IQNA

Vatikan’daki elyazma Kur’an nüshaları

7:43 - August 31, 2025
Haber kodu: 3488747
IQNA - Vatikan Kütüphanesi bir Hristiyan kütüphanesi olmasına rağmen, İslam mirasının kütüphanede özel bir yeri vardır.

Al Arabiya Leaders sitesinin haberine göre, yüzyıllar boyunca Arapça yazmalar dünyanın farklı yerlerine farklı yollarla taşınmıştır. Dünyanın büyük kentlerindeki hiçbir kütüphane Arap mirasının bir parçasından yoksun değildir.

Bu yolla Arapça el yazmaları benzersiz bir şekilde çok büyük miktarda bilgiyi birçok dile yaymıştır.

Doğu el yazmalarının ilk koleksiyonu, 1441 yılında Floransa Konsili’nde Roma’daki Vatikan Kütüphanesi tarafından oluşturulmuştur. Bu yazmalar, konsil toplantılarına katılmak üzere İskenderiye ve Kudüs’ten gelen Doğulu din adamları tarafından getirilmiştir.

Daha sonra Floransa’da Medici yayınevinin açılmasıyla (1584) el yazması eserler geliştirildi.”Harflerin Yolu”  (2012) adlı kitabın yazarına göre, bu yayının ele geçirdiği ilk yazmalar, Süryani Patriği Athanasius Nimetullah’ın (ö. 1587) bağışladığı evrenin sırları, astronomi ve astroloji konulu yazmalardı.

Vatikan’daki elyazma Kur’an nüshaları

Giuseppe Caprotti ve Yemen el yazmaları

Giuseppe Caprotti, Yemen elyazmalarının İtalya’ya taşınmasında ve Monako Prensliği’ne ulaşmasında önemli rol oynamıştır. İtalya’daki Yemen elyazmalarının sayısının 3.300 olduğu tahmin edilmektedir. Caprotti 1885 yılında Yemen’in Hudeyde kentine geldi ve ardından Sana’ya yerleşti. Yaklaşık otuz yıl kadar orada ikamet etti ve bu süre zarfında çok sayıda Yemen el yazması eser toplayarak bunları gizlice İtalya’nın Milano kentine gönderdi. 60 koliden oluşan 1.800’den fazla ciltlik el yazması eser nakledildi.

1909 yılına gelindiğinde, Milano’daki Ambrosiana Kütüphanesi’ne Caprotti koleksiyonundan 1.610 Arapça el yazması taşınmıştı. 1914 yılında bu koleksiyondan 250 el yazması daha Senatör Luca Beltrami tarafından bu kütüphaneye aktarılmıştı. Böylece Ambrosiana Kütüphanesi, çoğu Güney Arap Yarımadası’ndan getirilen 2.040 el yazmasını bünyesinde barındırıyordu.

Vatikan Kütüphanesi

Vatikan Kütüphanesi, halka açık olmayan, insan bilgisinin en gizemli ve değerli hazinelerinden biridir. Binlerce el yazması, tarihi belge ve bazıları binlerce yıl öncesine dayanan değerli kitapların bulunduğu muhteşem bir yapı.

VAT olarak bilinen Vatikan Kütüphanesi, resmi olarak 1475 yılında kurulmuş olup Kütüphanede yaklaşık 75.000 el yazması ve 85.000 erken basılmış eser, bulunmaktadır.

Toplamda bir milyondan fazla kitaba evsahipliği yapmaktadır. Kütüphanede 2.217 Arapça el yazması eser bulunmaktadır.

Vatikan’daki elyazma Kur’an nüshaları

Vatikan Kütüphanesi’nden sonra  Milano kentinde bulunan Ambrosiana Kütüphanesi, 2.040 Arapça el yazması eserle, Arapça el yazmaları bakımından ikinci sırada yer almaktadır.

Roma’daki Linz Kütüphanesi, kataloglama verilerine göre 82 Arapça el yazması ve kütüphaneye eklenen 75 yeni el yazması olmak üzere, 63’ü Yemen el yazması olmak üzere, seçkin Arapça el yazmalarından oluşan bir hazineye ev sahipliği yapmaktadır.

Vatikan’daki elyazma Kur’an nüshaları

Vatikan Kütüphanesi’ndeki elyazma Kur’an-ı Kerimler

Bu kütüphanede korunan elyazmalarının çoğu Kur’an’ın bazı bölümleridir ve Kur’an’ın tamamını içermez. Bu kütüphanedeki Kur’an-ı Kerim el yazmaları, seçkin ve nadir eserler olarak kabul edilmekte olup, çeşitli ciltlerde toplam 144 nüshaya ulaşmaktadır. Roma’daki diğer kütüphanelerdeki Kur’an-ı Kerim el yazmalarının sayısı ise 71’dir.

Bu kütüphaneye ulaşan en önemli Kur’an el yazmaları Fas’tan gelenlerdir. Bunun yanısıra Sahra Altı Afrika, Arap Doğusu, Osmanlı İmparatorluğu, İran ve Hindistan’dan Kur'an-ı Kerim yazmaları da ulaşmıştır.

Fas el yazmalarını diğerlerinden ayıran şey, gösterişli, ustalıkla kopyalanmış ve çoğunlukla kağıt üzerine yazılmış olmalarıdır. Tunus’taki Zeytune Ulu Camii’nde de 1488 yılına dayanan, büyük boyutları ve yüksek kalitesiyle dikkat çeken, kağıt üzerine yazılmış bir Fas koleksiyonu da bulunmaktadır.

Bu elyazmaları arasında nesih hatla yazılmış, ancak yazarı ve istinsah tarihi bilinmeyen ilk iki sayfasında güzel tezhip ve süslemelemeler bulunan bir nüshada yer almaktadır.

Vatikan’daki elyazma Kur’an nüshaları

İkinci el yazma koleksiyonu, Roma kütüphanelerindeki sayısı 157’ye ulaşan Osmanlı dönemine ait Kur’an-ı Kerim’leri içermektedir. Bu koleksiyonu diğer Kur’an-ı Kerim’lerden ayıran genel özelliği, özel ve orta boy Kur’an-ı Kerimler olarak sınıflandırılmasıdır.

Üçüncü el yazma kolleksiyonu, çeşitli kaynaklardan Roma kütüphanelerine aktarılmıştır. Bunlar arasında Doğu ülkelerinden 12 adet, İran’dan 12 adet Kur’an-ı Kerim ve Sahra altı Afrika ülkelerinden Fas alfabesiyle yazılmış 4 adet Kur’an-ı Kerim bulunmaktadır.

Vatikan el yazması koleksiyonunda ayrıca, Giovanni Pico della Mirandola’ya ait ve 15. yüzyıl başlarına ait İbranice yazılmış bir Kur’an-ı Kerim el yazması da mevcuttur.

Kütüphanedeki diğer alyazmalar şunlardır:  Peygamber Hadisleri: Bu kitap, Peygamber’in hadislerini içeren bir Endülüs el yazmasıdır ve bir ders kitabı olduğu anlaşılmaktadır.

Vatikan’daki elyazma Kur’an nüshaları

El Envar El Muhammediye: Ebu’l-Hasan Abdullah el-Bekri’ye ait nüshanın istinsahçısı ve istinsah tarihi ve yeri bilinmemektedir.

Vatikan’daki elyazma Kur’an nüshaları

Ebu Hamid el-Gazali'ye ait Cevahiru’l-Kur’an ve Durreh

El-Kâfî fi’l-Fıkıh: Ebû Ömer bin Abdullah bin Muhammed bin Abdülbar en-Numîrî’nin eseri olup, içinde dua, abdest, zekât kitabı ve ... olmak üzere birkaç bölüm bulunmaktadır.

Kısas-ı Enbiyâ: Bu el yazması 5 bölümden oluşmaktadır ve Hz. İsmail (as) ve çocuklarıyla başlayıp Hz. Muhammed’in (s.a.v) hayat hikâyesine ve isminin Tevrat’ta ve peygamber kitaplarında geçmesine kadar uzanan peygamberlerin hayat hikâyelerini içermektedir.

Vatikan’daki elyazma Kur’an nüshaları

4284774

Etiketler: elyazmalar ، Kuranı Kerim ، vatikan ، İtalya ، Mushaf
captcha