Textes à traduire
Textes à traduire
حد و مرز شادی در اسلام-
مقدمه
هميشه با شركت در جشنها و مراسم ازدواج سوالی در ذهنم شكل می گرفت كه آيا نبايد نوع و كيفيت برگزاری جشنهای ما به عنوان يك مسلمان با غربی ها تفاوتی داشته باشد.بعضی از مسائل غلط و نادرست چنان در زندگی ما رخنه كرده است كه به يك نوع هنجار اجتماعی تبديل شده است و حتی جرات تغيير آنرا نداريم و به سادگی از كنار آنها می گذريم.چرا بايد مقدس ترين پيوند در اسلام با رقص و آهنگهای غربی همراه شده و عملا تداعی كننده يك باشگاه رقص اروپايی ـ آمريكايی باشد؟برای باسخ به چنين سوالی بر آن شدم تا نظر اسلام را كه دينی همه جانبه است و هيچ موضوع و مقوله ای را مسكوت نگذاشته درباره شادی جويا شوم.اينكه نظر اسلام درباره شادی چيست واينكه آيا اسلام حد و مرزی را برای ابراز شادی بيان كرده يا خير؟ در اين مقاله پاسخ داده خواهد شد. از دير باز شادی و نشاط جايگاه ويژه ای در زندگی انسانها داشته است.در فرهنگها و اديان گوناگون جشنها و مراسم ويژه ای برای شاد كردن افراد وجود داشته.
اسلام به عنوان يك دين فراگير و جامع ازاين موضوع غافل نبوده و برای نشاط پيروانش اهميت قائل شده است و مطابق با فطرت انسانی آنها برای شادی و نشاط فردی، خانوادگی و اجتماعی آنان دستورات و اعياد ويژه ای در نظرگرفته است.آيات وروايات گوناگون مبين اين مطلب مهم هستند. آنچه اسلام در تمام امور روی آن انگشت گذاشته است كرامت و فضيلت انسانی است. از نظر دين مبين اسلام انسان دارای دو بعد حيوانی و روحانی است. اگر در تمام جنبه های زندگی اقدامات و فعاليتهای ما باعث تقويت بعد روحانی شود از نظر اسلام قابل تاييد و مقبول است و بالعكس آن نفی می شود. با اين پيشگفتار كوتاه حال می پردازيم به ماهيت شادی از نظر اسلام و روانشناسی.
ماهيت شادی چيست؟
همه ما تاكنون در زندگی لحظات شادی را تجربه كرده ايم.ولی شايد تا به حال از چيستی آن سوال نكرده باشيم."احساسات – كه شادی-غم-خشم- نفرت و... از آن جمله است – حالتهای انفعالی نفس، در مقابل امور بيرونی است؛ انسان در مقابل چيزهای شادی آور شاد و در مقابل چيزهای اندوه آور غمگينمیگردد؛ از نظر لغوی شادی هم معنی كلماتی چون شادمانی، خوشحالی،بهج، بهجت، استبهاج، بشاشت، مسرت،.طرب، ارتياح، وجد، انبساط، سرور، فرح و سراء ميباشد.(لغتنامه دهخدا) در قرآن كريم از شادی با واژه "فرح"ياد شده و مجموعا حدود 21 بار با مفاهيم و الفاظ مختلف آمده است .در روانشناسی تعريف دقيق شادی عبارتست از غلبه بر خشم و از بين بردن رخوت و سستی در عزم و اراده و تصميم.روان شناس برجسته، ديويد مايرز، نويسنده كتاب «به دنبال شادكامى؛ چه كسى شاد است و چرا؟»، شادى را چنين تعريف مى كند:"حس خوشى؛ احساس اينكه زندگى، در كل به خوبى و خوشى ادامه مى يابد.""بر اساس تحقيقات روانشناسی عنصر شادی و رضايت مندی امری شخصی ـ تربيتی و به عبارتی اكتسابی است و اين خط بطلانی است بر باورهای رايج كه" شاد زيستن و رضايت خاطر" را صرفا در گرو هر چه بيشتر داشتن عناصری می دانند كه مستقل از فرديت، هويت و كيفيت روانی آدمهاست.به طور خلاصه مى توان گفت: هر انسانى مطابق جهان بينى و انديشه خويش، اگر به چيزهاى مورد علاقه اش برسد، در خود، حالتى احساس مى كند كه «شادى» نام دارد. به بيان ديگر، شادى، نبود نگرانى و اندوه در قلب و ذهن انسان است"(به نقل از سايت آفتاب) شادی به صورت مطلق،خوب يا بد نيست؛بلكه بايد بر اساس ملاكهای معين اخلاقی داوری و حكم نمود بر اين اساس شادی به دو نوع پسنديده و كاذب تقسيم می شود.
شادی پسنديده
در بسياری از موارد؛ اسلام در باره موضوعات نظر مطلق و قطعی صادر نكرده است و تنها توضيحی پيرامون چگونگی و كيفيت آنها داده است و در كل؛ احساسات به خاطر متغير بودن آن در افراد از آن دسته هستند.متغير به اين معنا كه ممكن است عاملی در فردی تنها باعث خوشحالی و لبخند شود اما در ديگری از حد اعتدال خارج شده به حركات غير معقول بينجامد كه هر كس بايد اينگونه موارد را در خود
شناسايی كرده و از آنها اجتناب كند. شادی در مجموع اگر كنترل شده در حد اعتدال منطقی و همراه با ياد خدا و سپاس باشد از نظر اسلام پسنديده است.آنچه آيات و روايات درباره شادی آمده است همه نوع پسنديده آنرا توصيه می كنند .اسلام دين مرزهاست ميان حق و باطل مرز باريكی است كه تشخيص آن برای عقول ناقص ما دشوار و در برخی موارد ناممكن است پس اگر علم و آگاهی دينی را در امور خود دخيل كنيم رفتارها و اعمال ما نيز از حد اعتدال و مطلوب خارج نخواهد شد.
شادی كاذب
شادی هايی كه همراه با نافرمانی خدا، آزار و اذيت ديگران، لهو و كارهای بيهوده و خطر آفرين هستند در زمره شاديهای كاذب و ناپسند قرار می گيرند.از نظر روانشناسی لبخند و رفتار خوشايندی را كه در مقابل يك مشتری يا مهمان ناخواسته از خود نمايان می كنيم نيز كاذب به شمار می روند.اصولا شادی های كاذب آنی، زود گذر و با نتايج ناخوشايند همراه هستند.امير مؤمنان، وضعيت غفلت زدگان دنيا را كه به شادیهای تخديری روی آورده و به آن دل خوش كردهاند،چنين توصيف میكند: "چه بسيار تنهايی عزيز و خوش آب و رنگی كه به كام زمين فرو رفتهاند، حال آنكه در دنيا با ناز و نعمت تغذيه میشدهاند و در دامن آبرو و شرف پرورش میيافتهاند، لحظههای اندوهگنانهشان را با تفريح درمان میكردند و هر گاه به مصيبتی دچار میآمدند به بی تفاوتی پناه میبردند، تا مبادا لحظة خرمی زندگی و بازی پوچ و سرگرمیشان را از دست بدهند. آری،درست در همان گرماگرم عيش و نوش و در فضای آن زندگی غفلت آلود كه دنيا و عاشق ناز پروردهاش به هم لبخند میزنند ناگهان روزگار با خار جان گزايش او را میگزد و در گردش روزان و شبان نيروهايش را در هم میشكند و هيولای مرگ از نزديك بر او خيره میشود." قرآن ضمن بيان عذابهای دوزخيان می فرمايد: ذلكم بما كنتم تفرحون فی الأرض بغير الحق و بما كنتم تمرحون، غافر / 75. "اينبهخاطر آناست كه به ناحق در زمين شادی می كرديد و از رویغرور و مستیبهخوشحالیمیپرداختيد" جالب اين كه در آخر آيه میفرمايد: (بما كنتمتمرحون) كه به معنایشادی به خاطر مطالب بیاساسيا شدّتفرحآمدهاستو شدتّ فرحمعمولاً از گناهو فساد سر در میآورد.بعضیاز شادیها به جهت همراهبودن با فساد و گناه، سرانجامبهذلّتو رسوايی شخصمیانجامد. حضرت علی (ع) می¬فرمايد: «من تلذذ بمعاصی الله اورثه الله ذلُاً» كسی كه از گناهان معاصی لذت ببرد خدا او را ذليل خواهد نمود. همچنين شادی قارون به خاطر مال و ثروت زياد كه در قرآن به آن اشاره شده از نوع مذموم آن شمرده شده است.
جايگاه شادی در اسلام
بر اساس آيات قرآنی و روايات؛ شادی يكی از ويژگيهای بارز مومنان و بهشتيان است پيامبر اسلام همواره تبسم بر لب داشتند و هيچگاه با صدای بلند و قهقه نخنديدند.نوع نگاه و طرز تلقی امروزی ما انسانها از شادی به گونه ايست كه آنرا نوعی تخدير كننده برای رهايی و فراموش كردن فشارها و استرس روزانه می دانيم.ولی از نظر اسلام اينچنين نيست شادی قلب تپنده زندگی است.امام رضا عليه السلام می فرمايند:"اوقات روز شما 4 بخش باشد بخشی برای تامين معاش بخشی برای معاشرت با برادران مورد اعتماد و كسانی كه شما را به عيب هايتان واقف می سازند و...بخشی را هم به تفريحات و لذايذ خود اختصاص دهيد و از مسرت و شادی ساعات تفريح نيرو بگيريد و از اين نيرو برای انجام وظائف استفاده كنيد.(بحارالانوار ص 321):از اين حديث می توان به جايگاه شادی در اسلام و تاثير مثبت و مفيد آن بر ساير جنبه های زندگی پی برد.بر خلاف نظر عده ای كه اسلام را دين غم و اندوه می دانند اسلام دين سر زندگی و نشاط است و اين نشاط در پيروان راستين اين دين كاملا مشهود و هويدااست.
حد و حدود شادی و نشاط در اسلام
آيا احساس شادی با تمام مزيتها و فوائدش بايد كنترل شود و برای آن حد و حدودی قائل بود؟از نظر اسلام اصل كنترل بايد در تمام شئونات زندگی رعايت شود يعنی اسلام يك زندگی افسار گسيخته و بی هدف را نفی می كند و همه انسانها را در چارچوب دين به زندگی متعادل و معنوی دعوت می كند.در اينكه همه انسانها در جستجوی شادی هستند شكی نيست اما گاه در ابراز شاديهای خود دچار افراط و تفريط هايی می شويم امروزه ابراز شادی های ما در جشنها و مهمانيها با گناهان بزرگی چون غيبت، تمسخر، شوخی های ركيك، رقص و موسيقی های مبتذل همراه است بطوری كه احساس می كنيم اگرمجلسی بدون اينها باشد شاد نخواهد بود، در واقع به نوعی مجالس خود را دين زدايی و امروزی كرده ايم.اگر فردی جرئت كند مجلسی مطابق با معيارهای اسلامی برگزار كند او را متحجر و عقب مانده ميدانيم.گرچه شادی از نيازهای اوليه انسان است، هر شادمانی و نشاطی مطلوب اسلام نيست.،هر كدام از اين موارد موجب غم و اندوه درونی در دنيا و حسرت و پشيمانی در آخرت است. آنچه اسلام آن را شادی می نامد و ضروری می داند، نشاط و شادمانی ای است كه با رعايت آداب و موازين اسلامی و شرعی به دست آمده باشد.امام صادق عليه السلام می فرمايند""نشاط و شادی در پرتو راضی بودن به رضای خدا و يقين به دست می آيد و اندوه و غم در شك و نا خوشنودی از مقدرات الهی حاصل می شود."
عوامل شادی
حتما تا به حال پس از شركت در جشنی مورد اين سوال اطرافيان خود قرار گرفته ايد كه آيا خوش گذشت؟ چه معيارهايی را برای پاسخ به اين سوال در نظر گرفته ايد؟خوشی از نظر شما چيست؟البته بسته به سن و فرهنگ افراد اين سوال ممكن است جوابهای گوناگونی داشته باشد ولی در كل چند مورد مشترك هستند:پذيرايی خوب با انواع غذاها،رقص و موسيقی، بودن دركنار دوستان و فاميل و خوش و بش با آنها. شايد تعدادعواملی كه امروزه باعث شادی ما می شوند از انگشتان دست هم فرا تر نرود و اين به خاطر نوع نگاه ما ومحدود كردن آن به چند عامل مادی زود گذرو جهل ما نسبت به اصل شادی است. دراكثر كتابها و مقالات روانشناسی پيرامون شادی اين چند منبع را مكررا به عنوان عواملی كه منجر به شادی می شوند ذكر كرده اند:خوردن، فعاليت های اجتماعی، رابطه جنسی، ورزش، موفقيت و تاييد اجتماعی، استفاده از مهارتها محيط و آب و هوا، تفريح و استراحت. اسلام تمام اين موارد را به عنوان منابعی كه به شادی البته از نوع زودگذر آن منتج می شود قبول دارد و پيرامون هر كدام دستوراتی نغز دارد و آنها را تحت كنترل دين در آورده است. اكثر ما انسانها كم و بيش از همه اين موارد در زندگی خويش برخورداريم ولی باز هم خلا نشاط و سرور درونی را احساس می كنيم.در اينجاست كه دين اهميت خود را نمايان می كند. اسلام علاوه بر اينها موارد ديگری را كه منجر به شادی و نشاط درونی و ماندگار تر می شود ذكر كرده است.من جمله: 1_ايمان الا إِنَّ أَوْلِیَاء اللّهِ لاَ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلاَ هُمْ یَحْزَنُونَ(سوره يونس آيه 62) "بدانيد به درستيكه براوليای خدا نه بيمى است و نه آنان اندوهگين مىشوند" 2_ احيای حق و از بين بردن باطل امام علی عليه السلام در نامه خود به عبدالله بن عباس می نويسد: پس بهترين چيزنزد تو در دنيا رسيدن به لذتها يا گرفتن انتقام نباشد بلكه هدف تو خاموش كردن باطل يا زنده كردن حق باشد. 3 _ پرهيز از گناه "هر روزی كه در آن گناه نشود عيد است"امام صادق عليه السلام 4_شاد كردن ديگران امام علی عليه السلام در اين باره فرمودند:ای كميل خانواده ات را فرمان ده كه روزها را در به دست آوردن بزرگواری و شبها را در رفع نياز خفتگان بكوشند.سوگند به خدايی كه تمام صدا ها را می شنود هر كس دلی را شاد كند خداوند از آن شادی لطفی برای او قرار دهد كه به هنگام مصيبت چون آب زلالی بر او باريدن گرفته و تلخی مصيبت را بزدايد چنان كه شتر غريبه را از چراگاه دور سازند"(نهج البلاغه-حكمت 257) 5_شادی به وقت اطاعت از خدا "شادی مومن به طاعت پروردگارش و غمش برگناه و عصيان اوست"امام علی عليه السلام(غررالحكم ودررالكلم ج 4ص 139) 6_گره گشايی امام كاظم عليه السلام در اين باره می فرمايند:"به درستی كه زير عرش سايه ای است كه ساكن نمی شود در آن مگر كسی كه كار خيری را برای برادر دينی اش انجام دهد يا گرفتاری او را رفع و يا قلبش را شاد نمايد."(بحارالانوار ج11ص569) 7_شادی در روزهای فرح معصومان و اعياد اسلامی در اين باره امام رضا عليه السلام به ربان بن شبيب می فرمايند:"اگر دوست داری به درجات عالی بهشت با ما باشی به حزن ما محزون و به شادی ما شاد باش."(بحارالانوارج44ص286) علاوه بر اين موارد اسلام استفاده از بوی خوش، پوشيدن لباسهای پاكيزه، تميز و مرتب بودن، مسواك زدن و بسياری ازعوامل ديگر را در شاد بودن موثر می داند.
نتيجه گيری
شادی را اگر يكی از نيازهای اوليه انسان ندانيم بايد جزء نيازهای ضروری وی تلقی كنيم.احساس شادی با تمام آثار مثبت و مفيدش اگر در راستای تعالی انسان تحت كنترل در نيايد ممكن است منجر به پيامدهای شوم دنيوی و اخروی گردد.شماری از عواملی را كه می تواند احساس نشاط را تقويت و يا ايجاد كند بر شمرديم ومی توانيم اينگونه نتيجه بگيريم كه نوع نگرش و جهان بينی انسانها به محيط و جهان پيرامون خويش تاثير بسزايی در برخورداری از شادی و نشاطی پايدار دارد.انسانی كه با عينك خداو دين او جهان پيرامون را می نگرد همه چيز حتی غمها و مشكلات را آسان و شادی آفرين می داند.
Les limites de la joie en Islam
Introduction
Aux cérémonies de fête et de mariage une question se présentait toujours dans ma tête : en tant que musulmans, le genre et la qualité de nos cérémonies de fête ne doivent pas différer de celles des occidentaux ? Certaines erreurs se sont tellement enracinées dans notre vie, qu’elles sont devenues une norme sociale. Nous n’osons même les changer et nous nous en passons facilement. En tant que événement le plus sacré en Islam, pourquoi le mariage doit être accompagné de danses et musiques occidentales et rappeler en pratique un club de danse européen ou américain ? Pour répondre à une telle question, j’ai décidé de m’informer sur le point de vue de l’Islam sur la joie, l’Islam qui, en tant qu’une religion tout azimut, n’a laissé aucun thème en suspense. Cet article va répondre à la question de savoir quelle est l’attitude de l’Islam face à la joie et s’il a déterminé des limites à l’expression de la joie. Depuis longtemps, la joie a une place privilégiée dans la vie des hommes. Différentes religions et cultures ont eu des fêtes et des cérémonies spéciales pour donner de la joie à leurs membres.
En tant qu’une grande religion universelle, l’Islam n’a pas négligé la joie, accordant de l’importance à la joie de ses disciples, prévoyant des prescriptions et des fêtes spéciales pour assurer la joie individuelle, familiale et sociale de ses disciples selon leur nature humaine. De nombreux versets et des traditions différentes le confirment. Ce qui est important en Islam, dans tous les domaines, c’est la dignité et la prééminence de l’homme. Du point de vue de l’Islam, l’homme dispose de deux dimensions animale et spirituelle. Si dans tous les domaines de la vie, nos actes et nos activités renforcent la dimension spirituelle, l’Islam l’approuve alors qu’il nie l’inverse. Après cette brève introduction, nous allons traiter la nature de la joie du point de vue de l’Islam et de la psychologie.
Quelle est la nature de la joie ?
Nous avons tous vécu des moments de joie, sans peut-être connaître vraiment sa nature. Les sentiments dont la joie, la tristesse, la colère, la haine… sont des manifestations passives de l’âme devant les choses extérieures. L’homme ressent de la joie, devant les choses joyeuses et de la tristesse, devant les choses tristes. La joie est synonyme des mots comme rire, sourire, épanouissement, éclatant, contentement, satisfaction, exclamation,… Dans le Saint Coran, la joie est exprimée par le terme « Farah », répété en somme 21 fois, sous différentes formes et expressions. En psychologie, la joie est définie comme un moyen de contrôler sa colère, d’éliminer sa faiblesse et sa torpeur en ce qui concerne la volonté, la détermination et la prise de décision. David Mayers, grand psychologue et auteur de « A la recherche du bonheur : qui est heureux et pourquoi ? » définit la joie de la manière suivante : « Le sentiment de joie, avoir le sentiment qu’au total la vie poursuit bel et bien son cours. » « D’après les recherches psychologiques, l’élément de la joie et de la satisfaction est une affaire personnelle et éducative et en d’autre terme, elle relève de l’acquisition et fait table rase des croyances en vogue qui considèrent qu’une vie joyeuse et satisfaisante ne dépend que des éléments indépendants de l’individu, de l’identité et de l’état moral des gens. En bref on peut dire que tout homme ressent de la « joie », s’il réalise tout ce qu’il aime, selon son idéologie et ses points de vue. En d’autres termes, la joie veut dire l’absence de l’inquiétude et de l’angoisse dans le cœur et dans l’esprit » (cité sur le site Aftâb). La joie n’est pas en soi bon ou mauvais, mais elle doit être jugée et évaluée d’après les critères moraux définis. La joie se divise ainsi en deux types : joie réelle et joie vaine.
Joie réelle
Dans la plupart des cas, l’Islam n’a pas offert un jugement absolu et catégorique sur les sujets, se contentant de fournir une explication sur leur qualité, y compris sur les sentiments, en raison de leur variation chez les personnes. Variable, parce qu’un même facteur peut créer un sentiment de joie chez une personne et la faire rire, alors qu’il peut faire sortir une autre personne de la modération et aboutir, chez elle, à des gestes illogiques qu’il faut identifier et éviter. Si la joie reste contrôlée et dans les limites de la modération logique et si elle est marquée par l’invocation de Dieu et la reconnaissance, elle constitue une joie réelle. L’Islam est la religion des frontières entre le faux et le vrai, une frontière difficile et dans certains cas impossible à discerner par nos raisons défectueuses. Alors si nous faisons entrer la science et les connaissances religieuses dans nos affaires, nos actes et nos comportements resteront dans les limites de la modération.
Joie vaine
Les joies qui sont le fruit de la désobéissance envers le Seigneur, du mauvais comportement envers les autres, des divertissements vains et dangereux sont considérés comme des joies puériles et déplorables. Du point de vue de la psychologie, le sourire et le comportement séant manifesté envers le client et un hôte non désiré sont également considéré comme faux. En principe les vaines joies sont provisoires, passagères et désagréables. L’émir des croyants, décrit dans ces mots, l’état des gens négligents qui préfèrent les joies passagères de ce monde : « Que de beaux corps chers qui se sont enfoncés dans la terre, alors que dans ce monde, ils étaient richement nourris, et élevés en plein honneur et bonheur. Ils remédiaient à leurs moments de tristesses, par le divertissement et à chaque fois qu’ils connaissaient un malheur, ils se réfugiaient dans l’indifférence pour ne pas perdre pour un seul moment, la joie de leur vie et de leur jeu puéril. Oui, au moment où ils étaient occupés par les plaisirs, et dans l’ambiance de cette vie de négligence qui appelait le monde et son amoureux choyé à se sourire, soudain, par ses épines gratteuses, le monde se met à les racler et à les épuiser durant les jours et les nuits. Le monstre de la mort les regarde de près, d’un air effronté. » En décrivant les tourments subis par les gens de l’enfer, le coran dit : «: ذلكم بما كنتم تفرحون فی الأرض بغير الحق و بما كنتم تمرحونVoilà pour ce dont vous exultiez sans droit, sur terre, ainsi que pour l’insolence que vous aviez. » (Pardonneur : 75) Il est intéressant de souligner que la fin du verset dit «بما كنتم تفرحون » qui signifie la joie pour des choses puériles ou la gravité de l’exultation qui conduit en général au péché et à la corruption. Certaines joies mènent au déshonneur et au scandale, parce qu’elles sont accompagnées de la corruption et du péché. L’Imam Ali (AS) dit : « من تلذذ بمعاصی الله اورثه الله ذلُاً Celui qui se réjouit des péchés, sera réduit à l’impuissance par Dieu. » De même, la joie de Coré, à cause de son immense fortune à laquelle fait allusion le coran est considérée comme déplorable.
Place de la joie en Islam
D’après les versets coraniques et les traditions, la joie est l’un des traits caractéristiques des croyants et des gens du paradis. Le Prophète de l’Islam avait toujours un sourire aux lèvres, cependant il n’avait jamais ri à voix haute. Aujourd’hui nous considérons la joie comme une espèce de stupéfiant pour nous libérer et pour oublier les pressions et les dépressions quotidiennes. Mais ce n’est pas vrai du point de vue de l’Islam. La joie est considérée comme un cœur qui assure la vie. L’Imam Reḍa (AS) dit : « Votre quotidien doit être divisé en 4 parties : une partie sera consacrée à gagner votre pain, une partie à fréquenter les frères en qui vous avez confiance et qui vous informent sur vos imperfections, une partie aux divertissements et aux plaisirs pour vous tirer de l’état de lassitude afin de pouvoir vous occuper de vos devoirs (Beharolanwâr, p.321). Cette tradition montre la place de la joie en Islam et son impact positif et constructif sur les autres dimensions de la vie. Contrairement à l’idée conçue par certains qui présentent l’Islam comme religion de la tristesse et de la mélancolie, il est celle de la vie et de l’épanouissement et ces traits se remarquent entièrement chez les vrais disciples de cette religion.
Les limites de la joie en Islam
Le sentiment de la joie doit-il être contrôlé et délimité, malgré tous ses avantages ? Du point de vue de l’Islam, le principe du contrôle doit être respecté dans tous les domaines de la vie, cela veut dire que l’Islam rejet une vie déchaînée et dépourvue d’objectif. Il appelle tous les hommes à avoir une vie équilibrée et spirituelle dans le cadre de la religion. Sans nul doute, tous les humains sont en quête de la joie, cependant on tombe parfois dans l’exagération dans les deux sens, en ce qui concerne l’expression de ses joies. De nos jours, la manifestation de la joie, dans les fêtes et les réceptions, est accompagnée par de graves péchés dont la médisance, la moquerie, les mauvaises plaisanteries, la danse et les musiques bas, au point à croire qu’en absence de ces derniers, les cérémonies ne seront joyeuses. En effet, nous avons, en quelque sorte, balayé la religion de nos réceptions pour les rendre plus modernes. Si on ose organiser une réception en conformité avec les normes islamiques, nous la considérons comme arriérée et pétrifiée. La joie fait partie des premiers besoins de l’homme, cependant toute joie n’est pas considérée comme acceptable en Islam. Chacun des défauts mentionnés apporte la tristesse et la mélancolie ici-bas et les regrets et des remords à l’au-delà. Ce qui est considéré par l’Islam comme joie et donc indispensable, c’est une joie dans le respect des règles et des normes islamiques et religieux. L’Imam Sâdeq (AS) dit : «La joie s’obtient grâce au sentiment de la paix envers Dieu et à la certitude, et l’angoisse et la tristesse sont les fruits des doutes et de l’insatisfaction envers la volonté divine. »
Facteurs de la joie
« Ça vous a plu ? » c’est sans nul doute, la question que votre entourage vous a posé, après avoir participé à une fête. Quels sont les critères jouant leur rôle dans la réponse que vous donnerez à cette question ? A votre avis, qu’est-ce que c’est que le plaisir ? Certes, cette question reçoit des réponses variées suivant l’âge et la culture des personnes. Cependant il y a en général des cas communs : être servi par toute sorte de plats, la danse et la musique, rencontrer les amis et les proches et causer avec eux. Les éléments qui assurent aujourd’hui notre joie, ne dépassent peut-être pas le nombre des doigts d’une main, et cela en raison de notre regard qui est limité à quelques facteurs matériels et passagers et de notre ignorance par rapport à la vraie joie. Dans la plupart des livres et des articles sur la psychologie de la joie, ces cas sont en général cités comme facteurs se trouvant à l’origine de la joie : manger, avoir des activités sociales, des relations sexuelles, le sport, le succès et l’approbation sociale, les compétences, le milieu et l’environnement, la récréation et le repos. L’Islam admet tous ces cas comme sources procurant la joie provisoire et offre de bonnes prescriptions pour chacun d’eux afin de les placer sous contrôle de la religion. La plupart des hommes jouissent plus ou moins de toutes ces joies, cependant la joie intérieure leur manque. C’est là que l’importance de la religion se ressent. L’Islam mentionne outre ces cas, ceux qui assurent une joie intérieure et plus durable. Par exemple : 1. La foi : الا إِنَّ أَوْلِیَاء اللّهِ لاَ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلاَ هُمْ یَحْزَنُونَ Quant aux amis de Dieu n’est-ce pas, point de crainte sur eux, en vérité, et point ne seront affligés. (Jonas : 62) 2. Instauration du vrai et élimination du faux : L’Imam Ali (AS) écrit dans sa lettre à Abdullah ibn Abbas : « Alors, parvenir aux plaisirs ou la vengeance ne doivent pas être la meilleure chose au monde pour toi, mais tu dois avoir pour but d’éteindre le faux et de réaliser le vrai. 3. Eviter les péchés : « Le jour où il n’existe pas de péché est le jour de fête » (Imam Sâdeq AS). 4. Procurer de la joie aux autres : l’Imam Ali (AS) dit à ce propos : « O Komeyl, recommande à ta famille de passer les jours à se procurer en honneur et les nuits à répondre aux besoins des ensommeillés. Je le jure par le Seigneur qui entend toutes les voix, quiconque donne de la joie à un autre, Dieu en fera un nuage de grâce qui pleuvra sur lui comme une eau limpide en temps de détresse pour lui ôter l’amertume de la douleur, comme si un chameau étranger est chassé du pâturage. » (Nahjolbalâgheh : maxime 257) 5. La joie en temps d’obéissance à Dieu est la joie du croyant qui obéirait à son Seigneur et son angoisse après le péché et la désobéissance. (Imam Ali AS : Ghararolhekam wa Dararolkalam, vol. 4, p. 139) 6. Régler les problèmes : l’Imam Kathem (AS) dit : « En effet, il existe au-dessous de l’empyrée, un ombre où ne s’installe que celui qui a accompli une œuvre pie pour son frère de religion ou qui a réglé son problème ou qui l’a rendu joyeux ». (Beharolanwâr, vol. 11, p. 569) 7. Joie aux moments de joie des saints et dans les fêtes islamiques. L’Imam Reḍa (AS) dit à Rabân ibn Chobayb : « Si tu veux être avec nous aux hauts degrés du paradis, accompagne-nous dans nos tristesses et nos joies. » (Beharolanwâr, vol. 44, p. 286) Outre tous ces cas, l’Islam propose l’usage des parfums, mettre des vêtements purs, propres et arrangés, se brosser les dents, etc. comme facteurs procurant de la joie.
Résultat
Même si la joie n’est pas considérée comme l’un des premiers besoins de l’homme, elle fait partie de ses besoins indispensables. Le sentiment de joie, en dépit de tous ses effets positifs et constructifs, aura de néfastes conséquences ici-bas et dans l’au-delà, si elle n’est pas maîtrisée dans le sens de l’élévation de l’homme. Nous avons mentionné plusieurs facteurs qui peuvent renforcer le sentiment de gaieté ou le créer. Nous pouvons donc conclure que le type de vision qu’ont les hommes par rapport à leur environnement et au monde qui les entoure, joue un rôle important dans leur sentiment de joie et de vivacité durable. L’homme qui regarde le monde qui l’entoure à travers les lunettes de Dieu et de sa religion, trouve tout, même les tristesses et les problèmes comme faciles à résoudre et joyeux.
-**********************
آيا اسلام دين گريه و عزاداری است؟
________________________________________
خنده ترشح هورمونی به نام آندروفين را زيادتر می كند و اين ماده كُشنده دردهاست. آندروفين مشابه مرفين است كه در بدن ساخته می شود. مقدار اين ماده در خون هنگام ورزش يا فعاليت های نشاط آور بالا می رود .
شايد شما هم اين سؤال و شبهه را بارها شنيده باشيد كه اسلام و مسلمانان بيشتر طرفدار گريه و عزا و سياهی و سوگواری اند تا شادی و خنده! كم نيستند افرادی كه می گويند و گمان می كنند كه عبوس بودن ما جدّی برخورد كردن، ترك خنده و شوخی و شادی، خشك و انعطاف ناپذير نبودن را از مشخصه های افراد به اصطلاح متدين می باشد. نوجوانی می گفت: مساجد هميشه جای عزا و سوگواری بوده و هست. همه چيز در مساجد كه محل اجتماع نمازگزاران است سياه است. در و ديوار و پرچم و چای و خرما و لباس نمازگزاران.
________________________________________
در اين نوشتار، به اختصار به سئوال و شبهه فوق پاسخ می دهيم:
1. برخی از مدعيان مقدمه مذكور به اين آيه شريفه اشاره می كنند كه: «فليضحكوا قليل و ليبكوا كثيراً جزاءً بما كانوا يكسبون»(سوره توبه/81 و 82)؛ پس برای آنچه كسب می كردند بايد كم بخندند و بسيار گريه كنند.
پاسخ مختصره: آيات ياد شده، محك رويكرد كلی برای همه مسلمانان نيست. اين آيات درباره كسانی است كه فراخوان رسول گرامی اسلام(صلی الله عليه و آله) را برای اعزام به جبهه های جنگ و جهاد عليه دشمنان اسلام و مسلمين لبيك نگفته و به بهانه های مختلف از همراهی رسول خدا طفره رفته و به زندگی روزمره و حقير خود ادامه دادند. رسول خدا (صلی الله عليه و آله) خطاب به آنان فرمود: از اين پس شما بيشتر می گرييد و كمتر می خنديد.
2.نكته اساسی اين است كه شادی و خنده از جمله نيازهای مهم روانی و حياتی انسان بوده آثار و بركات بسيار مهمی را در ذهن و زندگی انسان داشته و دارد، كه اشاره ای فهرست وار به آنها خالی از لطف نخواهد بود.
هنگام خنده 15 ماهيچه صورت به حركت در می آيند.
قدرت دفاعی بدن افزايش می يابد.
ضربان قلب بيشتر می شود. اكسيژن گيری مغز افزايش می يابد لذا احساس آرامش بيشتری حاصل می شود.
نوعی ورزش به شمار می آيد. 1 دقيقه خنده برابر 40 مرتبه نفس كشيدن و معادل 45 دقيقه ورزش است.
در كنترل فشار خون نقش دارد. خطر بيماری قلبی را كاهش می دهد. اشتها را زياد می كند. هضم غذا را افزايش می دهد.
ريه ها پر از هوا شده و جرم گيری می شوند. كبد مواد زايد را بيرون می ريزد. پوست شاداب می شود.
قدرت يادگيری را افزايش می دهد.
فراموش نكنيم كه همه جمعه ها عيد مسلمين، همه روزهای ولادت معصومين عليه السلام، همه لحظات و حالات ملكوتی در زمان نماز و افطار و همه روزهايی كه در آن گناه صورت نگيرد عيد است و عيد با شادی و خنده و شادابی همراه است
خنده ترشح هورمونی به نام آندروفين را زيادتر می كند و اين ماده كُشنده دردهاست. آندروفين مشابه مرفين است كه در بدن ساخته می شود. مقدار اين ماده در خون هنگام ورزش يا فعاليت های نشاط آور بالا می رود.خنده موجب تقويت روابط اجتماعی و اعتماد به نفس می شود.
درگيری را كمتر، صميميت و نفوذ در ديگران را بيشتر می كند.
با توجه به آثار جسمی، روحی، روانی و اجتماعی موثر و مفيدی كه خنده و شادی دارد، و با تأكيد بر اين مهم كه اسلام با هر آنچه در مسير رشد و بالندگی انسان مفيد باشد را مورد تأييد و تصويب و تشويق قرار می دهد. اين نتيجه مهم حاصل می شود كه اسلام و آموزه های معصومين عليهم السلام، نه تنها با خنده و شادی مخالف نيست بلكه آن را به عنوان يكی از ضروريات حياتی زندگی بشر مورد تاييد قرار داده اند.
3. چه كسی می تواند درباره اسلام بگويد، اسلام دين غم و اندوه و گريه و زاری و بی نشاطی است. درست به عكس است. اسلام دين نشاط است. (شهيد دكتر بهشتی )
4. فراموش نكنيم كه همه جمعه ها عيد مسلمين، همه روزهای ولادت معصومين عليهم السلام، همه لحظات و حالات ملكوتی در زمان نماز و افطار و همه روزهايی كه در آن گناه صورت نگيرد عيد است و عيد با شادی و خنده و شادابی همراه است. اينكه می گوييم رسول گرامی اسلام صلی الله عليه و آله همواره تبسم بر لبان مباركشان نقش می بست و اينكه در قرآن می خوانيم افراد پرهيزگار و صالح نه می ترسند و نه غمگين و اندوهگين می شوند (اعراف/35)، اسناد معتبری است بر مدعای فوق.
5. اين نكته مهم و كليدی نبايد مورد غفلت واقع شود كه: خنده و شادی با توجه و عنايت به مكان و زمان، مديريت می شود. بديهی است به هنگام حزن و اندوه برادران دينی خنده و شادی، نوعی حماقت و نادانی است. خنده نبايد موجب تحقير و تمسخر ديگران و يا محصول گناه و لهو و لعب باشد.
6.خنده و شادی زمانی پايدار و خداپسندانه است كه پيامد زخارف و مظاهر دنيا و دنياپرستی نباشد. مبنای خنده و شادی اگر ماندنی باشند، خنده نيز پايدار و ماندگار و توأم با اعتدال، وگرنه زودگذر و ناپايدار و خروج از اعتدال خواهد بود.
Islam est-il la religion de larmes et de deuil ?
Le rire augmente le niveau de l’endorphine, hormone qui anéantit les douleurs. L’endorphine se produit dans le corps et est semblable à la morphine. La quantité de l’endorphine hausse dans le sang durant les activités sportives ou joyeuses.
Vous avez peut-être entendu que l’Islam est pour le deuil et les pleurs et que les musulmans sont favorables aux larmes, au deuil et aux funérailles plutôt qu’à la joie et aux rires. Beaucoup croient et disent que la morosité, l’attitude sérieuse, le manque de rire, de plaisanterie et de joie, la rigueur et l’inflexibilité sont les traits caractéristiques des gens de foi. Un adolescent disait : « Les mosquées ont toujours été et sont les lieux des cérémonies de deuil. Tout est noir dans les mosquées où se réunissent les fidèles : les murs, les drapeaux, le thé, les dattes et les habits des fidèles. »
Dans ce qui suit, nous allons brièvement répondre à cette critique.
1. Certains qui sont d’accord à ce point mentionnent le verset 82 de la sainte sourate « Désaveu » qui dit : «فليضحكوا قليل و ليبكوا كثيراً جزاءً بما كانوا يكسبون»Et bien, qu’ils rient moins et pleurent plus, en récompense de ce qu’ils s’acquièrent ! »
Brève réponse : Le verset cité ne peut définir le comportement de tous les musulmans en général. Il porte sur ceux qui se sont abstenus d’obéir à l’appel du Noble Prophète (SAWA) pour se présenter sur les champs de bataille et de faire la guerre contre les ennemis de l’Islam et des musulmans, et qui, en alléguant différents prétexte, n’ont pas accompagné le Prophète de Dieu pour s’occuper de leur modeste vie quotidienne. Le Prophète de Dieu (SAWA) leur a dit : « Désormais vous pleurerez plus et vous rirez moins. »
2. Un point important c’est que le rire et la joie comptent parmi les plus importants besoins psychologiques et vitaux de l’homme. Ils exercent de très importants effets sur la mentalité et sur la vie de l’homme, effets que nous citerons en bref ci-après.
En riant, une quinzaine de muscles faciaux commencent à mouvoir.
Le potentiel défensif du corps s’accroît.
Les battements du cœur augmentent. Le cerveau prend plus d’oxygène, alors l’individu ressent plus de calme.
Le rire représente une activité sportive. Rire pendant une minute est égal à 40 respirations ou 45 minutes de sport.
Le rire joue un rôle dans le contrôle de la tension artérielle. Il réduit le risque des maladies cardiaques, augmente l’appétit et contribue à la digestion.
Les poumons se remplissent d’air et se purifient. Le foie perd ses déchets. La peau retrouve sa fraîcheur et son éclat. Les facultés de l’apprentissage se renforcent.
N’oublions pas que tous les vendredis sont des jours de fête pour les musulmans. Tous les jours anniversaires des imams (AS), tous les moments où on vit un état spirituel, pendant les prières, la rupture du jeûne, et tous les jours où il n’existe pas de péché sont considérés comme jours de fête, de joie et de rire.
Le rire augmente le niveau de l’endorphine, hormone qui anéantit les douleurs. L’endorphine se produit dans le corps et est semblable à la morphine. La quantité d’endorphine hausse dans le sang durant les activités sportives ou joyeuses. Le rire renforce les relations sociales et la confiance en soi.
Il réduit les hostilités, et renforce l’amitié et l’influence sur les autres.
Vue les effets importants et constructifs du rire et de la joie sur le corps, l’esprit et les relations sociales, et puisque l’Islam approuve et encourage tout ce qui favorise le développement de l’homme, il s’ensuit que non seulement l’Islam et les enseignements des saints (AS) sont en conformité avec la joie et le rire, mais qu’ils les considèrent comme une nécessité vitale pour la vie humaine.
3. Qui peut dire de l’Islam qu’il est la religion de la tristesse, de l’ennui, des pleurs, et de la mélancolie. Tout au contraire, l’Islam est la religion de la gaieté. (Martyr Behechty)
4. N’oublions pas que tous les vendredis sont les jours de fête pour les musulmans. Tous les jours anniversaires des saints (AS), tous les moments et états spirituels que le musulman vit durant la prière, au moment de la rupture du jeûne et tous les jours où il ne commet pas de péché sont considérés comme jour de fête et ces jours sont emplis de joie, de rire et de gaieté. Quand nous disons que le Noble Prophète de l’Islam (SAWA) avait toujours un sourire sur ses lèvres bénies et quand nous lisons dans le coran que « Quiconque se comportera en piété et se réformera, sur eux nulle crainte, et point ne seront affligés » (Les limbes : 35), ce sont des documents bien fondés qui confirment cela.
5. Ne négligeons pas ce point clé et important que la joie doit être gérée compte tenu du temps et du lieu. Il est évident que rire au moment où nos coreligionnaires sont en détresse, fait preuve d’inintelligence et d’ignorance. Le rire ne doit pas engendrer le sentiment du mépris chez les autres ou viser au péché ou à la démoralisation.
6. La joie est permanente et plaît à Dieu, si elle n’est pas le fruit de la vanité et une manifestation de l’amour pour le monde et les biens matériels. Si elle a une base inaltérable, elle restera pour toujours et se conjuguera avec la modération, sinon elle ne sera que passagère et dépassera les mesures.
مقدمه
هميشه با شركت در جشنها و مراسم ازدواج سوالی در ذهنم شكل می گرفت كه آيا نبايد نوع و كيفيت برگزاری جشنهای ما به عنوان يك مسلمان با غربی ها تفاوتی داشته باشد.بعضی از مسائل غلط و نادرست چنان در زندگی ما رخنه كرده است كه به يك نوع هنجار اجتماعی تبديل شده است و حتی جرات تغيير آنرا نداريم و به سادگی از كنار آنها می گذريم.چرا بايد مقدس ترين پيوند در اسلام با رقص و آهنگهای غربی همراه شده و عملا تداعی كننده يك باشگاه رقص اروپايی ـ آمريكايی باشد؟برای باسخ به چنين سوالی بر آن شدم تا نظر اسلام را كه دينی همه جانبه است و هيچ موضوع و مقوله ای را مسكوت نگذاشته درباره شادی جويا شوم.اينكه نظر اسلام درباره شادی چيست واينكه آيا اسلام حد و مرزی را برای ابراز شادی بيان كرده يا خير؟ در اين مقاله پاسخ داده خواهد شد. از دير باز شادی و نشاط جايگاه ويژه ای در زندگی انسانها داشته است.در فرهنگها و اديان گوناگون جشنها و مراسم ويژه ای برای شاد كردن افراد وجود داشته.
اسلام به عنوان يك دين فراگير و جامع ازاين موضوع غافل نبوده و برای نشاط پيروانش اهميت قائل شده است و مطابق با فطرت انسانی آنها برای شادی و نشاط فردی، خانوادگی و اجتماعی آنان دستورات و اعياد ويژه ای در نظرگرفته است.آيات وروايات گوناگون مبين اين مطلب مهم هستند. آنچه اسلام در تمام امور روی آن انگشت گذاشته است كرامت و فضيلت انسانی است. از نظر دين مبين اسلام انسان دارای دو بعد حيوانی و روحانی است. اگر در تمام جنبه های زندگی اقدامات و فعاليتهای ما باعث تقويت بعد روحانی شود از نظر اسلام قابل تاييد و مقبول است و بالعكس آن نفی می شود. با اين پيشگفتار كوتاه حال می پردازيم به ماهيت شادی از نظر اسلام و روانشناسی.
ماهيت شادی چيست؟
همه ما تاكنون در زندگی لحظات شادی را تجربه كرده ايم.ولی شايد تا به حال از چيستی آن سوال نكرده باشيم."احساسات – كه شادی-غم-خشم- نفرت و... از آن جمله است – حالتهای انفعالی نفس، در مقابل امور بيرونی است؛ انسان در مقابل چيزهای شادی آور شاد و در مقابل چيزهای اندوه آور غمگينمیگردد؛ از نظر لغوی شادی هم معنی كلماتی چون شادمانی، خوشحالی،بهج، بهجت، استبهاج، بشاشت، مسرت،.طرب، ارتياح، وجد، انبساط، سرور، فرح و سراء ميباشد.(لغتنامه دهخدا) در قرآن كريم از شادی با واژه "فرح"ياد شده و مجموعا حدود 21 بار با مفاهيم و الفاظ مختلف آمده است .در روانشناسی تعريف دقيق شادی عبارتست از غلبه بر خشم و از بين بردن رخوت و سستی در عزم و اراده و تصميم.روان شناس برجسته، ديويد مايرز، نويسنده كتاب «به دنبال شادكامى؛ چه كسى شاد است و چرا؟»، شادى را چنين تعريف مى كند:"حس خوشى؛ احساس اينكه زندگى، در كل به خوبى و خوشى ادامه مى يابد.""بر اساس تحقيقات روانشناسی عنصر شادی و رضايت مندی امری شخصی ـ تربيتی و به عبارتی اكتسابی است و اين خط بطلانی است بر باورهای رايج كه" شاد زيستن و رضايت خاطر" را صرفا در گرو هر چه بيشتر داشتن عناصری می دانند كه مستقل از فرديت، هويت و كيفيت روانی آدمهاست.به طور خلاصه مى توان گفت: هر انسانى مطابق جهان بينى و انديشه خويش، اگر به چيزهاى مورد علاقه اش برسد، در خود، حالتى احساس مى كند كه «شادى» نام دارد. به بيان ديگر، شادى، نبود نگرانى و اندوه در قلب و ذهن انسان است"(به نقل از سايت آفتاب) شادی به صورت مطلق،خوب يا بد نيست؛بلكه بايد بر اساس ملاكهای معين اخلاقی داوری و حكم نمود بر اين اساس شادی به دو نوع پسنديده و كاذب تقسيم می شود.
شادی پسنديده
در بسياری از موارد؛ اسلام در باره موضوعات نظر مطلق و قطعی صادر نكرده است و تنها توضيحی پيرامون چگونگی و كيفيت آنها داده است و در كل؛ احساسات به خاطر متغير بودن آن در افراد از آن دسته هستند.متغير به اين معنا كه ممكن است عاملی در فردی تنها باعث خوشحالی و لبخند شود اما در ديگری از حد اعتدال خارج شده به حركات غير معقول بينجامد كه هر كس بايد اينگونه موارد را در خود
شناسايی كرده و از آنها اجتناب كند. شادی در مجموع اگر كنترل شده در حد اعتدال منطقی و همراه با ياد خدا و سپاس باشد از نظر اسلام پسنديده است.آنچه آيات و روايات درباره شادی آمده است همه نوع پسنديده آنرا توصيه می كنند .اسلام دين مرزهاست ميان حق و باطل مرز باريكی است كه تشخيص آن برای عقول ناقص ما دشوار و در برخی موارد ناممكن است پس اگر علم و آگاهی دينی را در امور خود دخيل كنيم رفتارها و اعمال ما نيز از حد اعتدال و مطلوب خارج نخواهد شد.
شادی كاذب
شادی هايی كه همراه با نافرمانی خدا، آزار و اذيت ديگران، لهو و كارهای بيهوده و خطر آفرين هستند در زمره شاديهای كاذب و ناپسند قرار می گيرند.از نظر روانشناسی لبخند و رفتار خوشايندی را كه در مقابل يك مشتری يا مهمان ناخواسته از خود نمايان می كنيم نيز كاذب به شمار می روند.اصولا شادی های كاذب آنی، زود گذر و با نتايج ناخوشايند همراه هستند.امير مؤمنان، وضعيت غفلت زدگان دنيا را كه به شادیهای تخديری روی آورده و به آن دل خوش كردهاند،چنين توصيف میكند: "چه بسيار تنهايی عزيز و خوش آب و رنگی كه به كام زمين فرو رفتهاند، حال آنكه در دنيا با ناز و نعمت تغذيه میشدهاند و در دامن آبرو و شرف پرورش میيافتهاند، لحظههای اندوهگنانهشان را با تفريح درمان میكردند و هر گاه به مصيبتی دچار میآمدند به بی تفاوتی پناه میبردند، تا مبادا لحظة خرمی زندگی و بازی پوچ و سرگرمیشان را از دست بدهند. آری،درست در همان گرماگرم عيش و نوش و در فضای آن زندگی غفلت آلود كه دنيا و عاشق ناز پروردهاش به هم لبخند میزنند ناگهان روزگار با خار جان گزايش او را میگزد و در گردش روزان و شبان نيروهايش را در هم میشكند و هيولای مرگ از نزديك بر او خيره میشود." قرآن ضمن بيان عذابهای دوزخيان می فرمايد: ذلكم بما كنتم تفرحون فی الأرض بغير الحق و بما كنتم تمرحون، غافر / 75. "اينبهخاطر آناست كه به ناحق در زمين شادی می كرديد و از رویغرور و مستیبهخوشحالیمیپرداختيد" جالب اين كه در آخر آيه میفرمايد: (بما كنتمتمرحون) كه به معنایشادی به خاطر مطالب بیاساسيا شدّتفرحآمدهاستو شدتّ فرحمعمولاً از گناهو فساد سر در میآورد.بعضیاز شادیها به جهت همراهبودن با فساد و گناه، سرانجامبهذلّتو رسوايی شخصمیانجامد. حضرت علی (ع) می¬فرمايد: «من تلذذ بمعاصی الله اورثه الله ذلُاً» كسی كه از گناهان معاصی لذت ببرد خدا او را ذليل خواهد نمود. همچنين شادی قارون به خاطر مال و ثروت زياد كه در قرآن به آن اشاره شده از نوع مذموم آن شمرده شده است.
جايگاه شادی در اسلام
بر اساس آيات قرآنی و روايات؛ شادی يكی از ويژگيهای بارز مومنان و بهشتيان است پيامبر اسلام همواره تبسم بر لب داشتند و هيچگاه با صدای بلند و قهقه نخنديدند.نوع نگاه و طرز تلقی امروزی ما انسانها از شادی به گونه ايست كه آنرا نوعی تخدير كننده برای رهايی و فراموش كردن فشارها و استرس روزانه می دانيم.ولی از نظر اسلام اينچنين نيست شادی قلب تپنده زندگی است.امام رضا عليه السلام می فرمايند:"اوقات روز شما 4 بخش باشد بخشی برای تامين معاش بخشی برای معاشرت با برادران مورد اعتماد و كسانی كه شما را به عيب هايتان واقف می سازند و...بخشی را هم به تفريحات و لذايذ خود اختصاص دهيد و از مسرت و شادی ساعات تفريح نيرو بگيريد و از اين نيرو برای انجام وظائف استفاده كنيد.(بحارالانوار ص 321):از اين حديث می توان به جايگاه شادی در اسلام و تاثير مثبت و مفيد آن بر ساير جنبه های زندگی پی برد.بر خلاف نظر عده ای كه اسلام را دين غم و اندوه می دانند اسلام دين سر زندگی و نشاط است و اين نشاط در پيروان راستين اين دين كاملا مشهود و هويدااست.
حد و حدود شادی و نشاط در اسلام
آيا احساس شادی با تمام مزيتها و فوائدش بايد كنترل شود و برای آن حد و حدودی قائل بود؟از نظر اسلام اصل كنترل بايد در تمام شئونات زندگی رعايت شود يعنی اسلام يك زندگی افسار گسيخته و بی هدف را نفی می كند و همه انسانها را در چارچوب دين به زندگی متعادل و معنوی دعوت می كند.در اينكه همه انسانها در جستجوی شادی هستند شكی نيست اما گاه در ابراز شاديهای خود دچار افراط و تفريط هايی می شويم امروزه ابراز شادی های ما در جشنها و مهمانيها با گناهان بزرگی چون غيبت، تمسخر، شوخی های ركيك، رقص و موسيقی های مبتذل همراه است بطوری كه احساس می كنيم اگرمجلسی بدون اينها باشد شاد نخواهد بود، در واقع به نوعی مجالس خود را دين زدايی و امروزی كرده ايم.اگر فردی جرئت كند مجلسی مطابق با معيارهای اسلامی برگزار كند او را متحجر و عقب مانده ميدانيم.گرچه شادی از نيازهای اوليه انسان است، هر شادمانی و نشاطی مطلوب اسلام نيست.،هر كدام از اين موارد موجب غم و اندوه درونی در دنيا و حسرت و پشيمانی در آخرت است. آنچه اسلام آن را شادی می نامد و ضروری می داند، نشاط و شادمانی ای است كه با رعايت آداب و موازين اسلامی و شرعی به دست آمده باشد.امام صادق عليه السلام می فرمايند""نشاط و شادی در پرتو راضی بودن به رضای خدا و يقين به دست می آيد و اندوه و غم در شك و نا خوشنودی از مقدرات الهی حاصل می شود."
عوامل شادی
حتما تا به حال پس از شركت در جشنی مورد اين سوال اطرافيان خود قرار گرفته ايد كه آيا خوش گذشت؟ چه معيارهايی را برای پاسخ به اين سوال در نظر گرفته ايد؟خوشی از نظر شما چيست؟البته بسته به سن و فرهنگ افراد اين سوال ممكن است جوابهای گوناگونی داشته باشد ولی در كل چند مورد مشترك هستند:پذيرايی خوب با انواع غذاها،رقص و موسيقی، بودن دركنار دوستان و فاميل و خوش و بش با آنها. شايد تعدادعواملی كه امروزه باعث شادی ما می شوند از انگشتان دست هم فرا تر نرود و اين به خاطر نوع نگاه ما ومحدود كردن آن به چند عامل مادی زود گذرو جهل ما نسبت به اصل شادی است. دراكثر كتابها و مقالات روانشناسی پيرامون شادی اين چند منبع را مكررا به عنوان عواملی كه منجر به شادی می شوند ذكر كرده اند:خوردن، فعاليت های اجتماعی، رابطه جنسی، ورزش، موفقيت و تاييد اجتماعی، استفاده از مهارتها محيط و آب و هوا، تفريح و استراحت. اسلام تمام اين موارد را به عنوان منابعی كه به شادی البته از نوع زودگذر آن منتج می شود قبول دارد و پيرامون هر كدام دستوراتی نغز دارد و آنها را تحت كنترل دين در آورده است. اكثر ما انسانها كم و بيش از همه اين موارد در زندگی خويش برخورداريم ولی باز هم خلا نشاط و سرور درونی را احساس می كنيم.در اينجاست كه دين اهميت خود را نمايان می كند. اسلام علاوه بر اينها موارد ديگری را كه منجر به شادی و نشاط درونی و ماندگار تر می شود ذكر كرده است.من جمله: 1_ايمان الا إِنَّ أَوْلِیَاء اللّهِ لاَ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلاَ هُمْ یَحْزَنُونَ(سوره يونس آيه 62) "بدانيد به درستيكه براوليای خدا نه بيمى است و نه آنان اندوهگين مىشوند" 2_ احيای حق و از بين بردن باطل امام علی عليه السلام در نامه خود به عبدالله بن عباس می نويسد: پس بهترين چيزنزد تو در دنيا رسيدن به لذتها يا گرفتن انتقام نباشد بلكه هدف تو خاموش كردن باطل يا زنده كردن حق باشد. 3 _ پرهيز از گناه "هر روزی كه در آن گناه نشود عيد است"امام صادق عليه السلام 4_شاد كردن ديگران امام علی عليه السلام در اين باره فرمودند:ای كميل خانواده ات را فرمان ده كه روزها را در به دست آوردن بزرگواری و شبها را در رفع نياز خفتگان بكوشند.سوگند به خدايی كه تمام صدا ها را می شنود هر كس دلی را شاد كند خداوند از آن شادی لطفی برای او قرار دهد كه به هنگام مصيبت چون آب زلالی بر او باريدن گرفته و تلخی مصيبت را بزدايد چنان كه شتر غريبه را از چراگاه دور سازند"(نهج البلاغه-حكمت 257) 5_شادی به وقت اطاعت از خدا "شادی مومن به طاعت پروردگارش و غمش برگناه و عصيان اوست"امام علی عليه السلام(غررالحكم ودررالكلم ج 4ص 139) 6_گره گشايی امام كاظم عليه السلام در اين باره می فرمايند:"به درستی كه زير عرش سايه ای است كه ساكن نمی شود در آن مگر كسی كه كار خيری را برای برادر دينی اش انجام دهد يا گرفتاری او را رفع و يا قلبش را شاد نمايد."(بحارالانوار ج11ص569) 7_شادی در روزهای فرح معصومان و اعياد اسلامی در اين باره امام رضا عليه السلام به ربان بن شبيب می فرمايند:"اگر دوست داری به درجات عالی بهشت با ما باشی به حزن ما محزون و به شادی ما شاد باش."(بحارالانوارج44ص286) علاوه بر اين موارد اسلام استفاده از بوی خوش، پوشيدن لباسهای پاكيزه، تميز و مرتب بودن، مسواك زدن و بسياری ازعوامل ديگر را در شاد بودن موثر می داند.
نتيجه گيری
شادی را اگر يكی از نيازهای اوليه انسان ندانيم بايد جزء نيازهای ضروری وی تلقی كنيم.احساس شادی با تمام آثار مثبت و مفيدش اگر در راستای تعالی انسان تحت كنترل در نيايد ممكن است منجر به پيامدهای شوم دنيوی و اخروی گردد.شماری از عواملی را كه می تواند احساس نشاط را تقويت و يا ايجاد كند بر شمرديم ومی توانيم اينگونه نتيجه بگيريم كه نوع نگرش و جهان بينی انسانها به محيط و جهان پيرامون خويش تاثير بسزايی در برخورداری از شادی و نشاطی پايدار دارد.انسانی كه با عينك خداو دين او جهان پيرامون را می نگرد همه چيز حتی غمها و مشكلات را آسان و شادی آفرين می داند.
Les limites de la joie en Islam
Introduction
Aux cérémonies de fête et de mariage une question se présentait toujours dans ma tête : en tant que musulmans, le genre et la qualité de nos cérémonies de fête ne doivent pas différer de celles des occidentaux ? Certaines erreurs se sont tellement enracinées dans notre vie, qu’elles sont devenues une norme sociale. Nous n’osons même les changer et nous nous en passons facilement. En tant que événement le plus sacré en Islam, pourquoi le mariage doit être accompagné de danses et musiques occidentales et rappeler en pratique un club de danse européen ou américain ? Pour répondre à une telle question, j’ai décidé de m’informer sur le point de vue de l’Islam sur la joie, l’Islam qui, en tant qu’une religion tout azimut, n’a laissé aucun thème en suspense. Cet article va répondre à la question de savoir quelle est l’attitude de l’Islam face à la joie et s’il a déterminé des limites à l’expression de la joie. Depuis longtemps, la joie a une place privilégiée dans la vie des hommes. Différentes religions et cultures ont eu des fêtes et des cérémonies spéciales pour donner de la joie à leurs membres.
En tant qu’une grande religion universelle, l’Islam n’a pas négligé la joie, accordant de l’importance à la joie de ses disciples, prévoyant des prescriptions et des fêtes spéciales pour assurer la joie individuelle, familiale et sociale de ses disciples selon leur nature humaine. De nombreux versets et des traditions différentes le confirment. Ce qui est important en Islam, dans tous les domaines, c’est la dignité et la prééminence de l’homme. Du point de vue de l’Islam, l’homme dispose de deux dimensions animale et spirituelle. Si dans tous les domaines de la vie, nos actes et nos activités renforcent la dimension spirituelle, l’Islam l’approuve alors qu’il nie l’inverse. Après cette brève introduction, nous allons traiter la nature de la joie du point de vue de l’Islam et de la psychologie.
Quelle est la nature de la joie ?
Nous avons tous vécu des moments de joie, sans peut-être connaître vraiment sa nature. Les sentiments dont la joie, la tristesse, la colère, la haine… sont des manifestations passives de l’âme devant les choses extérieures. L’homme ressent de la joie, devant les choses joyeuses et de la tristesse, devant les choses tristes. La joie est synonyme des mots comme rire, sourire, épanouissement, éclatant, contentement, satisfaction, exclamation,… Dans le Saint Coran, la joie est exprimée par le terme « Farah », répété en somme 21 fois, sous différentes formes et expressions. En psychologie, la joie est définie comme un moyen de contrôler sa colère, d’éliminer sa faiblesse et sa torpeur en ce qui concerne la volonté, la détermination et la prise de décision. David Mayers, grand psychologue et auteur de « A la recherche du bonheur : qui est heureux et pourquoi ? » définit la joie de la manière suivante : « Le sentiment de joie, avoir le sentiment qu’au total la vie poursuit bel et bien son cours. » « D’après les recherches psychologiques, l’élément de la joie et de la satisfaction est une affaire personnelle et éducative et en d’autre terme, elle relève de l’acquisition et fait table rase des croyances en vogue qui considèrent qu’une vie joyeuse et satisfaisante ne dépend que des éléments indépendants de l’individu, de l’identité et de l’état moral des gens. En bref on peut dire que tout homme ressent de la « joie », s’il réalise tout ce qu’il aime, selon son idéologie et ses points de vue. En d’autres termes, la joie veut dire l’absence de l’inquiétude et de l’angoisse dans le cœur et dans l’esprit » (cité sur le site Aftâb). La joie n’est pas en soi bon ou mauvais, mais elle doit être jugée et évaluée d’après les critères moraux définis. La joie se divise ainsi en deux types : joie réelle et joie vaine.
Joie réelle
Dans la plupart des cas, l’Islam n’a pas offert un jugement absolu et catégorique sur les sujets, se contentant de fournir une explication sur leur qualité, y compris sur les sentiments, en raison de leur variation chez les personnes. Variable, parce qu’un même facteur peut créer un sentiment de joie chez une personne et la faire rire, alors qu’il peut faire sortir une autre personne de la modération et aboutir, chez elle, à des gestes illogiques qu’il faut identifier et éviter. Si la joie reste contrôlée et dans les limites de la modération logique et si elle est marquée par l’invocation de Dieu et la reconnaissance, elle constitue une joie réelle. L’Islam est la religion des frontières entre le faux et le vrai, une frontière difficile et dans certains cas impossible à discerner par nos raisons défectueuses. Alors si nous faisons entrer la science et les connaissances religieuses dans nos affaires, nos actes et nos comportements resteront dans les limites de la modération.
Joie vaine
Les joies qui sont le fruit de la désobéissance envers le Seigneur, du mauvais comportement envers les autres, des divertissements vains et dangereux sont considérés comme des joies puériles et déplorables. Du point de vue de la psychologie, le sourire et le comportement séant manifesté envers le client et un hôte non désiré sont également considéré comme faux. En principe les vaines joies sont provisoires, passagères et désagréables. L’émir des croyants, décrit dans ces mots, l’état des gens négligents qui préfèrent les joies passagères de ce monde : « Que de beaux corps chers qui se sont enfoncés dans la terre, alors que dans ce monde, ils étaient richement nourris, et élevés en plein honneur et bonheur. Ils remédiaient à leurs moments de tristesses, par le divertissement et à chaque fois qu’ils connaissaient un malheur, ils se réfugiaient dans l’indifférence pour ne pas perdre pour un seul moment, la joie de leur vie et de leur jeu puéril. Oui, au moment où ils étaient occupés par les plaisirs, et dans l’ambiance de cette vie de négligence qui appelait le monde et son amoureux choyé à se sourire, soudain, par ses épines gratteuses, le monde se met à les racler et à les épuiser durant les jours et les nuits. Le monstre de la mort les regarde de près, d’un air effronté. » En décrivant les tourments subis par les gens de l’enfer, le coran dit : «: ذلكم بما كنتم تفرحون فی الأرض بغير الحق و بما كنتم تمرحونVoilà pour ce dont vous exultiez sans droit, sur terre, ainsi que pour l’insolence que vous aviez. » (Pardonneur : 75) Il est intéressant de souligner que la fin du verset dit «بما كنتم تفرحون » qui signifie la joie pour des choses puériles ou la gravité de l’exultation qui conduit en général au péché et à la corruption. Certaines joies mènent au déshonneur et au scandale, parce qu’elles sont accompagnées de la corruption et du péché. L’Imam Ali (AS) dit : « من تلذذ بمعاصی الله اورثه الله ذلُاً Celui qui se réjouit des péchés, sera réduit à l’impuissance par Dieu. » De même, la joie de Coré, à cause de son immense fortune à laquelle fait allusion le coran est considérée comme déplorable.
Place de la joie en Islam
D’après les versets coraniques et les traditions, la joie est l’un des traits caractéristiques des croyants et des gens du paradis. Le Prophète de l’Islam avait toujours un sourire aux lèvres, cependant il n’avait jamais ri à voix haute. Aujourd’hui nous considérons la joie comme une espèce de stupéfiant pour nous libérer et pour oublier les pressions et les dépressions quotidiennes. Mais ce n’est pas vrai du point de vue de l’Islam. La joie est considérée comme un cœur qui assure la vie. L’Imam Reḍa (AS) dit : « Votre quotidien doit être divisé en 4 parties : une partie sera consacrée à gagner votre pain, une partie à fréquenter les frères en qui vous avez confiance et qui vous informent sur vos imperfections, une partie aux divertissements et aux plaisirs pour vous tirer de l’état de lassitude afin de pouvoir vous occuper de vos devoirs (Beharolanwâr, p.321). Cette tradition montre la place de la joie en Islam et son impact positif et constructif sur les autres dimensions de la vie. Contrairement à l’idée conçue par certains qui présentent l’Islam comme religion de la tristesse et de la mélancolie, il est celle de la vie et de l’épanouissement et ces traits se remarquent entièrement chez les vrais disciples de cette religion.
Les limites de la joie en Islam
Le sentiment de la joie doit-il être contrôlé et délimité, malgré tous ses avantages ? Du point de vue de l’Islam, le principe du contrôle doit être respecté dans tous les domaines de la vie, cela veut dire que l’Islam rejet une vie déchaînée et dépourvue d’objectif. Il appelle tous les hommes à avoir une vie équilibrée et spirituelle dans le cadre de la religion. Sans nul doute, tous les humains sont en quête de la joie, cependant on tombe parfois dans l’exagération dans les deux sens, en ce qui concerne l’expression de ses joies. De nos jours, la manifestation de la joie, dans les fêtes et les réceptions, est accompagnée par de graves péchés dont la médisance, la moquerie, les mauvaises plaisanteries, la danse et les musiques bas, au point à croire qu’en absence de ces derniers, les cérémonies ne seront joyeuses. En effet, nous avons, en quelque sorte, balayé la religion de nos réceptions pour les rendre plus modernes. Si on ose organiser une réception en conformité avec les normes islamiques, nous la considérons comme arriérée et pétrifiée. La joie fait partie des premiers besoins de l’homme, cependant toute joie n’est pas considérée comme acceptable en Islam. Chacun des défauts mentionnés apporte la tristesse et la mélancolie ici-bas et les regrets et des remords à l’au-delà. Ce qui est considéré par l’Islam comme joie et donc indispensable, c’est une joie dans le respect des règles et des normes islamiques et religieux. L’Imam Sâdeq (AS) dit : «La joie s’obtient grâce au sentiment de la paix envers Dieu et à la certitude, et l’angoisse et la tristesse sont les fruits des doutes et de l’insatisfaction envers la volonté divine. »
Facteurs de la joie
« Ça vous a plu ? » c’est sans nul doute, la question que votre entourage vous a posé, après avoir participé à une fête. Quels sont les critères jouant leur rôle dans la réponse que vous donnerez à cette question ? A votre avis, qu’est-ce que c’est que le plaisir ? Certes, cette question reçoit des réponses variées suivant l’âge et la culture des personnes. Cependant il y a en général des cas communs : être servi par toute sorte de plats, la danse et la musique, rencontrer les amis et les proches et causer avec eux. Les éléments qui assurent aujourd’hui notre joie, ne dépassent peut-être pas le nombre des doigts d’une main, et cela en raison de notre regard qui est limité à quelques facteurs matériels et passagers et de notre ignorance par rapport à la vraie joie. Dans la plupart des livres et des articles sur la psychologie de la joie, ces cas sont en général cités comme facteurs se trouvant à l’origine de la joie : manger, avoir des activités sociales, des relations sexuelles, le sport, le succès et l’approbation sociale, les compétences, le milieu et l’environnement, la récréation et le repos. L’Islam admet tous ces cas comme sources procurant la joie provisoire et offre de bonnes prescriptions pour chacun d’eux afin de les placer sous contrôle de la religion. La plupart des hommes jouissent plus ou moins de toutes ces joies, cependant la joie intérieure leur manque. C’est là que l’importance de la religion se ressent. L’Islam mentionne outre ces cas, ceux qui assurent une joie intérieure et plus durable. Par exemple : 1. La foi : الا إِنَّ أَوْلِیَاء اللّهِ لاَ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلاَ هُمْ یَحْزَنُونَ Quant aux amis de Dieu n’est-ce pas, point de crainte sur eux, en vérité, et point ne seront affligés. (Jonas : 62) 2. Instauration du vrai et élimination du faux : L’Imam Ali (AS) écrit dans sa lettre à Abdullah ibn Abbas : « Alors, parvenir aux plaisirs ou la vengeance ne doivent pas être la meilleure chose au monde pour toi, mais tu dois avoir pour but d’éteindre le faux et de réaliser le vrai. 3. Eviter les péchés : « Le jour où il n’existe pas de péché est le jour de fête » (Imam Sâdeq AS). 4. Procurer de la joie aux autres : l’Imam Ali (AS) dit à ce propos : « O Komeyl, recommande à ta famille de passer les jours à se procurer en honneur et les nuits à répondre aux besoins des ensommeillés. Je le jure par le Seigneur qui entend toutes les voix, quiconque donne de la joie à un autre, Dieu en fera un nuage de grâce qui pleuvra sur lui comme une eau limpide en temps de détresse pour lui ôter l’amertume de la douleur, comme si un chameau étranger est chassé du pâturage. » (Nahjolbalâgheh : maxime 257) 5. La joie en temps d’obéissance à Dieu est la joie du croyant qui obéirait à son Seigneur et son angoisse après le péché et la désobéissance. (Imam Ali AS : Ghararolhekam wa Dararolkalam, vol. 4, p. 139) 6. Régler les problèmes : l’Imam Kathem (AS) dit : « En effet, il existe au-dessous de l’empyrée, un ombre où ne s’installe que celui qui a accompli une œuvre pie pour son frère de religion ou qui a réglé son problème ou qui l’a rendu joyeux ». (Beharolanwâr, vol. 11, p. 569) 7. Joie aux moments de joie des saints et dans les fêtes islamiques. L’Imam Reḍa (AS) dit à Rabân ibn Chobayb : « Si tu veux être avec nous aux hauts degrés du paradis, accompagne-nous dans nos tristesses et nos joies. » (Beharolanwâr, vol. 44, p. 286) Outre tous ces cas, l’Islam propose l’usage des parfums, mettre des vêtements purs, propres et arrangés, se brosser les dents, etc. comme facteurs procurant de la joie.
Résultat
Même si la joie n’est pas considérée comme l’un des premiers besoins de l’homme, elle fait partie de ses besoins indispensables. Le sentiment de joie, en dépit de tous ses effets positifs et constructifs, aura de néfastes conséquences ici-bas et dans l’au-delà, si elle n’est pas maîtrisée dans le sens de l’élévation de l’homme. Nous avons mentionné plusieurs facteurs qui peuvent renforcer le sentiment de gaieté ou le créer. Nous pouvons donc conclure que le type de vision qu’ont les hommes par rapport à leur environnement et au monde qui les entoure, joue un rôle important dans leur sentiment de joie et de vivacité durable. L’homme qui regarde le monde qui l’entoure à travers les lunettes de Dieu et de sa religion, trouve tout, même les tristesses et les problèmes comme faciles à résoudre et joyeux.
-**********************
آيا اسلام دين گريه و عزاداری است؟
________________________________________
خنده ترشح هورمونی به نام آندروفين را زيادتر می كند و اين ماده كُشنده دردهاست. آندروفين مشابه مرفين است كه در بدن ساخته می شود. مقدار اين ماده در خون هنگام ورزش يا فعاليت های نشاط آور بالا می رود .
شايد شما هم اين سؤال و شبهه را بارها شنيده باشيد كه اسلام و مسلمانان بيشتر طرفدار گريه و عزا و سياهی و سوگواری اند تا شادی و خنده! كم نيستند افرادی كه می گويند و گمان می كنند كه عبوس بودن ما جدّی برخورد كردن، ترك خنده و شوخی و شادی، خشك و انعطاف ناپذير نبودن را از مشخصه های افراد به اصطلاح متدين می باشد. نوجوانی می گفت: مساجد هميشه جای عزا و سوگواری بوده و هست. همه چيز در مساجد كه محل اجتماع نمازگزاران است سياه است. در و ديوار و پرچم و چای و خرما و لباس نمازگزاران.
________________________________________
در اين نوشتار، به اختصار به سئوال و شبهه فوق پاسخ می دهيم:
1. برخی از مدعيان مقدمه مذكور به اين آيه شريفه اشاره می كنند كه: «فليضحكوا قليل و ليبكوا كثيراً جزاءً بما كانوا يكسبون»(سوره توبه/81 و 82)؛ پس برای آنچه كسب می كردند بايد كم بخندند و بسيار گريه كنند.
پاسخ مختصره: آيات ياد شده، محك رويكرد كلی برای همه مسلمانان نيست. اين آيات درباره كسانی است كه فراخوان رسول گرامی اسلام(صلی الله عليه و آله) را برای اعزام به جبهه های جنگ و جهاد عليه دشمنان اسلام و مسلمين لبيك نگفته و به بهانه های مختلف از همراهی رسول خدا طفره رفته و به زندگی روزمره و حقير خود ادامه دادند. رسول خدا (صلی الله عليه و آله) خطاب به آنان فرمود: از اين پس شما بيشتر می گرييد و كمتر می خنديد.
2.نكته اساسی اين است كه شادی و خنده از جمله نيازهای مهم روانی و حياتی انسان بوده آثار و بركات بسيار مهمی را در ذهن و زندگی انسان داشته و دارد، كه اشاره ای فهرست وار به آنها خالی از لطف نخواهد بود.
هنگام خنده 15 ماهيچه صورت به حركت در می آيند.
قدرت دفاعی بدن افزايش می يابد.
ضربان قلب بيشتر می شود. اكسيژن گيری مغز افزايش می يابد لذا احساس آرامش بيشتری حاصل می شود.
نوعی ورزش به شمار می آيد. 1 دقيقه خنده برابر 40 مرتبه نفس كشيدن و معادل 45 دقيقه ورزش است.
در كنترل فشار خون نقش دارد. خطر بيماری قلبی را كاهش می دهد. اشتها را زياد می كند. هضم غذا را افزايش می دهد.
ريه ها پر از هوا شده و جرم گيری می شوند. كبد مواد زايد را بيرون می ريزد. پوست شاداب می شود.
قدرت يادگيری را افزايش می دهد.
فراموش نكنيم كه همه جمعه ها عيد مسلمين، همه روزهای ولادت معصومين عليه السلام، همه لحظات و حالات ملكوتی در زمان نماز و افطار و همه روزهايی كه در آن گناه صورت نگيرد عيد است و عيد با شادی و خنده و شادابی همراه است
خنده ترشح هورمونی به نام آندروفين را زيادتر می كند و اين ماده كُشنده دردهاست. آندروفين مشابه مرفين است كه در بدن ساخته می شود. مقدار اين ماده در خون هنگام ورزش يا فعاليت های نشاط آور بالا می رود.خنده موجب تقويت روابط اجتماعی و اعتماد به نفس می شود.
درگيری را كمتر، صميميت و نفوذ در ديگران را بيشتر می كند.
با توجه به آثار جسمی، روحی، روانی و اجتماعی موثر و مفيدی كه خنده و شادی دارد، و با تأكيد بر اين مهم كه اسلام با هر آنچه در مسير رشد و بالندگی انسان مفيد باشد را مورد تأييد و تصويب و تشويق قرار می دهد. اين نتيجه مهم حاصل می شود كه اسلام و آموزه های معصومين عليهم السلام، نه تنها با خنده و شادی مخالف نيست بلكه آن را به عنوان يكی از ضروريات حياتی زندگی بشر مورد تاييد قرار داده اند.
3. چه كسی می تواند درباره اسلام بگويد، اسلام دين غم و اندوه و گريه و زاری و بی نشاطی است. درست به عكس است. اسلام دين نشاط است. (شهيد دكتر بهشتی )
4. فراموش نكنيم كه همه جمعه ها عيد مسلمين، همه روزهای ولادت معصومين عليهم السلام، همه لحظات و حالات ملكوتی در زمان نماز و افطار و همه روزهايی كه در آن گناه صورت نگيرد عيد است و عيد با شادی و خنده و شادابی همراه است. اينكه می گوييم رسول گرامی اسلام صلی الله عليه و آله همواره تبسم بر لبان مباركشان نقش می بست و اينكه در قرآن می خوانيم افراد پرهيزگار و صالح نه می ترسند و نه غمگين و اندوهگين می شوند (اعراف/35)، اسناد معتبری است بر مدعای فوق.
5. اين نكته مهم و كليدی نبايد مورد غفلت واقع شود كه: خنده و شادی با توجه و عنايت به مكان و زمان، مديريت می شود. بديهی است به هنگام حزن و اندوه برادران دينی خنده و شادی، نوعی حماقت و نادانی است. خنده نبايد موجب تحقير و تمسخر ديگران و يا محصول گناه و لهو و لعب باشد.
6.خنده و شادی زمانی پايدار و خداپسندانه است كه پيامد زخارف و مظاهر دنيا و دنياپرستی نباشد. مبنای خنده و شادی اگر ماندنی باشند، خنده نيز پايدار و ماندگار و توأم با اعتدال، وگرنه زودگذر و ناپايدار و خروج از اعتدال خواهد بود.
Islam est-il la religion de larmes et de deuil ?
Le rire augmente le niveau de l’endorphine, hormone qui anéantit les douleurs. L’endorphine se produit dans le corps et est semblable à la morphine. La quantité de l’endorphine hausse dans le sang durant les activités sportives ou joyeuses.
Vous avez peut-être entendu que l’Islam est pour le deuil et les pleurs et que les musulmans sont favorables aux larmes, au deuil et aux funérailles plutôt qu’à la joie et aux rires. Beaucoup croient et disent que la morosité, l’attitude sérieuse, le manque de rire, de plaisanterie et de joie, la rigueur et l’inflexibilité sont les traits caractéristiques des gens de foi. Un adolescent disait : « Les mosquées ont toujours été et sont les lieux des cérémonies de deuil. Tout est noir dans les mosquées où se réunissent les fidèles : les murs, les drapeaux, le thé, les dattes et les habits des fidèles. »
Dans ce qui suit, nous allons brièvement répondre à cette critique.
1. Certains qui sont d’accord à ce point mentionnent le verset 82 de la sainte sourate « Désaveu » qui dit : «فليضحكوا قليل و ليبكوا كثيراً جزاءً بما كانوا يكسبون»Et bien, qu’ils rient moins et pleurent plus, en récompense de ce qu’ils s’acquièrent ! »
Brève réponse : Le verset cité ne peut définir le comportement de tous les musulmans en général. Il porte sur ceux qui se sont abstenus d’obéir à l’appel du Noble Prophète (SAWA) pour se présenter sur les champs de bataille et de faire la guerre contre les ennemis de l’Islam et des musulmans, et qui, en alléguant différents prétexte, n’ont pas accompagné le Prophète de Dieu pour s’occuper de leur modeste vie quotidienne. Le Prophète de Dieu (SAWA) leur a dit : « Désormais vous pleurerez plus et vous rirez moins. »
2. Un point important c’est que le rire et la joie comptent parmi les plus importants besoins psychologiques et vitaux de l’homme. Ils exercent de très importants effets sur la mentalité et sur la vie de l’homme, effets que nous citerons en bref ci-après.
En riant, une quinzaine de muscles faciaux commencent à mouvoir.
Le potentiel défensif du corps s’accroît.
Les battements du cœur augmentent. Le cerveau prend plus d’oxygène, alors l’individu ressent plus de calme.
Le rire représente une activité sportive. Rire pendant une minute est égal à 40 respirations ou 45 minutes de sport.
Le rire joue un rôle dans le contrôle de la tension artérielle. Il réduit le risque des maladies cardiaques, augmente l’appétit et contribue à la digestion.
Les poumons se remplissent d’air et se purifient. Le foie perd ses déchets. La peau retrouve sa fraîcheur et son éclat. Les facultés de l’apprentissage se renforcent.
N’oublions pas que tous les vendredis sont des jours de fête pour les musulmans. Tous les jours anniversaires des imams (AS), tous les moments où on vit un état spirituel, pendant les prières, la rupture du jeûne, et tous les jours où il n’existe pas de péché sont considérés comme jours de fête, de joie et de rire.
Le rire augmente le niveau de l’endorphine, hormone qui anéantit les douleurs. L’endorphine se produit dans le corps et est semblable à la morphine. La quantité d’endorphine hausse dans le sang durant les activités sportives ou joyeuses. Le rire renforce les relations sociales et la confiance en soi.
Il réduit les hostilités, et renforce l’amitié et l’influence sur les autres.
Vue les effets importants et constructifs du rire et de la joie sur le corps, l’esprit et les relations sociales, et puisque l’Islam approuve et encourage tout ce qui favorise le développement de l’homme, il s’ensuit que non seulement l’Islam et les enseignements des saints (AS) sont en conformité avec la joie et le rire, mais qu’ils les considèrent comme une nécessité vitale pour la vie humaine.
3. Qui peut dire de l’Islam qu’il est la religion de la tristesse, de l’ennui, des pleurs, et de la mélancolie. Tout au contraire, l’Islam est la religion de la gaieté. (Martyr Behechty)
4. N’oublions pas que tous les vendredis sont les jours de fête pour les musulmans. Tous les jours anniversaires des saints (AS), tous les moments et états spirituels que le musulman vit durant la prière, au moment de la rupture du jeûne et tous les jours où il ne commet pas de péché sont considérés comme jour de fête et ces jours sont emplis de joie, de rire et de gaieté. Quand nous disons que le Noble Prophète de l’Islam (SAWA) avait toujours un sourire sur ses lèvres bénies et quand nous lisons dans le coran que « Quiconque se comportera en piété et se réformera, sur eux nulle crainte, et point ne seront affligés » (Les limbes : 35), ce sont des documents bien fondés qui confirment cela.
5. Ne négligeons pas ce point clé et important que la joie doit être gérée compte tenu du temps et du lieu. Il est évident que rire au moment où nos coreligionnaires sont en détresse, fait preuve d’inintelligence et d’ignorance. Le rire ne doit pas engendrer le sentiment du mépris chez les autres ou viser au péché ou à la démoralisation.
6. La joie est permanente et plaît à Dieu, si elle n’est pas le fruit de la vanité et une manifestation de l’amour pour le monde et les biens matériels. Si elle a une base inaltérable, elle restera pour toujours et se conjuguera avec la modération, sinon elle ne sera que passagère et dépassera les mesures.
