Масҷидҳои сабз; намунаи муваффақи ҳамгироии маънавият ва ҳифзи муҳити зист
Бино ба гузориши икно бо истинод ба «Ал-Халиҷ Онлайн», масҷидҳо дар кишварҳои соҳили Халиҷи Форс дигар танҳо ҷойҳои ибодат нестанд, балки тадриҷан ба марказҳои амалии татбиқи дигаргуниҳои сабз табдил меёбанд. Ин раванд нишон медиҳад, ки ҳифзи муҳити зист аз як шиор ба амали ҳаррӯза табдил ёфта, дар ҷузъиёти ҳаёти ҷамъиятӣ таҷассум меёбад.
Дар солҳои охир ҳукуматҳои ин кишварҳо мафҳуми сохтмони мувофиқ бо муҳити зистро ба ибодатгоҳҳо низ густариш додаанд, то масрафи зиёди неруи барқ ва об, бахусус дар фаслҳои авҷи истеъмол ва махсусан дар моҳи мубораки Рамазон, коҳиш дода шавад.
Ин тағйирот тасодуфӣ нест, балки бар асоси барномаҳои миллӣ сурат мегирад, ки ҳадафашон беҳтар намудани сифати зиндагӣ, кам кардани партови карбон ва ҳифзи муҳити зист мебошад.
Бо густариши ташаббусҳо, масҷидҳои ҳушманд ва сабз ҳамчун намунаҳои илҳомбахш пайдо шудаанд, ки технологияи муосирро бо арзишҳои маънавӣ ҳамоҳанг намуда, муносибати инсон ва муҳити зистро дар фазои суннатии динӣ аз нав муайян мекунанд.
Ҷолиб он аст, ки ин раванд дар ҳамаи кишварҳои Халиҷи Форс яксон нест, балки хусусиятҳои хоси ҳар кишварро инъикос мекунад. Баъзе давлатҳо барномаҳои фарогир барои табдили ҳазорон масҷидро роҳандозӣ кардаанд, баъзе дигар лоиҳаҳои озмоишӣ ва ташаббусҳои иҷтимоиро дар бахши энержии таҷдидшаванда ва ҳифзи захираҳо амалӣ менамоянд.
Таҷрибаи кишварҳои Халиҷи Форс ба як ҳадафи муштарак нигаронида шудааст: табдил додани масҷидҳо ба қисми ҳалли мушкилоти экологӣ, на ба бори изофӣ бар захираҳои табиӣ. Ин равиш ҳамгироии дин ва рушди устувори экологиро нишон медиҳад.
Нақшаи Кувайт барои 1700 масҷид
Дар Кувайт мафҳуми масҷидҳои сабз ба як лоиҳаи бузург табдил ёфтааст. Тибқи гузориши рӯзномаи Ал-Қабас, моҳи январи соли 2025 лоиҳаи давлатии рушд муаррифӣ гардид, ки ҳадафи он табдил додани тақрибан 1700 масҷид ба масҷидҳои сабзи устувор мебошад. Ин тарҳ дар се марҳила, ки ҳар кадом се сол идома мекунад, амалӣ шуда, интизор меравад то соли 2033 ба анҷом расад.
Арзиши ин лоиҳа тақрибан 30 миллион динори кувайтӣ арзёбӣ мешавад ва ҳадафҳои он чунинанд:
* Коҳиши истеъмоли барқ ва об то 40 дарсад дар як сол;
* Коҳиши тақрибан 50-дарсадии хароҷоти идоракунӣ ва нигоҳдорӣ;
* Пешгирии партови карбон ва беҳтар намудани сифати ҳаво дар масҷидҳо;
* Сарфаи беш аз 5,2 миллион динор дар хароҷоти об ва барқ;
* Омода кардани мутахассисони миллӣ ва фароҳам сохтани ҷойҳои нави корӣ дар бахши сохтмони устувор.
Масҷидҳои Қатар дар роҳи аз байн бурдани партови карбон
Дар Қатар шаҳрдории Ал-Вакра қарор додааст, ки масҷидҳоро ба тарҳи «Ал-Вакра дар роҳи карбони сифр» ворид кунад.
Моҳи июни соли 2025 лоиҳаи табдили яке аз масҷидҳои шаҳр ба масҷиди сабзи устувор дар ҳамкорӣ бо Вазорати авқоф ва корҳои исломӣ оғоз гардид. Ҳадафи он кам кардани партови карбон бидуни таъсир ба роҳатии намозгузорон мебошад.
Ин тарҳ, ки нахустин намунаи чунин иқдом дар кишвар ба ҳисоб меравад, пас аз омӯзишҳои техникӣ ва ҳамоҳангӣ бо мақомоти муҳандисӣ, Масҷиди Шайх Ҳасан ибни Абдурраҳмон Оли Сонӣ-ро ҳамчун лоиҳаи озмоишӣ барои марҳилаи аввали тарҳи «Масҷидҳои сабз» интихоб кардааст.
Ин иқдом бахше аз барномаи панҷсолаи мутобиқ бо чашмандози миллии Қатар то соли 2030 мебошад.
Энержии таҷдидшаванда; дарвозаи тағйирот дар Уммон
Дар Уммон тағйироти сабзи масҷидҳо бо оғози барномаи «Масҷиди сабз», ки ба энержии таҷдидшаванда ихтисос дорад, вориди марҳилаи амалӣ гардид.
Ин барнома бо ҳадафи таъмини барқи масҷидҳо тавассути неруи офтобӣ дар кишваре, ки беш аз 16 ҳазор масҷид дорад, татбиқ мешавад.
Марҳилаи озмоишӣ, ки моҳи ноябри соли 2020 оғоз шуд, натиҷаҳои умедбахш нишон дод ва боиси густариши тарҳ ба 100 масҷид дар муддати се сол бо сармоягузории тақрибан 5 миллион риёли уммонӣ гардид.
Ин лоиҳа бо Чашмандози Уммон-2040 ҳамоҳанг буда, ҳадаф дорад тақрибан 30 дарсади эҳтиёҷоти энергетикии кишварро аз манбаъҳои таҷдидшаванда таъмин намояд ва ҳамзамон огоҳии ҷомеаро дар бораи бартариҳои энержии тоза боло барад.
Масҷидҳои сабзи Арабистони Саудӣ; аз истеъмол то истеҳсол
Дар Арабистони Саудӣ тарҳҳои «Масҷидҳои сабз» дар чанд самт густариш ёфтаанд, аз ҷумла:
* Таъмини масҷидҳо бо неруи офтобӣ;
* Шинонидани дарахтон дар атрофи масҷидҳо;
* Истифодаи дубораи обҳои истифодашуда барои обёрӣ.
Вазорати корҳои исломӣ, даъват ва иршод ҳадафҳои зеринро пайгирӣ мекунад:
* Табдил додани шуморе аз масҷидҳо ба биноҳои истеҳсолкунандаи неру;
* Имкон додан ба масҷидҳо барои саҳмгузорӣ дар истеҳсоли барқи изофӣ барои шабакаи миллӣ;
* Тақвияти иштироки ҷомеа дар корҳои ихтиёрии экологӣ ва таҳкими ҳамкории байни масҷид, ҷомеа ва муҳити зист.
## Намунаҳои пешрафта бо рӯйкарди нав дар Амороти Муттаҳидаи Араб
Дар Амороти Муттаҳидаи Араб тағйироти масҷидҳо дар шакли намунаҳои пешрафтаи меъморӣ таҷассум ёфтааст. Аз ҷумла:
* Масҷиди Ал-Истидама – аввалин масҷид дар Абу-Дабӣ, ки соҳиби шаҳодатномаи платинаи LEED гардид;
* Масҷиди Халифа ат-Тоҷир – аввалин масҷиди мутобиқ бо муҳити зист дар ҷаҳони ислом, ки аз неруи офтобӣ, бозкоркарди оби таҳорат ва гарминигоҳдории пешрафта истифода мекунад;
* Масҷиди Ар-Райён – аввалин масҷид дар ҷаҳон, ки барои биноҳои сабз шаҳодатномаи LEED Platinum гирифтааст ва бо истгоҳҳои пуркунии мошинҳои барқӣ ва технологияҳои ҳушманд муҷаҳҳаз мебошад.
Дар шаҳрҳои Шарҷа ва Расулхайма низ ташаббусҳои масҷидҳои ҳушманд идома доранд. Дар ин масҷидҳо аз низомҳои каммасрафи хунуккунӣ ва ҳисгарҳо барои идораи об ва рӯшноӣ истифода мешавад.
Таҷрибаи кишварҳои Халиҷи Форс дар соҳаи масҷидҳои сабз нишон медиҳад, ки ҷойҳои ибодат метавонанд дар маркази ҳалли мушкилоти экологӣ қарор гиранд ва ба ҳифзи муҳити зист ҷанбаи инсонӣ ва маънавӣ бахшанд.
Дар доираи ин барномаҳо ва лоиҳаҳои намунавӣ, масҷидҳои Халиҷи Форс ба сӯи оянда қадам мегузоранд; ояндае, ки дар он ибодат бо табиат ҳамоҳанг аст, на сабаби вайрон кардани он.
4359323