«Фотима Кейтс» – нахустин бонуи навмусалмон дар Ливерпул
Бино ба гузориши икно ба нақл аз Muslim Lit Fest, Фотима Кейтс, ки номи аслиаш Франсис Элизабет Муррей буд, 5 январи соли 1865 дар шаҳри Биркенҳед ба дунё омадааст. Ӯ дар оилаи масеҳии синфи коргар ба воя расида, баъд аз қабули қонуни таҳсили ҳатмии соли 1870 имкони таҳсил пайдо кард.
Дар ҷавонӣ ӯ ба ҳаракати эътидол (Temperance Movement), ки аз маҳдуд кардани истеъмоли машрубот ҷонибдорӣ мекард, пайваст ва ба ҳайси котиби бахши Ливерпули ин ҳаракат фаъолият намуд.
Ӯ дар ҷараёни фаъолиятҳои иҷтимоии худ бори аввал пас аз шунидани суханронии Абдуллоҳ Ҳенри Куиллиам дар бораи Паёмбари Ислом (с), ки ӯро «араби бузурге, ки аз нӯшокиҳои масткунанда парҳез мекард» тавсиф намуда буд, бо шахсияти Паёмбари Ислом ошно гардид. Ин суханон кунҷковии ӯро барои шинохти бештари Ислом бедор карданд.
Тибқи ривоятҳои таърихӣ, Куиллиам ба ӯ тавсия дод, ки шахсан Қуръонро мутолиа кунад ва як нусхаи тарҷумашудаи онро ба ӯ дода, гуфт: «Ҳар он чиро, ки дар бораи Ислом мегӯянд, бовар накун; худат онро кашф кун.»
Пас аз чанд ҳафта, дар моҳи июни соли 1887, ӯ Исломро пазируфт ва номи «Фотима»-ро барои худ интихоб кард.
Аммо ин тасмими ӯ бо мухолифати шадиди хонавода ва атрофиёнаш рӯ ба рӯ шуд. Ӯ бо фишорҳои зиёд, аз ҷумла кӯшиш барои ҷилавгирӣ аз анҷоми ибодатҳои динӣ, таҳрик ва озори иҷтимоӣ рӯ ба рӯ гардид.
Дар моҳи июли ҳамон сол, Фотима Кейтс ҳамроҳи Абдуллоҳ Куиллиам ва Алӣ Ҳэмилтон Анҷумани исломии Ливерпул-ро таъсис доданд, ки ҳадафи он муаррифии Ислом ва густариши таълимоти он дар Британия буд. Дар ин марказ ҳар ҳафта барои дуо, тиловати Қуръон ва баҳс дар бораи масъалаҳои динӣ нишастҳо баргузор мешуданд.
Бо вуҷуди ҳамаи мушкилот, Фотима дар муаррифии Ислом, бахусус дар миёни занон, нақши меҳварӣ бозид. Ӯ дар мусулмон шудани чандин зани бритониёӣ, аз ҷумла хоҳаронаш Клара ва Энни ва дигар заноне, ки баъдтар ба чеҳраҳои барҷастаи мусулмони ҷомеаи Ливерпул табдил ёфтанд, саҳми назаррас гузошт.
Ӯ баъдтар ҳамчун чеҳраи пешсаф дар Муассисаи исломии Ливерпул шинохта шуд ва дар фаъолиятҳои фикрӣ ва фарҳангие ширкат кард, ки аз ҳудуди Британия низ фаротар рафтанд. Баъзе аз осори адабӣ ва ашъори ӯ дар маҷаллаҳои хориҷӣ, бахусус дар нимҷазираи Ҳинд, ба нашр расиданд.
Фотима зиндагии шахсии душвореро аз сар гузаронд. Ӯ дар давраи издивоҷаш, пеш аз ҷудоии қонунӣ аз ҳамсараш, дар замоне ки қонунҳои Британия барои ҳуқуқи талоқи занон маҳдудиятҳо ҷорӣ карда буданд, мушкилоти хонаводагӣ ва хушунатро таҷриба кард.
Соли 1900 Фотима Кейтс бар асари бемории зуком, ки ба илтиҳоби шуш (пневмония) мубаддал шуд, даргузашт ва тибқи ойинҳои исломӣ дар Қабристони Анфилд ба хок супурда шуд. Пас аз солҳои тӯлонии бетаваҷҷуҳӣ, қабри ӯ соли 2022 бо талоши аъзои ҷомеаи мусулмонони шаҳр бозсозӣ гардид.
Имрӯз ҳам Фотима Кейтс ҳамчун як чеҳраи пешоҳанг дар таърихи Ислом дар Британия ба ёд оварда мешавад ва ба хотири нақши ибтидоии худ дар муаррифӣ ва густариши ин дин дар муҳите, ки он замон барои мусулмонон ношинос буд, эҳтироми зиёд дорад.
4357931