyele dönerse bunun anlamı, fiilin potansiyele dönüş için güce sahip olması gerekir; örnek olarak eğer bir gencin ruhu yeni doğan bir çocuğu dönmek isterse –oysaki yeni doğanın ruhu genç olmak için potansiyellidir- bu gencin potansiyel fiili yeni doğandadır kesinlikle yeni doğan çocuk olma potansiyeline sahip olmalıdır. Bununla birlikte potansiyelin kendi potansiyeli olur ki buda yeni doğandadır.Genç ruhun fiiliyeti kendi potansiyeli için potansiyeldi ve bu mümkün değildir; zira bir şeyin potansiyelinin potansiyeli o şeyin kendi potansiyeli de olacaktır yani gencin ruhunun potansiyeli kendisi için olacaktır.Şöyleki genç fiiliyetinin kaynağında genç olma potansiyeline sahip olmalıdır bunun anlamı gençliğin bulunmayışıdır bununla birlikte hem gençtir hem genç değildir.
957198
